Starknet (STRK) Nedir? Mart 2027’ye Kadar Kalan 6 Kilit Açılımı ve Tokenomics

Starknet, Ethereum’un üzerinde çalışan ve işlemleri toplu hâlde STARK kanıtlarıyla doğrulayan bir Layer 2 ağı; yerel token’ı STRK. Ağı geliştiren StarkWare, sıfır bilgi kanıtı (zero-knowledge) teknolojisinin öncü şirketlerinden biri. STRK tarafında ise yatırımcıları yakından ilgilendiren bir dönem başlıyor: yatırımcı ve erken katkıcı payları için her ayın 15’inde yapılan 127 milyon STRK’lık açılımların yalnızca altı tanesi kaldı. Seri Mart 2027’de tamamlanacak.

Bu yazıda Starknet’in nasıl çalıştığını, STRK’nın ağda ne işe yaradığını, arzın neden “10 milyar” diye sabitlenemediğini ve önümüzdeki 12 ayın kilit açılımı tablosunu kaynaklarıyla birlikte ele alıyoruz.

Starknet nedir, hangi sorunu çözüyor?

Ethereum ana ağı güvenli ama kalabalık. Her işlemin tüm düğümler tarafından yeniden çalıştırılması, yoğun saatlerde ücretleri yükseltiyor. Starknet bu yükü ağın dışına taşıyan bir “validity rollup”. İşlemler bu ikinci katmanda yürütülüyor, ardından binlercesinin doğru hesaplandığını kanıtlayan tek bir kriptografik kanıt Ethereum’a gönderiliyor. Ethereum’un işlemleri tek tek tekrarlaması gerekmiyor; kanıtı doğrulaması yetiyor.

Burada kullanılan STARK kanıtları, güvenilir bir başlangıç kurulumu (trusted setup) gerektirmemesi ve kuantum sonrası dönemde de dayanıklı sayılan hash fonksiyonlarına dayanmasıyla biliniyor. StarkWare’in kurucularından Eli Ben-Sasson, bu kanıt sisteminin geliştirilmesinde rol alan akademisyenlerden biri.

Starknet nasıl çalışıyor?

Ağdaki akıllı sözleşmeler Cairo adlı, kanıt üretimine uygun tasarlanmış bir dille yazılıyor. Bu, Solidity bilen geliştiriciler için öğrenme eşiği demek; buna karşılık her hesabın bir akıllı sözleşme olduğu yerleşik “hesap soyutlama” (account abstraction) gibi özellikleri baştan destekliyor. Sosyal kurtarma, oturum anahtarları ya da ücretin başka biri tarafından ödenmesi gibi cüzdan özellikleri bu sayede daha kolay kurulabiliyor.

Blok üretimi bugün hâlâ merkezi. Resmi dokümanlar, Starknet’in “şu an merkezi” olduğunu ve blok üretme, onaylama ve kanıtlama görevlerinin kademeli olarak staking yapan doğrulayıcılara devredileceğini açıkça yazıyor. Sıralayıcıyı (sequencer) StarkWare işletiyor. Bu, kullanıcı açısından önemli bir risk notu: ağın sansür direnci ve kesintisiz çalışması şimdilik büyük ölçüde tek bir şirketin altyapısına bağlı.

En yakın teknik adım v0.14.4 sürümü. Starknet topluluk forumundaki sürüm notlarına göre güncelleme 15 Eylül 2026’da testnet’e geldi; ana ağ için 5 Ekim 2026 tarihi, yönetişim onayı şartıyla planlanmıştı. Sürüm, tek bir işlem içinde blok büyüklüğünde hesaplamanın kanıtlanmasını (SNIP-36 akışı) ve küçük ücret ayarlamalarını içeriyor. Bu yazı hazırlanırken ana ağ geçişinin tamamlandığını gösteren resmi bir duyuruya ulaşamadık.

STRK token’ı ne işe yarıyor?

Dokümanlar STRK için üç ana görev tanımlıyor. Birincisi ücret ödemesi: 1 Eylül 2025’te yayımlanan v0.14.0 sürümünden bu yana ağda işlem ücretleri yalnızca STRK ile ödenebiliyor. Sıralayıcı, Ethereum’a kanıt gönderirken ödediği L1 maliyetlerini karşılamak için bu ücretlerin bir kısmını ETH’ye çevirebiliyor.

