Ons gümüş, ABD enflasyon verisinin ardından gelen sert satışın önemli bir kısmını çarşamba sabahı geri aldı. Türkiye saatiyle 08.21’deki CNBC ekranında spot gümüş yüzde 2,26 artıyla 52,67 dolar seviyesinde görünüyordu. Salı günü ise metal, beklentiyi aşan fiyat verisi ve Fed’den gelen sert mesajlar sonrasında yüzde 3’ün üzerinde değer kaybederek 51,5 dolar civarına inmişti. Gram gümüş de bu sabah 85 lira bandına toparlandı.
Dünkü gümüş yazımızda maden üretimindeki zayıflık ile güneş paneli talebindeki gerilemenin birbirine zıt yönde çalıştığını, kısa vadede ise asıl belirleyicinin ABD enflasyonu olacağını yazmıştık. Veri açıklandığında gümüş de altınla birlikte baskı gördü. Bu sabahki tablo ise iki metal arasında bir ayrışmaya işaret ediyor: ons altın sınırlı bir tepki verirken gümüşün yükselişi yüzde 2’yi aşıyor.
Sabah ekranlarında yükseliş farklı kaynaklarda benzer büyüklükte. Reuters’ın aktardığına göre spot fiyat 06.03 TSİ itibarıyla yüzde 1,7 artışla 52,38 dolardaydı; aynı haberde paladyumun da yüzde 1,3 yükseldiği belirtiliyor. Vadeli piyasada COMEX aralık kontratı ise salı günkü 51,225 dolarlık uzlaşmaya göre yüzde 2,85 artıda, 52,685 dolarda. Kontrat sabah saatlerinde 51,42 ile 52,71 dolar arasında işlem gördü.
| Gösterge | Seviye | Değişim | Ölçüm / kaynak |
|---|---|---|---|
| Spot ons gümüş (CNBC) | 52,67 $ | +1,17 $ (+%2,26) | 11 Kasım 08.21 TSİ; önceki kapanış 51,51 $ |
| Spot ons (Reuters) | 52,38 $ | +%1,7 | 11 Kasım 06.03 TSİ |
| COMEX aralık vadeli (CNBC) | 52,685 $ | +1,46 $ (+%2,85) | 11 Kasım 08.11 TSİ; salı uzlaşma 51,225 $ |
| COMEX gün içi aralık (CNBC) | 51,42 – 52,71 $ | — | 11 Kasım sabahı |
| Altın/gümüş oranı (hesap) | yaklaşık 77,0 | dün sabah 77,3 civarı | CNBC spot fiyatlarıyla, 08.21 TSİ |
Altın/gümüş oranı da bu ayrışmayı gösteriyor. Bu sabahki fiyatlarla bir ons altın almak için yaklaşık 77 ons gümüş gerekiyor; bir gün önce aynı hesap 77,3 sonucunu veriyordu. Oranın düşmesi gümüşün altından daha iyi performans gösterdiği anlamına geliyor. Gümüşün altına göre daha oynak bir metal olduğunu, sert düşüşlerin ardından gelen tepki alımlarının da bu yüzden daha büyük görünebileceğini not etmek gerekiyor. Yükselişin kalıcı olup olmadığını bugünkü tek seanstan çıkarmak mümkün değil.
Salı günkü satışın kaynağı, ABD’de ekim ayı tüketici fiyatlarının aylık yüzde 0,4 artmasıydı. BLS verisine göre gıda ve enerji hariç çekirdek fiyatlar da yüzde 0,3 yükseldi; iki rakam da beklentinin 0,1 puan üzerindeydi. Ayrıntıları ABD enflasyonu haberimizde ele almıştık. Fed Guvernörü Christopher Waller’ın aynı gün çekirdek enflasyon yüzde 0,3’te gelirse aralıkta 50 baz puanlık artışın değerlendirilmesi gerektiğini söylemesi, piyasanın sıkılaşma beklentisini bir üst seviyeye taşıdı.
