Aero (AERO), Base ağının en büyük merkeziyetsiz borsası Aerodrome ile Optimism’in köklü borsası Velodrome’un birleşmesinden doğan yeni bir takas ve likidite protokolü. 22 Ekim 2026’da (TSİ 03.00) yayına giren Aero, Base, Ethereum, OP Mainnet, Arbitrum, Ink, Robinhood Chain ve Circle’ın Arc ağında aynı anda çalışıyor. Protokolün tokenı AERO ise hem likidite ödüllerinin hem de borsa gelirinden pay almanın anahtarı. Bu rehberde Aero’nun nasıl çalıştığını, eski AERO ve VELO tokenlarına ne olduğunu ve kilitli yatırımcı payı olmayan bu projede arzın asıl nereden büyüdüğünü anlatıyoruz.
Hikâyenin başlangıcı 2022’ye, Optimism üzerinde kurulan Velodrome’a uzanıyor. Velodrome, Curve’ün oy kilitli token modelini Solidly adlı deneysel projenin fikirleriyle birleştiren bir borsaydı: tokenını uzun süre kilitleyenler, ödüllerin hangi havuzlara gideceğine oy veriyor ve karşılığında o havuzların ücretlerini alıyordu. 2023’te aynı ekip, Coinbase’in yeni açtığı Base ağı için Aerodrome’u kurdu. Aerodrome kısa sürede Base’in ana likidite merkezi hâline geldi; Aero’nun kendi verilerine göre iki borsanın bugüne kadarki toplam gelirinin yaklaşık 516 milyon doları tek başına Base’ten geliyor.
İki ayrı borsa, iki ayrı token ve bölünmüş likidite bir noktadan sonra verimsiz hâle geldi. Birleşme aylar önce duyurulmuştu ve 21 Ekim 2026’da ABD doğu saatiyle 20.00’de gerçekleşti. O andan itibaren Aerodrome ve Velodrome’daki ödül akışı durdu, yeni ödüller başladı. Bize göre bu birleşme, merkeziyetsiz borsalar arasında “her zincire ayrı borsa” döneminden “tek token, çok zincir” dönemine geçişin en net örneklerinden biri.
Dönüşüm oranları basit: 1 eski AERO, 1 yeni AERO’ya; 1 VELO ise 0,044 AERO’ya dönüşüyor. Bu oran, yeni arzın yüzde 94,5’inin Aerodrome, yüzde 5,5’inin Velodrome sahiplerine ayrılmasından kaynaklanıyor. Rakamlarla ifade edersek, Aerodrome tarafı yaklaşık 2,01 milyar, Velodrome tarafı ise yaklaşık 117 milyon token aldı; bu 117 milyon da 2,66 milyar VELO’ya bölününce 0,044 oranı çıkıyor.
Kilitli pozisyonlar da taşındı. veAERO ve veVELO sahipleri tokenlarını sAERO’ya, yani stake edilmiş tokena çevirebiliyor. Dönüşüm için bir son tarih belirlenmedi, ancak işlem geri alınamıyor ve eski arayüzlerin ileride kapatılabileceği belirtiliyor. Borsalarda tutulan tokenlar için her borsa kendi takvimini uyguluyor. Dönüştürülmeyen tokenların ise yeni dolaşıma hiçbir zaman girmeyeceği resmî olarak yazılı.
Aero’nun mantığını anlamanın en kolay yolu üç rolü ayırmak. Birinci rol likidite sağlayıcılar: havuzlara token yatırıp karşılığında ödül kazanıyorlar. İkinci rol sAERO sahipleri: Aero bunlara “token operatörü” diyor. Ellerindeki stake ağırlığıyla ödüllerin hangi havuzlara akacağını belirliyorlar ve karşılığında o havuzların ürettiği gelirden pay alıyorlar. Üçüncü rol ise havuzlarına likidite çekmek isteyen projeler; bunlar teşvik yatırarak ödül akışını kendilerine yönlendirmeye çalışıyor.
