ABD Emtia Vadeli İşlem Komisyonu CFTC, 3 Kasım 2026’da tek tek hisse senetlerine bağlı süresiz vadeli işlem sözleşmelerinin ilk kez ABD’de kayıtlı borsalarda işlem görebileceğini duyurdu. Kripto piyasasının en çok kullanılan ürünü olan “perp” sözleşmeleri böylece Bitcoin’in ardından borsa hisselerine de taşınmış oluyor. Açıklama Başkan Michael S. Selig imzasıyla geldi; hangi borsanın, hangi hisselerle ve ne zaman başlayacağı ise henüz belli değil.
CFTC tam olarak ne açıkladı?
Selig’in yazılı açıklamasına göre bu sözleşmeler, kurumun yönetmeliğindeki 40.3 maddesi kapsamında “onaylanmış sayıldı”. Bu yöntemde borsa ürün kurallarını kuruma sunuyor, inceleme süresi itiraz gelmeden dolarsa ürün onaylı kabul ediliyor. Ayrı bir oylama ya da yeni bir yönetmelik çıkmadı.
Hukuki dayanak 2000 yılında çıkarılan Emtia Vadeli İşlemleri Modernizasyon Yasası (CFMA). Bu yasa, tek bir hisseye bağlı vadeli işlemleri “menkul kıymet vadeli ürünü” sayıyor ve hem CFTC’nin hem de ABD Sermaye Piyasası Kurulu SEC’in denetimine bağlıyor. Yani yeni ürün yalnızca iki şartı birlikte taşıyan yerlerde işlem görebilecek: CFTC’ye kayıtlı vadeli işlem borsası olmak ve aynı zamanda SEC’e menkul kıymet vadeli ürünleri için bildirimle kayıt yaptırmış olmak.
Selig açıklamada amacını açıkça yazdı: ABD’li yatırımcıların bu ürünlere “düzenlenmiş piyasaların korumaları içinde” erişmesini, onları “yurt dışındaki ve çoğu zaman denetimsiz” platformlara yönelmek zorunda bırakmamayı istiyor. SEC Başkanı Paul S. Atkins’in daha önce bu tür ürünler için kullandığı “düzenleyici sahipsiz bölge” ifadesine de atıf yaptı.
Perp sözleşmesi nedir, neden kriptoda bu kadar yaygın?
Klasik vadeli işlem sözleşmesinin bir bitiş tarihi vardır. Süresiz (perpetual) sözleşmede ise böyle bir tarih yok; pozisyon, teminat yettiği sürece açık kalabiliyor. Sözleşme fiyatının dayanak varlıktan fazla kopmaması için alıcı ve satıcı belirli aralıklarla birbirine “fonlama ücreti” ödüyor. Fiyat dayanağın üzerindeyse uzun pozisyondakiler öder, altındaysa tersi olur.
Bu yapı, 2016’dan beri kripto borsalarının ana ürünü. Kaldıraçla işlem açmak kolay, vade yenileme derdi yok. Bugün en büyük hacim Binance, OKX, Bybit gibi merkezi borsalarda ve Hyperliquid gibi zincir üstü platformlarda dönüyor. CoinDesk’in DeFiLlama verisine dayanarak aktardığına göre zincir üstü perp hacmi son bir ayda 630 milyar doları aştı. Bu borsaların çoğu ABD’li müşteri kabul etmiyor; Selig’in “yurt dışı” vurgusu da tam olarak bu tabloya işaret ediyor.
Kaldıracın iki yönü var. Küçük bir teminatla büyük pozisyon açılabiliyor, ama fiyat ters yöne gittiğinde teminat çok hızlı eriyebiliyor ve pozisyon zorla kapatılıyor. Kripto piyasasında günlük tasfiye rakamlarının yüz milyonlarca dolara çıkmasının temel nedeni bu.
Bitcoin perp onayından hisselere uzanan yol
Bugünkü adım birden gelmedi. Selig, 29 Ocak 2026’daki ilk büyük konuşmasında kurumdan süresiz türev ürünleri ABD’ye taşımasını istemişti. 11 Mart’ta CFTC ile SEC, iki kurumun yetki alanına giren ürünlerde birlikte çalışmak için bir mutabakat zaptı imzaladı. 29 Mayıs’ta ise CFTC, KalshiEX’in BTCPERP sözleşmesini onaylayarak ABD’de denetimli bir borsada ilk gerçek Bitcoin perp ürününün yolunu açtı.
Selig bugünkü açıklamasında bu sırayı kendisi kurdu: perp ürünü önce dijital emtialarda denendi, şimdi geleneksel menkul kıymetlere genişletiliyor. Kurumun ekim başında kaldıraçlı kripto işlemleri için başlattığı kural hazırlığı da aynı çizginin parçası.
Hangi borsalar sırada bekliyor?
