Hedera, blok zinciri yerine hashgraph adlı bir uzlaşma yöntemi kullanan ve düğümleri tanınmış kurumlardan oluşan bir konsey tarafından işletilen halka açık bir dağıtık defter. Yerel coin’i HBAR hem işlem ücretlerini ödüyor hem de hisse ispatı (proof-of-stake) ile ağı koruyor. 50 milyar HBAR’ın tamamı 2018’de basıldığı için yeni basım yok; asıl soru hazinede kalan HBAR’ın ne zaman serbest bırakılacağı. Aşağıda teknolojiyi, yönetimi, ücretleri, staking’i ve 17 Ekim 2026 itibarıyla resmi hazine takvimini ele alıyoruz.
Hedera ve HBAR kısaca ne?
Sık duyulan “Hedera Hashgraph” ifadesi ağın algoritmasından geliyor; coin’in kodu HBAR. Hedera kendi altyapısına sahip bir katman-1 ağı. Hedefi, kurumları kamuya açık zincirlerden uzak tutan sorunlara yanıt vermek: önceden bilinemeyen ücretler, çatallanma riski, kesinlik için beklenen süre ve ağı kimin işlettiğinin belirsizliği. CoinGecko’ya göre 17 Ekim 2026 sabahı (07:07 TSİ) HBAR yaklaşık 0,084 dolardan işlem görüyor ve 3,69 milyar dolarlık piyasa değeriyle 32. sırada.
Kurucular: Leemon Baird, Mance Harmon ve Swirlds
Hashgraph’ı matematikçi Dr. Leemon Baird geliştirdi; Baird, uzun yıllardır iş ortağı olan Mance Harmon ile Swirlds, Inc. şirketini kurdu. İkisi de ABD Hava Kuvvetleri geçmişine sahip. Hashgraph beyaz bülteni 31 Mayıs 2016’da yayımlandı, Hedera 13 Mart 2018’de New York’ta tanıtıldı. 50 milyar HBAR mainnet’in başladığı 24 Ağustos 2018’de basıldı, ağ herkese 16 Eylül 2019’da açıldı. Hedera’nın kuruluşu Swirlds’ün 2017’de topladığı tohum yatırımıyla başlatıldı; ağ çalışmadan önce de SAFT adlı düzenlemeye tabi sözleşmelerle ön satış yapıldı. Yatırımcıların isimleri resmi raporlarda yer almıyor.
2022’de Baird ve Harmon geliştirme ekipleriyle Swirlds Labs’e geçti; şirket 24 Temmuz 2024’te Hashgraph adını aldı. Mayıs 2025’teki düzenlemeyle HBAR Foundation’ın adı Hedera Foundation oldu (CEO: Charles Adkins), Hedera Council’in başkanlığına Tom Sylvester getirildi ve Mance Harmon 1 Temmuz 2025’ten itibaren iki yıllığına konsey başkanı (Chairman) seçildi.
Hashgraph nasıl çalışır?
Blok zincirinde sıradaki bloğu kimin üreteceği madencilik ya da doğrulayıcı seçimiyle belirlenir. Hashgraph’ta böyle bir yarış yok. Düğümler yeni işlemleri rastgele seçtikleri başka düğümlere aktarıyor (gossip) ve her mesaj, o düğümün en son kimden ne duyduğunu da taşıyor. Hedera buna “dedikodu hakkında dedikodu” diyor. Her olay önceki iki olayın hash’ini içerdiği için ağın tüm iletişim geçmişi tek bir yönlü grafikte birleşiyor.
Bu ortak geçmişe sahip her düğüm, diğerlerinin nasıl oy vereceğini kendi başına hesaplayabiliyor. Sanal oylama (virtual voting) denen yöntemde ağ üzerinden tek bir oy mesajı gönderilmiyor ve her işleme adil bir uzlaşı zaman damgası atanıyor.
Hedera’ya göre algoritma asenkron Bizans hata toleranslı (aBFT): saldırganlar oy gücünün üçte birinden azını kontrol ettiği sürece uzlaşı kesin olarak sağlanıyor ve kesinleşen işlem geri alınmıyor. Oy gücü stake’e bağlı; bir işlemin uzlaşıya girmesi için stake edilen HBAR’ın üçte ikisinden fazlasını temsil eden düğümlerin onu işlemesi gerekiyor.
