Stellar, 2014’ten beri çalışan ve göçmen işçilerin aile gönderimlerinden tokenize yatırım fonlarına kadar geniş bir alanda kullanılan bir ödeme ağı. Ağın yerel varlığı lumen, borsalardaki kısaltmasıyla XLM. Bu yazıda ağın nasıl çalıştığını, arkasındaki vakfı, 2019’daki dev yakımı, bugünkü arz dağılımını ve önümüzdeki aylarda dolaşıma girebilecek XLM hakkında resmi kaynakların ne söylediğini ele alıyoruz. Arz rakamları, Stellar Development Foundation’ın (SDF) Dashboard API’sinden 18 Ekim 2026, 07:04 TSİ itibarıyla alındı ve CoinGecko ile karşılaştırıldı.
Uluslararası para transferi hâlâ yavaş ve pahalı olabiliyor; para birkaç aracı bankadan geçtikçe hem süre uzuyor hem de her durakta kesinti yapılıyor. Stellar’ın fikri, farklı para birimlerini temsil eden dijital varlıkların aynı açık defterde birkaç saniyede el değiştirmesiydi. Varlık ihracı, döviz takası ve ödeme işlemleri bu yüzden protokolün içinde hazır geliyor; geliştiricinin bunlar için ayrı sözleşme yazması gerekmiyor. Bankaların ve ödeme şirketlerinin ağa ilgisinin önemli bir nedeni de bu sadelik olabilir.
Madencilik de stake de yok. Ağ, Stanford’dan David Mazières’in geliştirdiği Stellar Consensus Protocol (SCP) ile çalışıyor: Her validatör güvendiği düğümleri kendisi seçiyor, bu güven halkaları örtüştükçe ortak karar oluşuyor. 18 Ekim sabahı Horizon API’de incelediğimiz son 200 defterin ortalama kapanma süresi 5,0 saniyeydi.
Gerçek dünyaya bağlantıyı “anchor” denilen kuruluşlar kuruyor. Anchor, kullanıcıdan banka parası alıp karşılığında Stellar üzerinde dijital varlık ihraç eden, gerektiğinde bunu geri çeviren lisanslı bir aracı. Ağdaki yerleşik emir defteri (DEX) ve likidite havuzları da varlıklar arasındaki takası sağlıyor; doğrudan piyasası olmayan iki varlık arasında XLM köprü görevi görebiliyor.
Protokoldeki taban ücret işlem başına 100 stroop, yani 0,00001 XLM. Bir hesabın var olabilmesi için 1 XLM asgari bakiye gerekiyor; her trustline ya da açık emir 0,5 XLM ek rezerv istiyor. Bu kural, ağın sahte hesaplarla şişirilmesini zorlaştırıyor.
Stellar uzun süre akıllı sözleşmesi olmayan bir ağ olarak bilindi. 20 Şubat 2024’te Protokol 20 ile Soroban ana ağda devreye girdi. Sözleşmeler Rust ile yazılıp WebAssembly’ye derleniyor; kaynak tüketimine ve verinin defterde tutulma süresine göre XLM cinsinden bir “kira” ödeniyor. Böylece borç verme protokolleri ve akıllı cüzdanlar da bu ağda çalışabiliyor, bu da rakip zincirlerle daha doğrudan karşılaşmak demek.
Proje 2014’te Jed McCaleb ve Joyce Kim tarafından başlatıldı. Mt. Gox’u kuran ve Ripple’ın ilk ekibinde yer alan McCaleb, bugün de SDF’nin liderlik ekibinde ve yönetim kurulunda. Stripe, 2014’te 3 milyon dolarlık başlangıç fonu sağladı ve karşılığında ilk arzın yüzde 2’sini (2 milyar lümen) aldı. Kâr amacı gütmeyen SDF’nin CEO’su 2019’dan beri Denelle Dixon; danışmanlar arasında Patrick Collison, Sam Altman ve Matt Mullenweg listeleniyor. Girişim sermayesi turu ya da yatırımcılara ayrılmış bir token payı yok.
XLM, ağda ihraççı ya da trustline gerektirmeyen tek varlık. İşlem ücretleri, hesapların asgari bakiyesi ve Soroban kirası XLM ile ödeniyor; takaslarda ara para olarak da kullanılabiliyor. Burada dikkat edilmesi gereken nokta, XLM’nin bir yönetişim tokeni olmaması: Protokol değişikliklerine token sahipleri değil validatörler oy veriyor.