İkincisi staking. STRK sahipleri doğrudan doğrulayıcı olabiliyor ya da token’larını bir doğrulayıcıya delege ediyor. Üçüncüsü yönetişim: ağın işletim sistemindeki büyük sürüm güncellemeleri token sahiplerinin onayına sunuluyor. Starknet Vakfı ayrıca STRK’nın bir yatırım aracı olarak tasarlanmadığını, ağın işleyişi için var olduğunu vurguluyor.

Staking ve BTC staking

Mevcut ana ağ parametrelerine göre doğrulayıcı olmak için en az 20 bin STRK gerekiyor. Staking’den çıkmak isteyenler 7 günlük bir bekleme süresine tabi; bu sürede ödül işlemiyor. Ödüller yeni basılan STRK ile ödeniyor ve basım miktarı, toplam arzın ne kadarının stake edildiğine bağlı bir eğriyle hesaplanıyor. Eğrideki etkin enflasyon katsayısı ana ağda %4 olarak belirlenmiş.

2025’in üçüncü çeyreğinden bu yana ağ, belirli “sarılmış” BTC token’larının da stake edilmesine izin veriyor. BTC’nin staking gücündeki ağırlığı 0,25; yani doğrulayıcı gücünün belirleyicisi hâlâ ağırlıklı olarak STRK. BTC staker’ları da ödülünü STRK olarak alıyor. Bu model Bitcoin likiditesini ağa çekmek için tasarlanmış olsa da ödüllerin yine STRK basımından gelmesi, enflasyon tarafında hesaba katılması gereken bir ayrıntı.

Ekip ve yatırımcılar

StarkWare 2018’de Eli Ben-Sasson, Uri Kolodny, Alessandro Chiesa ve Michael Riabzev tarafından kuruldu. Şirket Seri A ve B turlarını Paradigm liderliğinde, Kasım 2021’deki 50 milyon dolarlık Seri C’yi Sequoia liderliğinde topladı. Mayıs 2022’de Greenoaks ve Coatue liderliğindeki, Tiger Global’in de katıldığı 100 milyon dolarlık Seri D turunda şirket değerinin 8 milyar dolara çıktığı açıklandı. Ağın ekosistem ve yönetişim tarafı ise ayrı bir yapı olan Starknet Vakfı tarafından yürütülüyor.

Starknet arzı ve tokenomics

10 milyar STRK, StarkWare tarafından Mayıs 2022’de oluşturuldu ve 30 Kasım 2022’de zincir üstünde basıldı. Ancak bu rakam bir tavan değil. Dokümanlara göre toplam arz, staking ödülleri ve ileride blok ödülleri için yapılacak basımlarla zamanla artıyor. Yani Starknet’te maksimum arz sınırı bulunmuyor. Dokümanlar, StarkWare tek sıralayıcı olduğu sürece blok ödülü amaçlı basım yapılmayacağını da not ediyor.

Toplam arzdaki ≈172 milyonluk fark büyük olasılıkla staking basımından kaynaklanıyor; ancak iki sağlayıcı da bunu ayrıca açıklamadığı için bu bir tahmin. Vakfın elinde tuttuğu paylar ise sözleşme düzeyinde kilitsiz olsa bile hibe, bağış veya program yoluyla cüzdandan çıkana kadar dolaşımda sayılmıyor.

Dağılım

İlk 10 milyar STRK’nın %20,04’ü erken katkıcılara, %18,17’si yatırımcılara, %12,93’ü geliştirme ortakları dahil hibelere, %10,76’sı StarkWare’e, %10’u vakfın stratejik rezervine, %9’u topluluk provizyonlarına (airdrop), %9’u topluluk iadelerine, %8,10’u vakıf hazinesine ve %2’si bağışlara ayrıldı. Yatırımcı ve erken katkıcı payları birlikte %38,21 ediyor; kilit takvimi de bu iki grubu kapsıyor.

