ABD’de işgücü piyasası, yavaşlama beklentilerine rağmen canlılığını koruduğunu bir kez daha gösterdi. Türkiye saatiyle 18.00’de yayımlanan JOLTS verisi, eylülde açık iş ilanı sayısının 7 milyon 523 bine yükseldiğini ortaya koydu. Rakam, 7,1–7,2 milyon dolayındaki beklentinin belirgin biçimde üzerinde. Aynı saatte açıklanan fabrika siparişleri de tahminleri aştı. Veriler, ara seçim günü karışık açılan Wall Street’te tahvil faizlerini yukarı itti. Nasdaq çip hisseleriyle yükselirken Dow Jones, Apple’daki satış nedeniyle ekside kaldı.
JOLTS verisi ne söylüyor?
ABD Çalışma İstatistikleri Bürosu’nun (BLS) raporuna göre eylülün son iş gününde doldurulmayı bekleyen pozisyon sayısı, revize edilmiş ağustos değeri olan 7 milyon 190 binin 333 bin kadar üzerine çıktı. Kurum bu farkı istatistiki açıdan “az değişim” olarak tanımlıyor; açık ilan oranı yüzde 4,5. Artışın önemli kısmı eğitim dışındaki eyalet ve yerel yönetim kadrolarından geldi. Burada açık pozisyonlar 104 bin arttı.
| Gösterge | Eylül | Ağustos | Not |
|---|---|---|---|
| Açık iş ilanı | 7 milyon 523 bin | 7 milyon 190 bin | Beklenti yaklaşık 7,1–7,2 milyondu; oran %4,5 |
| İşe alım | 5 milyon 402 bin | 5 milyon 271 bin | Oran %3,4; en büyük artış konaklama ve yeme-içmede |
| Toplam ayrılma | 5 milyon 319 bin | 5 milyon 175 bin | Oran %3,3 ile değişmedi |
| İstifa (gönüllü ayrılma) | 3,4 milyon | 3,0 milyon | Oran %2,1; bir yılda 375 bin artış |
| İşten çıkarma | 1,6 milyon | 1,8 milyon | Oran %1,0; belirgin değişim yok |
Kaynak: ABD Çalışma İstatistikleri Bürosu (BLS), 3 Kasım 18.00 TSİ. Ağustos rakamları revize edilmiş değerlerdir. Beklenti: Yahoo Finance ve StreetInsider derlemeleri.
Ekonomistlerin en çok baktığı kalemlerden biri istifalar. Çalışanların kendi isteğiyle işten ayrılması, yeni iş bulabileceklerine güvendiklerini gösterdiği için ücret baskısının öncü göstergesi olarak izleniyor. Eylülde istifa sayısı 3,4 milyona yükseldi ve bir yıl öncesine göre 375 bin arttı. Konaklama ve yeme-içme sektörü hem işe alımlarda (158 bin) hem istifalarda (197 bin) öne çıktı. İşten çıkarmalar ise 1,6 milyon ve yüzde 1 oranla yatay kaldı. Yani işverenler eleman aramayı sürdürüyor, büyük çaplı çıkarmaya da gitmiyor.
Bu tablo Fed açısından önemli. Merkez bankası eylülde faizi artırmış, 28 Ekim’deki toplantıda ise yüzde 3,75–4 aralığında sabit bırakmıştı. Güçlü işgücü talebi, ücretler ve hizmet enflasyonu üzerinden faiz artırımı tartışmasını canlı tutabilir. Dallas Fed Başkanı Lorie Logan pazartesi günkü konuşmasında, mevcut görünüm altında en az iki kez daha 25 baz puanlık artış gerektiğini açıkça söylemişti. Fed’in bir sonraki kararı 8–9 Aralık’ta açıklanacak. Arada cuma günkü ekim tarım dışı istihdam raporu ve 1 Aralık’ta yayımlanacak ekim JOLTS verisi var.
Fabrika siparişleri de beklentiyi aştı
Günün ikinci verisi sanayiden geldi. ABD Nüfus Bürosu’nun açıklamasına göre imalat sanayisine gelen yeni siparişler eylülde 12,2 milyar dolar, yani yüzde 1,8 artarak 677,2 milyar dolara ulaştı. Böylece siparişler üç ay üst üste yükseldi. Piyasada beklenti yüzde 1,1–1,2 civarındaydı. Geçen hafta yayımlanan öncü dayanıklı mal raporunda artışı ulaşım ekipmanlarının yüzde 4,6’lık yükselişi sürüklemiş, savunma dışı sermaye malı siparişleri de yüzde 6,2 artmıştı. Bugünkü tam rapor bu resmi büyük ölçüde teyit etti.