Ağ canlıya geçtiğinde 100 milyar lümen yaratıldı. Yıllık yüzde 1’lik enflasyon toplam 5.443.902.087 XLM ekledi ve 28 Ekim 2019’da validatör oyuyla kapatıldı. Birkaç gün sonra, 4 Kasım 2019’da SDF, 55.442.095.285 XLM’yi imzacısı olmayan, kimsenin erişemeyeceği bir adrese göndererek yaktı.
| Arz kalemi | Miktar (XLM) | Not |
|---|---|---|
| Maksimum arz | Tanımlı değil | Protokolde tavan yok; CoinGecko’da boş |
| Toplam arz | 50.001.786.837 | Bugün var olan tüm XLM |
| Dolaşımdaki arz | 35.201.678.104 | Toplam arzın %70,40’ı |
| SDF mandate hesapları | 14.530.351.090 | %29,06 |
| Upgrade Reserve | 258.885.848 | 2015 ağ değişiminden kalan emanet (%0,52) |
| Ücret havuzu | 10.871.796 | Erişilemeyen ücretler (%0,02) |
| Yakılmış toplam | 55.442.115.250 | Çoğu 2019 yakımı |
Kaynak: SDF Dashboard API, 18.10.2026 07:04 TSİ.
Maksimum arz sınırı bulunmuyor; ancak yeni XLM üreten bir mekanizma da yok. Arzın yeniden artması validatörlerin oylayacağı bir protokol değişikliği gerektirir ve resmi kaynaklarda böyle bir öneri görünmüyor. Pratikte toplam arz sabit ve yalnızca yakımla azalabilir.
CoinGecko’nun 07:09 TSİ verisi dolaşımı 35.201.678.203, toplam arzı 50.001.786.837 XLM gösteriyor; küçük fark ölçüm saatinden. Asıl karışıklık Horizon’daki “total_coins” alanında: Yakımları düşmediği için 105.443.902.087 XLM görünüyor. Bazı sitelerde 105 milyarlık “toplam arz” görmenizin nedeni bu.
Toplam arzın yaklaşık yüzde 29’u vakfın hesaplarında ve SDF’nin görevi bu lümenleri ağı büyütmek için harcamak ya da dağıtmak. Resmi mandate sayfasına göre Development hesabındaki XLM, işletme giderleri için Kraken, Coinbase ve Bitstamp gibi borsalarda veya doğrudan satışla paraya çevriliyor. Growth hesabı hibe, hackathon ve ekosistem yatırımlarına, Assets and Liquidity ise stablecoin ve tokenize varlıkların ağa gelmesine ve piyasa yapıcı programlara ayrılıyor.
| Hesap grubu | API (18.10, 07:04 TSİ) | Mandate sayfası (9–14 Ekim) |
|---|---|---|
| Stellar Growth | 5.244.523.403 | 5.325.106.194 |
| Product and Innovation | 3.397.097.207 | 3.398.192.492 |
| Assets and Liquidity | 3.296.495.747 | 3.306.262.932 |
| SDF Development | 2.592.234.729 | 2.570.374.111 |
| Toplam | 14.530.351.085 | 14.599.935.729 |
İki resmi kaynak arasındaki yaklaşık 69,6 milyon XLM’lik fark, sayfadaki tabloların farklı günlerde güncellenmesinden kaynaklanıyor; güncel değer olarak anlık API’yi esas aldık.
Klasik anlamda yok. Ekip ya da yatırımcılar için aylık veya doğrusal bir vesting takvimi bulunmuyor. Dolaşıma XLM girmesinin ana kanalı SDF’nin mandate harcamaları; bunlar sürekli gerçekleşiyor ama tarih ve miktar önceden açıklanmıyor. Geçmişe bakınca, resmi belgelerdeki 21 Temmuz 2026 anlık görüntüsünde mandate hesaplarında 15.563.517.196 XLM vardı; 18 Ekim’de bu rakam 14.530.351.090’a indi. Yani 89 günde yaklaşık 1,03 milyar XLM vakıftan çıktı. Bu geçmiş verinin hesabı, ileriye dönük bir taahhüt değil.
| Tarih | Miktar | Dolaşıma oranı | Toplam arza oranı | Alıcı grup |
|---|---|---|---|---|
| Açıklanmış tarih yok | Planlı vesting yok | — | — | — |
| Sürekli, tarihsiz | Önceden açıklanmıyor | — | — | SDF hibeleri, ortaklar, borsa satışları |
| Referans: 21.07–18.10.2026 (geçmiş) | ≈1,03 milyar XLM | ≈%2,93 | ≈%2,07 | SDF hesaplarından dolaşıma |
| Tarih | Miktar | Dolaşıma oranı | Toplam arza oranı | Alıcı grup |
|---|---|---|---|---|
| Açıklanmış tarih yok | Planlı vesting yok | — | — | — |
| Sürekli, tarihsiz | Önceden açıklanmıyor | — | — | SDF mandate dağıtımları |
| Tarih yok | En fazla 258.885.848 XLM | %0,74 | %0,52 | Upgrade Reserve; SDF talep beklemiyor |
Resmi kaynaklarda bir yıllık kesin kilit açılım takvimi bulunamadı. Tokenomist ve CryptoRank’e yaptığımız istekler erişim engeline takıldı. Oranlar 18 Ekim tarihli dolaşım ve toplam arz üzerinden hesaplandı.