Açık kaynak süreci ve Hiero
Patentli algoritma uzun süre en büyük eleştiri konusuydu. Ağ servislerinin kodu 6 Ağustos 2020’de, uzlaşma algoritmasını içeren platform kodu 5 Ağustos 2022’de Apache 2.0 lisansıyla açıldı. 16 Eylül 2024’te Hedera tüm kod tabanını Linux Foundation Decentralized Trust’a bağışladı ve proje Hiero adını aldı. 24 Eylül 2026’da zincirler arası protokol CLPR de aynı vakfın laboratuvar programına devredildi. Burada dikkat edilmesi gereken nokta şu: kodun vakfa geçmesi, mainnet düğümlerini kimin işlettiğini değiştirmiyor.
Hedera Council: ağı kimler yönetiyor?
Ağı herkes kullanabiliyor, ancak konsensüs düğümleri izinli (permissioned) modelle konsey üyelerince çalıştırılıyor. 2018’de konseyin en fazla 39 kuruluştan oluşacağı açıklanmıştı. Üyelerin oy hakkı eşit; Swirlds dışındaki üyeler üç yıllık dönemlerle ve en fazla iki ardışık dönem görev yapabiliyor, Swirlds ise kalıcı koltuğa sahip. Toplam arzı değiştirmek bile konseyin oybirliğini gerektiriyor.
17 Ekim 2026’da hederacouncil.org’da 33 üye listeleniyor, mirror node’da 30 konsensüs düğümü görünüyor. Google, IBM, Dell, Deutsche Telekom, LG, FedEx, Nomura, Standard Bank, Tata Communications, Ubisoft ve DLA Piper öne çıkan isimler; Chainlink Labs ile BitGo da konseyde. 2026’da McLaren Racing (25 Mart) ve Accenture (30 Nisan) katıldı. 2019’da duyurulan Boeing gibi bazı ilk dönem üyeleri bugünkü listede yer almıyor; üyelik dönem sınırlı olduğu için liste zamanla değişiyor.
Eleştirmenlere göre izinli düğüm modeli, herkesin doğrulayıcı olabildiği ağlara kıyasla daha merkezi bir tablo çiziyor; Hedera ise algoritmada lider olmadığını ve yönetimin sektörlere ve ülkelere dağıldığını savunuyor. Bizim değerlendirmemize göre ağın güvenliği bugün büyük ölçüde konsey üyelerinin itibarına dayanıyor.
Üç temel servis: HTS, HCS ve akıllı sözleşmeler
Hedera Consensus Service (HCS) 13 Şubat 2020’den beri uygulama mesajlarına uzlaşı sırası ve zaman damgası vererek doğrulanabilir bir kayıt tutmayı sağlıyor; tedarik zinciri ve denetim izleri tipik örnekler. Hedera Token Service (HTS) 9 Şubat 2021’de açıldı ve akıllı sözleşme yazmadan token ile NFT üretmeyi, KYC onayı ya da dondurma gibi uyum özelliklerini protokol düzeyinde tanımlamayı sağlıyor. 2 Şubat 2022’de gelen EVM uyumlu akıllı sözleşme servisi ise JSON-RPC Relay sayesinde MetaMask ve Hardhat gibi araçlarla çalışıyor. Bunlara Stablecoin Studio (2023) ve tokenize tahvil ve hisse ihracı için Asset Tokenization Studio (2024) eklendi.
Ücret modeli: sabit dolar fiyatı, yakım yok
Hedera’da gas ihalesi yok; ücretler dolar cinsinden tanımlanıp işlem anında HBAR’a çevriliyor. 2026’da gelen HIP-1261 (Simple Fees) ile her ücret “taban ücret + ekler” olarak hesaplanıyor. Resmi dokümandaki bazı taban ücretler:
| İşlem | Taban ücret (USD) |
|---|---|
| HBAR transferi | 0,0001 $ |
| HCS mesajı | 0,0008 $ |
| Token transferi | 0,001 $ |
| Yeni token oluşturma | 1,00 $ |
| Akıllı sözleşme oluşturma | 1,00 $ |
HIP-1259’a göre tüm ücretler önce 0.0.802 hesabında toplanıyor. Günlük dönem sonunda düğüm payı ödendikten sonra kalan kısım genellikle %80 ağ ücret hesabı 0.0.98, %10 staking ödül hesabı 0.0.800 ve %10 düğüm ödül hesabı 0.0.801 arasında bölünüyor. Hedera’da işlem ücretlerini ya da HBAR’ı yakan bir mekanizma bulunmuyor. Bu, ücretlerin bir kısmını yakan XRP Ledger, Ethereum ve Avalanche’tan önemli bir fark.