Dün açıklanan ve 55,5’e çıkan ISM imalat endeksiyle birlikte bakıldığında, ABD sanayisinin sonbaharda ivme kazandığı görülüyor. Sevkiyatlar yüzde 1,3 artarken stokların daha yavaş, yüzde 0,4 büyümesi stok/sevkiyat oranını 1,46’ya indirdi. Bu da talebin en azından şimdilik üretimin önünde gittiğini düşündürüyor.
Wall Street’te ara seçim günü temkini
New York borsası Türkiye saatiyle 17.30’da açıldı. Investing.com’un aktardığı ilk dakika verilerine göre S&P 500 ve Nasdaq artıda, Dow Jones ekside başladı. Pazartesi günü endeksler güne yükselişle başlamış, ancak yapay zekâ hisselerindeki satışla kazançların bir kısmını kapanışa kadar geri vermişti. Ünlü Menkul’ün günlük bültenine göre S&P 500 pazartesiyi yüzde 0,51, Nasdaq yüzde 1,07 düşüşle kapatmış, Dow ise yüzde 0,41 yükselmişti.
| Piyasa | Seviye | Değişim | Saat (TSİ) |
|---|---|---|---|
| Dow Jones (açılış sonrası) | 51.828,17 | -%0,3 | 17.32 |
| S&P 500 (açılış sonrası) | 7.553,94 | +%0,2 | 17.32 |
| Nasdaq Bileşik (açılış sonrası) | 25.272,53 | +%0,5 | 17.32 |
| Dow Jones | 51.690,64 | -293,34 puan (-%0,56) | 18.14 |
| S&P 500 | 7.566,94 | +25,54 puan (+%0,34) | 18.14 |
| Nasdaq Bileşik | 25.360,76 | +196,40 puan (+%0,78) | 18.14 |
| ABD 10 yıllık tahvil faizi | %4,966 | +7,2 baz puan | 18.14 |
| ABD 2 yıllık tahvil faizi | %4,635 | +5,2 baz puan | 18.14 |
| Dolar endeksi (DXY) | 101,88 | +%0,13 | 18.14 |
| Brent petrol (ocak vadeli) | 103,38 $ | -%1,33 | 18.04 |
| WTI petrol (aralık vadeli) | 95,78 $ | -%0,70 | 18.04 |
| STOXX 600 (Avrupa) | 648,53 | -%0,14 | 17.59 |
| DAX (Almanya) | 25.946,97 | -%0,13 | 17.59 |
Kaynak: Açılış sonrası: Investing.com (09.32 New York saati); diğerleri: CNBC piyasa verisi. Rakamlar gün içinde değişebilir.
Bugünkü ayrışmanın iki nedeni var. CNBC’nin haberine göre Apple, beklentinin altında kalan kâr marjı tahmini ve iPad satışları nedeniyle yüzde 3 civarında geriledi. Dow, fiyat ağırlıklı bir endeks olduğu için bu düşüşten daha fazla etkilendi. Öte yandan çip üreticileri toparlandı. Micron yüzde 4, Nvidia, AMD, Broadcom ve Intel yaklaşık yüzde 3 yükseldi. Buna rağmen Nasdaq 100 endeksi son zirvesinin yüzde 10’dan fazla altında, yani düzeltme bölgesinde işlem görmeyi sürdürüyor. AMD’nin bu akşam borsa kapandıktan sonra açıklayacağı bilanço, yapay zekâ talebine dair yeni bir sınav olacak.
Gündemin asıl başlığı ise bugün yapılan ara seçimler. Seçmenler Temsilciler Meclisi ve Senato’nun yeni dengesini belirliyor. CNBC’nin aktardığına göre tahmin piyasalarında Demokratların Senato’yu alma ihtimali yüzde 75’e yakın fiyatlanıyor. Yahoo Finance’in derlediği görüşlere göre JPMorgan, Demokratların iki kanadı birden kazanması hâlinde S&P 500’ün çarşamba günü yaklaşık yüzde 0,5 düşebileceğini öngörüyor. Wells Fargo Investment Institute’tan Sameer Samana ise Cumhuriyetçilerin iki meclisi de koruması durumunda piyasanın bunu olumlu karşılayabileceğini söylüyor. JPMorgan Asset Management’ın 1937’den bu yana yaptığı hesaplamaya göre S&P 500, ara seçim yıllarında ortalama yüzde 9,2, diğer yıllarda yüzde 13,3 getiri sağladı.
Seçim gününün ekonomik arka planında akaryakıt fiyatları da var. Yahoo Finance’in AAA verilerine dayandırdığı habere göre ABD’de galon başına benzin ortalaması 4,14 dolar, dizel 6,29 dolar ile bir seçim gününde görülen en yüksek seviyelerde.