| Gösterge | Seviye | Not |
|---|---|---|
| ABD TÜFE (ekim), aylık | %0,4 | Beklenti %0,3 (BLS) |
| Çekirdek TÜFE (ekim), aylık | %0,3 | Beklenti %0,2; üçüncü ay aynı hız |
| ABD 10 yıllık tahvil faizi | %5,00 | +0,138 puan; salı kapanışı (CNBC) |
| Aralıkta Fed artırımı ihtimali | %100 | Veriden önce %84 (CME FedWatch, Reuters) |
Faiz artışı beklentisi bu metali iki yoldan etkiliyor. Birincisi altınla ortak olan kanal: yükselen tahvil faizleri, faiz getirmeyen değerli metalleri tutmanın maliyetini artırıyor. İkincisi beyaz metale özgü: daha sıkı para politikası ekonomik büyümeyi yavaşlatabileceği için sanayi talebine dair kaygıyı da büyütüyor. Talebin en büyük bölümünün elektronik, güneş paneli ve otomotiv gibi sanayi alanlarından geldiği düşünülürse bu ikinci kanalın etkisi küçük değil. CNBC TV18’in haberine göre ABD iki yıllık tahvil faizi salı günü yaklaşık 17 baz puan yükselerek yüzde 4,73’e çıktı; bu, piyasanın Fed beklentisini ne kadar hızlı değiştirdiğinin bir göstergesi.
Fiyat hareketinin dışında, metalin uzun vadeli arz-talep dengesine dair ilginç bir çalışma salı günü gündeme geldi. pv magazine’in aktardığı ve Çin’deki Nankai Üniversitesi öncülüğünde hazırlanan araştırma, Çin’de kullanım ömrünü dolduran güneş panellerinden geri kazanılabilecek gümüşü modelledi. Çalışmaya göre emekliye ayrılan panellerden açığa çıkacak gümüş, 2044’te yılda yaklaşık 739 tonla zirve yapacak. Bu, emekliye ayrılan kapasitenin zirvesinden dokuz yıl önce gerçekleşiyor.
| Çin güneş paneli filosundaki gümüş (Nankai Üniversitesi çalışması) | Değer |
|---|---|
| Panellerdeki ortalama gümüş yoğunluğu, 2018 → 2025 | 23,33 → 8,86 mg/W (−%62) |
| Yeni kurulumlara giren yıllık gümüş, 2018 → 2025 | yaklaşık 1.150 → 3.109 ton (+%170) |
| 2025 sonunda kurulu filodaki toplam gümüş | 17.784 ton |
| Emekli panellerden açığa çıkacak gümüşün zirvesi | 2044’te yılda yaklaşık 739 ton |
| Emekliye ayrılan kapasitenin zirvesi | 2053’te 70,77 GW |
Bu farkın nedeni panel teknolojisindeki değişim. İlk kurulan paneller daha az sayıdaydı ama watt başına çok daha fazla gümüş içeriyordu. Araştırmacılara göre Çin’de kurulan panellerdeki ortalama gümüş yoğunluğu 2018–2025 döneminde yüzde 62 azaldı. Yine de kurulumlar o kadar hızlı büyüdü ki yeni panellere giren yıllık gümüş miktarı aynı dönemde yüzde 170 arttı. 2025 sonunda Çin’in kurulu güneş filosunda yaklaşık 17.784 ton gümüş bulunuyor.
Bu çalışmayı son haftalardaki tartışmayla birlikte okumak gerekiyor. 9 Kasım’daki gümüş yazımızda da değindiğimiz gibi panel üreticilerinin hücre başına daha az gümüş kullanması, bu yıl güneş kaynaklı talebi aşağı çekiyor. Araştırma ise madalyonun öbür yüzünü gösteriyor: bugün panellere giren gümüşün bir bölümü, önümüzdeki on yıllarda geri dönüşüm yoluyla piyasaya ikincil arz olarak dönebilir. Ancak araştırmacılar senaryoların toplama, ön işlem ve rafinaj kayıplarını içermediğini, bu yüzden ikincil arz tahmini olarak okunmaması gerektiğini vurguluyor. Yani kısa vadeli fiyat açısından değil, 2030’lar ve sonrası için önemli bir başlık.
Arz tarafında son günlerde gelen şirket açıklamaları farklı yönlere işaret ediyor. Piyasa haberlerine göre Endeavour Silver, Meksika’daki Terronera madeninde yaşanan bir yol kapatma eyleminin ardından işlenen cevher miktarının düştüğünü bildirdi. Coeur Mining ise gümüş dahil toplam metal üretiminin yıllık tahmin aralığının alt ucunda kalmasını beklediğini açıkladı. Dün ele aldığımız Hecla ve geçen hafta Pan American Silver’ın açıklamalarıyla birlikte bu tablo, bazı büyük üreticilerin bu yıl tahmin aralıklarının alt bölümünde kalabileceğini düşündürüyor.