HBAR ne işe yarıyor? Staking nasıl işliyor?
HBAR ücretleri ödüyor ve stake edildiği düğümün uzlaşıdaki ağırlığını belirliyor. Yerel staking Temmuz 2022’de HIP-406 ile başladı. Hesabı bir düğüme bağlamak yeterli: bakiyenin tamamı stake ediliyor, kilitlenme ve slashing (ceza kesintisi) yok, HBAR her an harcanabiliyor. Ödül için UTC gece yarısında başlayan 24 saatlik dönemin tamamında stake etmiş olmak gerekiyor. Ödemeler anahtarı olmayan 0.0.800 hesabından yapılıyor; hesabın ana kaynağı ücret dağıtımı.
Mirror node’a göre 17 Ekim 2026 sabahı yaklaşık 12,96 milyar HBAR stake edilmiş, 0.0.800’ün bakiyesi yaklaşık 132,4 milyon HBAR. Günlük azami ödül HBAR başına 5.091 tinybar, yani yıllık yaklaşık %1,86 (bileşik hariç). Düğüm başına ödüle esas stake 450 milyon HBAR ile sınırlı ve oranı konsey değiştirebiliyor.
HBAR arzı: maksimum, toplam ve dolaşım
| Gösterge | Değer | Kaynak / zaman |
|---|---|---|
| Maksimum arz | 50.000.000.000 HBAR | Hedera Council (sabit) |
| Toplam arz | 50.000.000.000 HBAR | Mirror node, 17.10.2026 07:01 TSİ |
| Dolaşım (serbest bırakılan) | 44.027.157.643 HBAR (%88,05) | Mirror node ve CoinGecko, 17.10.2026 |
| Hazinede bekleyen | ≈5.972.842.357 HBAR (%11,95) | 50 milyar − serbest bırakılan |
| Resmi raporda Q3 2026 sonu | 43.853.019.000 HBAR (%87,71) | Treasury raporu, 6 Ekim 2026 |
Hedera “dolaşımdaki arz” yerine “serbest bırakılmış arz” (released supply) terimini kullanıyor: konsey hesaplarından başka hesaplara aktarılan HBAR. CoinGecko’nun rakamı mirror node ile birebir aynı. Resmi raporla aradaki yaklaşık 174 milyon HBAR’lık fark, raporun Q3 sonunu göstermesinden, mirror node’un ise 1–17 Ekim dağıtımlarını içermesinden kaynaklanıyor. Serbest bırakılan HBAR’ın tamamı piyasada satışa hazır değil; bir kısmı Hedera Foundation gibi kuruluşların elinde bekleyebiliyor.
Konsey raporuna göre 50 milyarın tamamı tahsis edilmiş, tahsissiz arz kalmadı:
| Tahsis kategorisi | HBAR | Pay |
|---|---|---|
| İlk geliştirme ve lisans (Swirlds) | 3.882.948.559 | %7,77 |
| Satın alma sözleşmeleri (SAFT, TPA) | 12.698.348.449 | %25,40 |
| Ağ yönetimi ve operasyonlar | 8.116.201.648 | %16,23 |
| Ekosistem ve açık kaynak geliştirme | 25.302.501.344 | %50,61 |
| Toplam | 50.000.000.000 | %100 |
Kilit açılımları: Hedera hazinesi nasıl dağıtım yapıyor?
Hedera’da klasik yatırımcı kilidi ya da aylık lineer vesting yok. Hazine hesaplarından kullanıcı hesaplarına yapılan her aktarım “serbest bırakma” sayılıyor. Konsey bunu çeyreklik Treasury Management raporunda gösteriyor, ama yalnızca bir sonraki çeyreğin tahminini veriyor; dolar bazlı taahhütlerde gerçek miktar HBAR fiyatına göre değişebiliyor. Son rapor 6 Ekim 2026 tarihli.