Açıklamada borsa ismi geçmiyor, ama başvurular kamuya açık. Coinbase’in ABD vadeli işlem kolu Coinbase Derivatives, 18 Eylül’de SEC ve CFTC’ye eş zamanlı kural değişikliği sundu. Federal Register’da yayımlanan bu belgeye göre şirket, tek tek hisseler ve borsa yatırım fonu (ETF) payları üzerine nakit uzlaşmalı, bitiş tarihi olmayan vadeli işlemler listelemeyi planlıyor. Sözleşmeler hisse sahipliği vermiyor ve fiziki teslimat içermiyor. Coinbase bu ürünü ABD dışındaki müşterilerine daha önce açmıştı.
crypto.news’in aktardığı başvuru ayrıntılarına göre Kalshi ve Bitnomial da benzer kurallar sundu. Kalshi’nin belgesinde asgari teminat pozisyon değerinin yüzde 15,50’si olarak geçiyor; bu da yaklaşık 6,45 kat kaldıraç anlamına geliyor. Listeye girecek hisse için en az 100 milyar dolarlık piyasa değeri ve altı aylık ortalamada günlük 450 milyon dolarlık işlem hacmi gibi eşikler aranıyor. Coinbase’in başvurusunda teminat genel olarak en az yüzde 15 seviyesinde.
Geleneksel finans tarafı da boş durmuyor. New York Borsası’nın sahibi Intercontinental Exchange (ICE), Hyperliquid üzerinde perp piyasaları kuran Trade[XYZ] ile 29 Ekim’de bir anlaşma duyurmuştu. Plan, izinlerin çıkması şartıyla ABD’de ayrı bir piyasa ve takas yapısı kurmak.
İtirazlar ve riskler
Karar tartışmasız değil. Opsiyon borsası Cboe, 14 Ekim’de SEC’e yazdığı mektupta hisse perp ürünlerinin menkul kıymet vadeli ürünü gibi değerlendirilmemesi gerektiğini savundu ve önerilen kural değişikliklerinin iptal edilmesini istedi. Yatırımcı haklarını savunan Better Markets da 2 Kasım’da benzer bir itiraz yayımladı; kuruluş, kaldıracın yatırımcının teminatını hızla tüketebileceğini ve bu sözleşmelerin hisse sahipliği hakkı vermediğini hatırlattı.
Federal Register metni ayrıca SEC’e, kural değişikliğinin yürürlüğe girmesinden itibaren 60 gün içinde CFTC’ye danışarak değişikliği askıya alma yetkisi tanıyor. Bu nedenle ilk işlemlerin ne zaman başlayacağı, SEC’in bu itirazlara nasıl yaklaşacağına da bağlı.
Kripto piyasası açısından ne anlama geliyor?
İlk etki ürünün kendisinden çok yönle ilgili. Birkaç yıl önce CFTC, ABD’li müşterilere kayıtsız türev ürünleri sunan kripto borsalarına dava açıyor ve ceza kesiyordu. Bugün aynı tür ürün, bu kez kurumun kendi açıklamasıyla hisse piyasasına davet ediliyor. Bu, kriptonun ürettiği bir piyasa yapısının geleneksel finansa geçtiği nadir örneklerden biri.
Bizce asıl izlenmesi gereken rekabet. Hisse perp ürünleri bugüne kadar ağırlıklı olarak yurt dışı kripto borsalarında ve zincir üstü platformlarda sunuluyordu. ABD’de denetimli bir alternatif çıkması, bu platformların ABD dışı müşteri tabanını doğrudan etkilemese de kurumsal hacmin bir kısmının içeride kalmasını sağlayabilir. Öte yandan Coinbase gibi hem kripto hem vadeli işlem lisansı taşıyan şirketler için yeni bir gelir kalemi doğabilir. Bunlar olası sonuçlar; ilk sözleşmeler işlem görmeden hacim konusunda bir şey söylemek mümkün değil.
Türkiye’deki yatırımcı için doğrudan bir değişiklik yok. Ürünler ABD’de kayıtlı borsalarda, o borsaların kabul ettiği müşterilere açılacak. Yine de ABD’de hangi hisselerin ilk listeye gireceği ve teminat oranlarının nerede sabitleneceği, yurt dışındaki platformların kendi ürünlerini nasıl şekillendireceğini de etkileyebilir. Bu yüzden önümüzdeki haftalarda gelecek borsa duyurularını takip etmeye değer.
ABD açılışında piyasa görünümü
Duyuru, ara seçim gününe denk geldi. Yahoo Finance verisine göre 18.45 TSİ civarında Nasdaq Bileşik endeksi yüzde 0,81, S&P 500 yüzde 0,42 artıdaydı. Kripto tarafı bu toparlanmaya eşlik etmedi: Binance verisine göre Bitcoin aynı saatlerde 77.376 dolar civarında, 24 saatte yüzde 0,6 ekside işlem görüyordu. Ether yüzde 0,2 artıda, 2.291 dolardaydı.
Baskının bir kısmı fon akışlarından geliyor. Farside Investors verilerine göre ABD’deki spot Bitcoin ETF’lerinden pazartesi günü yaklaşık 399 milyon dolar çıktı; bunun 405 milyon doları BlackRock’ın IBIT fonundandı. Seçim sonuçlarının ABD’deki kripto yasalarının seyrini etkileyebileceği düşüncesiyle piyasa temkinli. Günün iş gücü verisi ve borsalardaki genel tablo için JOLTS haberimize bakabilirsiniz.
Yatırım tavsiyesi değildir. Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; kaldıraçlı ürünler yüksek kayıp riski taşır.
Kaynaklar
- CFTC – Statement on Equity Perpetual Futures (3 Kasım 2026)
- CFTC – Basın bülteni 9319-26
- Federal Register – Coinbase Derivatives kural değişikliği bildirimi
- CoinDesk – CFTC clears perpetual futures on stocks
- crypto.news – Equity perpetual futures get CFTC clearance
- Bitcoin.com News – ETF akış verileri (Farside)