Silver Institute’un nisanda yayımlanan Dünya Gümüş Araştırması’na göre 2026’da küresel maden arzının hafif bir düşüşle 844,1 milyon ons olması bekleniyordu; Meksika ve Fas’taki artışların Peru ve Arjantin’deki düşüşleri karşılayamayacağı öngörülüyordu. Kurumun ve Metals Focus’un kasım ortasında yayımlaması beklenen ara değerlendirme, hem arz hem de güneş kaynaklı talep tahminlerinin nasıl güncelleneceğini gösterecek.
Onstaki toparlanma gram fiyatına da yansıdı. doviz.com verisine göre gram gümüş 08.21’de yüzde 2,29 artışla 85,14 liradaydı. Gün içi aralık 83,14 ile 85,22 lira, önceki kapanış 83,24 lira. Salı sabahki ölçümde gram fiyatı 86 liraydı; yani salı günkü düşüşün büyük kısmı telafi edilmiş olsa da fiyat henüz bir gün önceki seviyeye dönmedi. Aylık bazda ise gram gümüş hâlâ yüzde 11,7 civarında eksi.
| Gösterge | Seviye | Değişim | Ölçüm / kaynak |
|---|---|---|---|
| Gram gümüş (doviz.com) | 85,14 TL | +1,91 TL (+%2,29) | 11 Kasım 08.21 TSİ |
| Gün içi aralık | 83,14 – 85,22 TL | önceki kapanış 83,24 TL | doviz.com |
| Dünkü sabah ölçümü | 86,02 TL | — | 10 Kasım 08.18 TSİ, doviz.com |
| Aylık değişim (gram) | — | −%11,66 | doviz.com |
| TCMB dolar alış / satış | 50,1078 / 50,1981 | — | 10 Kasım tarihli gösterge kurlar |
Bilezik, takı ya da sofra gümüşü gibi işlenmiş ürünlerde işçilik payı ve dükkân makası eklendiği için tezgâh fiyatı ekrandaki gram fiyatından belirgin biçimde yüksek olabilir. TCMB’nin 10 Kasım tarihli gösterge kurunda dolar 50,11 lira alış seviyesinde; kurdaki sınırlı hareket nedeniyle gram fiyatındaki değişim büyük ölçüde onstan kaynaklanıyor.
Bugün ABD’de Gaziler Günü nedeniyle tahvil piyasası kapalı; bu, gün içinde fiyat hareketlerinin daha dalgalı olmasına yol açabilir. Cuma günü açıklanacak ekim ayı üretici fiyatları (ÜFE), Fed’in 8–9 Aralık toplantısı öncesinde izlenecek bir sonraki önemli veri. Metale özgü tarafta ise kasım ortasındaki Silver Institute ara raporu ve madencilerin yıl sonu üretim açıklamaları öne çıkıyor. Altındaki sınırlı toparlanmayı ve merkez bankası tarafındaki Singapur gelişmesini bugünkü altın yazımızda ayrıca ele aldık.
Yatırım tavsiyesi değildir. Bu yazı yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; değerli metal fiyatları kısa sürede sert değişebilir, karar vermeden önce kendi araştırmanızı yapın.
📚 Yazarın Kitapları
TCMB yılın son Enflasyon Raporu’nu yarın 10.30’da sunacak; ağustostaki yıl sonu tahmini yüzde 28, piyasa…
Ons altın, beklentiyi aşan ABD enflasyon verisinin ardından salı günü yaklaşık yüzde 3 düştü, çarşamba…
Sonic rehberi: Fantom’dan Sonic’e geçiş, EVM uyumlu ağ ve Sonic Gateway, FeeM ücret paylaşımı, S…
WLFI rehberi: World Liberty Financial ne yapıyor, USD1 ve WLFI Markets nasıl çalışıyor, zincir üstü…
Visa Monad’ı takas ağına ekledi, Moody’s Chainlink’i denedi, Jupiter dört ürün açtı: 10–11 Kasım kripto…
MEXC transferlerine Binance engeli: çekimler reddediliyor, MEXC’den gelen yatırımlar incelemeye alınıyor. FinCEN emri, KuCoin ve…