Önümüzdeki 3 ay: 17 Ekim 2026 – 17 Ocak 2027
| Tarih | Miktar (HBAR) | Dolaşımın %’si | Toplam/maks. % | Alıcı grup |
|---|---|---|---|---|
| Q4 2026, gün yok (tahmin) | 3.800.000.000 | %8,63 | %7,60 | Ekosistem Geliştirme Programı (Hedera Foundation gibi kuruluşlar) |
| Q4 2026, gün yok (tahmin) | 153.150.000 | %0,35 | %0,31 | Konsey operasyonları (≈150 milyonu rezerv) |
| Q4 2026, gün yok (tahmin) | 36.000.000 | %0,08 | %0,07 | 2018 Coin Plan (kurucu ve çalışanlar) |
| Q4 2026, gün yok (tahmin) | 390.000 | <%0,01 | <%0,01 | SAFT Exchange Offer alıcıları |
| Q4 2026 toplam tahmin | 3.989.540.000 | %9,06 | %7,98 | Tüm kategoriler |
Yüzdeler 44,03 milyar serbest ve 50 milyar toplam arza göre hesaplandı. Bu tahminin yaklaşık 174,1 milyon HBAR’lık kısmı 1–17 Ekim arasında gerçekleşmiş görünüyor; tamamı hayata geçerse yıl sonuna kadar yaklaşık 3,82 milyar HBAR (dolaşımın %8,67’si) daha dağıtılır. Ocak 2027 için henüz tahmin yok.
Arşivlenmiş raporlar, son çeyreklerdeki büyük tahminlerin çoğunun gerçekleşmediğini gösteriyor:
| Çeyrek (rapor tarihi) | Resmi tahmin | Gerçekleşen |
|---|---|---|
| Q4 2025 (5 Kasım 2025) | 3.719.822.000 | 383.782.000 |
| Q2 2026 (2 Nisan 2026) | 3.974.090.000 | 186.745.000 |
| Q3 2026 (7 Temmuz 2026) | 4.070.190.000 | 357.854.000 |
| Q4 2026 (6 Ekim 2026) | 3.989.540.000 | Sürüyor (≈174 milyon) |
Tahminlerin büyük kısmı 3,5–3,8 milyar HBAR’lık Ekosistem Geliştirme Programı kaleminden oluşuyor ve bu kalem şimdiye kadar ya hiç ya da çok küçük miktarlarla gerçekleşti. Bu, Q4 2026 tahmininin de tam gerçekleşmeyebileceği anlamına gelebilir; ancak bunun bir garantisi yok.
12 aylık görünüm: 17 Ocak 2027 – 17 Ekim 2027
Resmi kaynaklarda bir yıllık kesin kilit açılım takvimi bulunamadı. 2027 çeyrekleri için tahmin yok ve sonraki raporların tarihi açıklanmadı. Bilinen sınırlar:
| Dönem | Miktar (HBAR) | Dolaşımın %’si | Toplam/maks. % | Alıcı grup |
|---|---|---|---|---|
| Q1–Q3 2027 | Resmi tahmin yok | — | — | Ekosistem, konsey operasyonları, Coin Plan |
| Q4 2026 tahmini tam gerçekleşirse hazinede kalan | ≈2.157.441.000 | %4,90 | %4,31 | Tahsisli, tarihsiz |
| Q4 2026 tahmini hiç gerçekleşmezse kalan | ≈5.972.842.357 | %13,57 | %11,95 | Tahsisli, tarihsiz |
Takip siteleri de birbirini tutmuyor. DefiLlama 17 Ekim 2026 itibarıyla “yaklaşan HBAR kilit açılımı yok” diyor ve açılmış oranı %94,57 gösteriyor; TokenRadar takvimin Q3 2026’da tamamen açıldığını yazıyor. İkisi de resmi Q4 2026 tahminiyle ve mirror node’daki %88,05 ile çelişiyor. CryptoRank’te Hedera vesting verisi gizli, Tokenomist otomatik erişime kapalı olduğu için kontrol edilemedi. Bu yazıda resmi rapor ve mirror node esas alındı.
Hedera nerede kullanılıyor?
En somut örnekler tokenizasyonda. Lloyds Banking Group, Aberdeen Investments ve Archax, tokenize para piyasası fonu payları ve İngiliz devlet tahvillerini teminat göstererek İngiltere’de ilk kez bu tür döviz işlemleri yaptı. Gerçek dünya varlıklarının mantığını Ondo Finance (ONDO) rehberimizde anlatmıştık. Stabil coin tarafında Wyoming’in Frontier Stable Token’ı (FRNT) 12 Mart 2026’da Hedera’da canlıya geçti. Açık kaynak Guardian platformu karbon kredisi ve emisyon raporlamasında kullanılıyor; Verra bu alanda Hedera Foundation ile ortaklık kurdu. Mondelēz dijital kuponlarda, DLA Piper ise Scintilla tokenizasyon platformunda Hedera’yı kullanıyor. Konsey üyesi Chainlink Labs’in altyapısı için Chainlink (LINK) rehberimize bakabilirsiniz.