Protokol düzeyinde staking ödülü yok; 2019 öncesindeki enflasyon oylamasıyla verilen pay da enflasyonla birlikte bitti. Bazı platformlardaki “XLM getirisi” ürünleri ağın kendisinden değil, o platformların borç verme faaliyetlerinden geliyor. Otomatik yakım da bulunmuyor: Ücretler kimsenin erişemediği ücret havuzunda birikiyor, dolaşım dışında sayılıyor ama teknik olarak yakılmış değil.
Kurallar Core Advancement Proposal (CAP) önerileriyle değişiyor, validatörler yeni sürümü belirlenen saatte oylayarak devreye alıyor. Tarihler SDF’nin resmi sürüm sayfasından; 25–28 arası sürüm adları ekosistem kaynaklarından.
| Protokol | Ana ağ | Öne çıkan değişiklik |
|---|---|---|
| 20 | 20.02.2024 | Soroban akıllı sözleşmeleri |
| 23 “Whisk” | 03.09.2025 | Sözleşme işlemlerinin paralel yürütülmesi |
| 25 “X-Ray” | 22.01.2026 | Sıfır bilgi ispatları için BN254 ve Poseidon |
| 26 “Yardstick” | 06.05.2026 | Uzlaşıyla yönetilen varlık dondurma |
| 27 “Zipper” | 08.07.2026 | Akıllı hesaplarda imza yetkisi devri |
| 28 “Adapter” | 16.09.2026 | Boş işlem setleri, ortak sözleşme kodu |
| 29 | 01.10.2026 | Güvenlik odaklı; yeni CAP yok |
Horizon, 18 Ekim sabahı ağın 29. protokolde çalıştığını ve düğümlerde stellar-core 30.0.0 bulunduğunu gösteriyor; Protokol 30’un ana ağ oylama tarihi ise resmi sayfada henüz yok. SDF’nin 2026 hedefleri arasında ağdaki varlık değerinde 1 milyar dolarlık büyüme, 15 yeni kurumsal ortak ve daha kısa defter süreleri var. 2025 yol haritasındaki 2,5 saniyelik defter hedefine karşın ölçtüğümüz ortalama hâlâ 5 saniye. Vakfın Q2 2026 raporuna göre tokenize gerçek dünya varlıkları Haziran’da 3 milyar doları aştı, DTCC tokenizasyon hizmeti için Stellar’ı ilk halka açık zincirlerden biri olarak seçti ve MoneyGram MGUSD’yi bu ağda başlattı; bunlar SDF’nin kendi beyanı.
En sık karşılaştırma XRP Ledger ile yapılıyor: İkisi de sınır ötesi ödemeye odaklı, ama Stellar’ı bir vakıf, XRP tarafını ise Ripple şirketi öne çıkarıyor. Ripple’ın hikâyesi için XRP ödeme protokolü yazımıza, kurumsal tarafta bir diğer rakip için Hedera (HBAR) incelememize bakabilirsiniz. Tokenize hazine tahvillerinde ise Ethereum tabanlı projelerle yarışıyor; konuyu Ondo Finance yazımızda anlatmıştık. Stellar’ın artısı düşük ücret ve protokole gömülü varlık araçları; DeFi derinliğinde ise büyük zincirlerin gerisinde olduğu söylenebilir.
Toplam arzın yaklaşık üçte biri hâlâ tek bir vakfın elinde ve bu lümenlerin ne zaman, hangi kanaldan piyasaya çıkacağı vakfın kararına bağlı. Ayrıca kurumsal haberlerin çoğu XLM’den çok ağdaki stablecoin ve tokenize fonlarla ilgili; ağ kullanımındaki artış XLM talebine birebir yansımayabilir.
Resmi site stellar.org, teknik belgeler developers.stellar.org, güncel arz verisi ise SDF’nin Dashboard API uç noktasında.
Yatırım tavsiyesi değildir. Bu yazı yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; kripto paralar yüksek risk taşır, karar vermeden önce kendi araştırmanızı yapın.
📚 Yazarın Kitapları
Injective, finans uygulamaları için tasarlanmış bir katman 1 blokzinciri; ağın yerel tokenı INJ. Emir defterli…
Polygon, Ethereum’la iç içe çalışan ve bugün daha çok ödemeler, stablecoin transferleri ve zincirler arası…
OKX ile New York Borsası’nın (NYSE) çatı şirketi Intercontinental Exchange’in (ICE) ortak girişimi OKXICE, ABD…
Son 24 saatin doğrulanmış kripto kulisleri: Richard Heart gözaltısı, BTT yakımı, Glamsterdam Hoodi tarihi, DTCC–Canton,…
Ons gümüş, çarşamba 55 dolar bandına gerilediği haftayı 57 dolar civarında tamamladı; Comex'te haftalık kayıp…
Ons altın, hafta içinde 4.073 dolara kadar gerilemesine rağmen haftayı 4.165 dolar bandında tamamladı; Warsh'ın…