Tahvil faizleri veriyle yükseldi, petrol sakin
Verilerin en net etkisi tahvil piyasasında görüldü. CNBC’ye göre 10 yıllık ABD tahvil faizi Türkiye saatiyle öğle saatlerinde yüzde 4,91 civarındaydı. JOLTS ve sipariş verilerinin ardından 18.14’te yüzde 4,966’ya çıktı. Fed politikasına daha duyarlı olan 2 yıllık faiz de yüzde 4,635’e yükseldi. Güçlü veri, piyasanın aralık ayında yeni bir artırım olasılığını daha ciddiye almasına yol açabilir. Bu da yüksek değerlemeli teknoloji hisseleri için bir baskı unsuru olmayı sürdürüyor.
Petrolde ise hareket dünkü kadar sert değil. Brent, ABD ile İran arasında bir uzlaşmaya yaklaşıldığı söylentileriyle gün içinde yüzde 3 düşüşle 101,5 dolara kadar indi, ardından kayıplarının bir bölümünü geri aldı. 18.04 itibarıyla ocak vadeli Brent yüzde 1,3 düşüşle 103,4 dolar civarındaydı. Avrupa’da STOXX 600 ve DAX yatay seyrederken İsviçre’de ekim enflasyonunun akaryakıt ve ısınma maliyetleriyle beklentiyi aşarak yıllık yüzde 1,5’e çıkması, enerji fiyatlarının Avrupa enflasyonuna yansımaya devam ettiğini gösterdi.
Borsa İstanbul enflasyon sonrası toparlandı
Yurt içinde günün ana verisi sabah geldi. TÜİK’in açıkladığı ekim enflasyonu aylık yüzde 2,58 ve yıllık yüzde 29,77 ile beklentinin üzerinde gerçekleşti. Ayrıntıları sabahki enflasyon haberimizde aktarmıştık. CNBC-e’nin canlı yayınına göre BIST 100 sabah 10.921 puanla yüzde 0,37 ekside açıldı, saat 13.00’e gelindiğinde ise 11.001 puanla artıya geçmişti. Veri sonrası bankacılık endeksi öğlene kadar yüzde 2,6 değer kaybetti. Endeks, CNBC verisine göre 17.59 itibarıyla yüzde 0,44 artışla 11.010 puandaydı. Ekotürk’ün aktardığına göre dolar/TL gün boyunca 49,99 civarında sınırlı hareket etti.
| Gösterge | Değer | Not |
|---|---|---|
| Fabrika siparişleri (eylül) | 677,2 milyar $ | Aylık +%1,8; beklenti %1,1–1,2 civarıydı; ağustosta +%0,3 |
| Sevkiyatlar | 668,5 milyar $ | Aylık +%1,3; son 12 ayın 11’inde artış |
| Karşılanmamış siparişler | 1.623,8 milyar $ | Aylık +%0,9 |
| Stoklar | 976,0 milyar $ | Aylık +%0,4; stok/sevkiyat oranı 1,46 |
| BIST 100 | 11.009,99 | 17.59 itibarıyla +%0,44; önceki kapanış 10.961,67 |
| Dolar/TL | 49,99 | 18.14 itibarıyla +%0,05 |
Kaynak: ABD Nüfus Bürosu (Census, 18.00 TSİ), beklenti: FXStreet ve Yahoo Finance; BIST 100 ve dolar/TL: CNBC piyasa verisi (gecikmeli). BIST 100’ün resmi kapanışı bu rakamdan biraz farklı olabilir.
Akşam saatlerinde ve gece boyunca gelecek ara seçim sonuçları, yarın sabahki piyasa açılışlarının ilk belirleyicisi olacak. ABD tarafında AMD bilançosu ve cuma günkü istihdam raporu, Türkiye tarafında ise enflasyonun Merkez Bankası’nın faiz patikasına etkisine dair yorumlar izlenecek.
Bu yazı yalnızca haber ve bilgilendirme amacı taşır, yatırım tavsiyesi değildir. Piyasa verileri yazının hazırlandığı saate aittir ve gün içinde değişebilir.
Kaynaklar
- ABD Çalışma İstatistikleri Bürosu – JOLTS, Eylül 2026, StreetInsider – JOLTS beklenti karşılaştırması
- ABD Nüfus Bürosu – Eylül 2026 Fabrika Siparişleri (M3 tam rapor), öncü dayanıklı mal raporu, FXStreet – beklenti
- CNBC – piyasa canlı yayını, CNBC piyasa verisi
- Investing.com – Wall Street açılışı
- Yahoo Finance – piyasa canlı yayını, Yahoo Finance – ara seçim ve piyasalar
- The MortgagePoint – Lorie Logan konuşması
- CNBC-e – Borsa İstanbul canlı, Ekotürk – piyasalarda gün ortası, Ünlü Menkul – günlük bülten
📚 Yazarın Kitapları
Bilge Yatırımcı
Piyasa analizi, portföy yönetimi ve risk değerlendirmesi için pratik bir rehber.
Geleceğine Yatırım
Teknoloji ve geleceğin trendlerine odaklanan stratejik yatırım fikirleri.