2026 yol haritası
Resmi yol haritasına göre 2026’da ücret toplama hesabı (HIP-1259), Simple Fees (HIP-1261), yüksek hacimli hesap ve token oluşturma şeridi (HIP-1313) ve Block Node işleten düğümlere ek ödül (HIP-1357) tamamlandı. Devam edenler arasında Block Node durum kanıtları, Block Streams (HIP-1056), TSS toplu imzaları, Ethereum Pectra uyumu (HIP-1341), Hiero hooks (HIP-1195) ve başka bir hesabın ücretini ödemeyi sağlayan sponsorlu ücretler (HIP-1068) var. Nisan 2026’da kuantum sonrası kriptografiye aşamalı geçiş planı da paylaşıldı. Bu kalemler için kesin mainnet tarihi verilmedi.
Rakipler: Algorand, XRP Ledger, Ethereum ve Avalanche
Algorand da hızlı kesinlik sunuyor; farkı, doğrulayıcılığın izinsiz olması ve arzın 10 milyar ALGO ile sınırlı olması. XRP Ledger ödeme ve bankacılık tarafında Hedera’nın kurumsal anlatısına doğrudan rakip. Ethereum tokenizasyonda en büyük ekosisteme ve likiditeye sahip. Avalanche kurumlara kendi ağlarını kurma imkânı veriyor; ayrıntılar Avalanche (AVAX) rehberimizde. Hedera’yı ayıran unsurlar sabit dolar ücretleri, uyum özellikli token servisi ve konsey yönetimi; bizim değerlendirmemize göre zayıf yanları izinli düğüm modeli ve DeFi likiditesinin görece küçük kalması.
Hedera’yı takip ederken nelere bakmalı?
Arz tarafında belirleyici olan hazinedeki yaklaşık 5,97 milyar HBAR’ın dağıtım hızı; her yeni raporda tahminin yanında önceki çeyreğin gerçekleşen rakamına da bakmak gerekiyor. Yakım olmadığı için HBAR’ın değeri arz azalmasından değil, ağın gerçek kullanımından beslenebilir. Kurumsal duyuruların düzenli işlem hacmine dönüşüp dönüşmediği de ayrı bir gösterge.
Resmi bağlantılar: hedera.com, docs.hedera.com ve hazine raporu için hederacouncil.org/treasury.
Kaynaklar
- Hedera – resmi site
- Hedera dokümanları – Staking Program
- Hedera dokümanları – Mainnet ücretleri
- Hedera dokümanları – Fee Model (HIP-1261)
- Hedera Council – Treasury Management raporu (6 Ekim 2026)
- Hedera Council – Üyeler
- Hedera mirror node – network/supply
- Hedera mirror node – network/stake
- Hedera – Journey (tarihçe)
- Hedera – Roadmap
- Hedera SSS – Dolaşımdaki arz, hashgraph ve aBFT
- HIP-1259 – Fee Collection Account
- Hiero consensus node sürümleri (GitHub)
- LF Decentralized Trust / PR Newswire – Hiero duyurusu (16 Eylül 2024)
- PR Newswire – Hedera Foundation ve Hedera Council yeni yapı (8 Mayıs 2025)
- Hashgraph – Swirlds Labs’in yeni adı (24 Temmuz 2024)
- Hedera Blog – Wyoming FRNT Hedera’da (12 Mart 2026)
- Hedera Blog – Archax gerçek zamanlı nakit akışları (11 Haziran 2026)
- Hedera Blog – CLPR LF Decentralized Trust Labs’te (24 Eylül 2026)
- Web Archive – Treasury raporu (5 Kasım 2025 sürümü)
- Web Archive – Treasury raporu (2 Nisan 2026 sürümü)
- Web Archive – Treasury raporu (7 Temmuz 2026 sürümü)
- CoinGecko – Hedera (HBAR)
- DefiLlama – Hedera unlocks
- TokenRadar – Hedera tokenomics
Yatırım tavsiyesi değildir. Bu yazı yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; kripto paralar yüksek risk taşır, karar vermeden önce kendi araştırmanızı yapın.
📚 Yazarın Kitapları
Bilge Yatırımcı
Piyasa analizi, portföy yönetimi ve risk değerlendirmesi için pratik bir rehber.
Geleceğine Yatırım
Teknoloji ve geleceğin trendlerine odaklanan stratejik yatırım fikirleri.