Yakım

Resmi STRK dokümanında bir yakım mekanizması tanımlanmıyor. Ücretler sıralayıcıya gidiyor, L1 maliyetleri için bir kısmı ETH’ye çevrilebiliyor. Arzı azaltan otomatik bir mekanizma olmadığı için staking enflasyonu net arz artışı olarak okunmalı.

Starknet kilit açılımları: son altı dilim

Yatırımcı ve erken katkıcı token’ları için iki aşamalı bir takvim uygulanıyor. 15 Nisan 2024 – 15 Mart 2025 arasında her ay en fazla 64 milyon STRK açıldı; toplam 768 milyon. 15 Nisan 2025’ten itibaren ise her ayın 15’inde en fazla 127 milyon STRK açılıyor ve bu seri 15 Mart 2027’de bitiyor. Kilitli dönemde bu token’lar devredilemiyor, satılamıyor veya teminat gösterilemiyor; yalnızca oy delegasyonu mümkün.

Tablo 1 – Önümüzdeki 3 ay (6 Ekim 2026 – 6 Ocak 2027)

Gruplara düşen pay, iki grubun tahsis oranından (20,04 ve 18,17) hesaplandı; takip siteleri de benzer şekilde ≈66,63M ve ≈60,42M gösteriyor. Dolaşım yüzdesi her açılımla birlikte dolaşım büyüyeceği için sonraki aylarda biraz düşecek.

Tablo 2 – 12 aylık görünüm (6 Ekim 2026 – 6 Ekim 2027)

Kümülatif rakamlar dokümandaki 768M + 127M × ay formülüyle hesaplandı. 3,816 milyar ile iki grubun toplam payı olan 3,821 milyar arasındaki ≈5 milyonluk fark yuvarlamadan kaynaklanıyor olabilir. Dokümanda geçen “en fazla” ifadesi de önemli: takvim bir üst sınır tarif ediyor. Mart 2027 sonrasında arza etki edecek ana kalemler staking enflasyonu ile vakıf ve StarkWare paylarının kullanım hızı olacak; bunlar için tarihli bir takvim yayımlanmış değil.

Yol haritası

Starknet’in uzun vadeli planı, sıralama, onaylama ve kanıtlama görevlerinin staking yapan doğrulayıcılara devredilmesi. Staking’in ilk aşamaları ve BTC staking devrede; doğrulayıcılar şu an her dönemde (epoch) blok onayı veriyor. Blok üretiminin tam olarak dağıtılması için kesin bir tarih açıklanmış değil. Kısa vadede v0.14.4 gibi sürümler kanıtlama kapasitesini ve ücret yapısını iyileştirmeye odaklanıyor.

Rakipler

Sıfır bilgi tabanlı rollup tarafında zkSync, Scroll ve Linea; optimistic rollup tarafında Arbitrum, Optimism ve Base, projenin başlıca rakipleri. Sitemizde ARB’nin de yer aldığı altcoin değerlendirmesinde Arbitrum tarafındaki gelişmelere değinmiştik. DefiLlama’ya göre Starknet’in zincir TVL’si 6 Ekim 2026 itibarıyla yaklaşık 160 milyon dolar; bu, büyük L2’lerin oldukça gerisinde. Ağın farkı EVM yerine Cairo’yu seçmesi ve STARK kanıtlarına dayanması. Bu tercih teknik olarak güçlü bulunsa da geliştirici ve likidite çekmeyi zorlaştıran bir etken olarak da tartışılıyor.

Resmi bağlantılar

Web sitesi: starknet.io. Dokümantasyon: docs.starknet.io. Yönetişim: governance.starknet.io. Staking: starknet.io/staking.

Kaynaklar

• Starknet Docs – STRK (arz, dağılım ve kilit takvimi)
• Starknet Docs – Staking
• Starknet Community – v0.14.4 Prerelease Notes (9 Eylül 2026)
• Starknet Community – SNIP 18
• CoinGecko – Starknet
• CoinMarketCap – Starknet
• CoinLaunch – STRK vesting takvimi
• DefiLlama – Starknet zincir TVL
• TechCrunch – StarkWare Seri D (25 Mayıs 2022)
• Ctech – StarkWare değerleme ve kurucular

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; yatırım tavsiyesi değildir.