Eski sistemden önemli farklar var. Oylama artık haftalık değil; “Predictive Allocation” adı verilen yapıda sAERO sahipleri istedikleri an tercih değiştirebiliyor, yalnızca her değişiklik arasında 47 saatlik bir bekleme var. Tek bir stake pozisyonuyla tüm zincirlerdeki havuzlara ödül yönlendirilebiliyor ve işlem ücreti yalnızca Base’te ödeniyor. Ödüller de sabit token miktarıyla değil, dolar değeriyle hesaplanıyor. “AER Engine” adlı mekanizma, her havuz için beklenen gelirine bağlı bir ödül tavanı belirliyor; tavanı aşan kısım hiç basılmıyor. Kâğıt üzerinde bu, gelir üretmeyen havuzlara boşuna token dağıtılmasını engelliyor.
Ürün tarafında Slipstream adı verilen yoğunlaştırılmış likidite havuzları, birden fazla adımlı takasları tek işlemde birleştiren Metaswaps ve herkesin izin almadan yeni piyasa açabildiği bir başlatma altyapısı bulunuyor. Aero ayrıca Coinbase ile birlikte Base’e getirilen cbBTC ve USDC–EURC gibi büyük stablecoin havuzlarına ev sahipliği yapıyor.
Velodrome ve Aerodrome’u geliştiren ekip kripto dünyasında Dromos Labs adıyla biliniyor. Birleşmeden sonra protokolün geliştirme ve ekosistem programlarını Aero Foundation yürütüyor. Vakfın finansmanı ilginç bir modele dayanıyor: likidite sağlayıcılar her 100 token ödül talep ettiğinde 5 token ek olarak basılıp vakfa gidiyor. Vakıf bu tokenları kalıcı olarak stake ediyor ve elde edilen geliri katkı verenler, hibeler ve ortaklıklar için kullanıyor. Bu oran sözleşme düzeyinde sabit ve yüzde 5’in üzerine çıkarılamıyor.
Resmî kaynaklarda Aero ya da öncülleri için açıklanmış bir girişim sermayesi turu bulamadık. Dağıtım tarihçesi bunu destekliyor: Aerodrome’un başlangıç arzı 500 milyon tokendı ve bunun 450 milyonu oy kilitli veAERO olarak dağıtılmıştı. Velodrome ise 400 milyon VELO ile başlamıştı. Yani bugünkü arzın büyük bölümü, yıllar içinde likidite ödülü olarak basılan tokenlardan oluşuyor.
Tokenın iki yüzü var. Likit hâliyle likidite sağlayıcılara ödenen bir ödül tokenı. sAERO’ya çevrildiğinde ise borsa gelirinden pay alma ve ödüllerin yönünü belirleme hakkı kazanıyor. Aero, sAERO’yu “borsa gelirine değiştirilemez bir hak” olarak tanımlıyor. Protokol panelindeki verilere göre arzın yüzde 50,3’ü stake edilmiş durumda ve ortalama kilit süresi 3,93 yıl. Bu, token sahiplerinin yaklaşık yarısının uzun vadeli bir pozisyon tuttuğu anlamına geliyor.
Gelir tarafına da kısaca bakalım. Panel, borsaların bugüne kadarki toplam gelirini 587 milyon dolar olarak gösteriyor. Ancak eğilim aşağı yönlü: çeyreklik gelir 2024’ün son çeyreğinde 111 milyon dolarla zirve yapmış, 2026’nın üçüncü çeyreğinde 25,8 milyon dolara inmiş. 12 Kasım haftasında gelir 1,9 milyon dolar civarında. Toplam kilitli değer 18 Kasım’da 262 milyon dolar. Bu rakamlar, tokenın değerini belirleyecek asıl unsurun yeni zincirlerden gelecek işlem hacmi olacağını gösteriyor.
| Arz kalemi | Miktar | Kaynak ve tarih |
|---|---|---|
| Maksimum arz | Maksimum arz sınırı bulunmuyor | Aero belgeleri: yıllık ihraç tavanı %20; DefiLlama: “∞” |
| Toplam arz | 2.135.578.125 | CoinGecko, 20 Kasım 2026 07.20 TSİ |
| Toplam arz (protokol paneli) | ≈2,15 milyar | Aero Protocol Metrics, 18 Kasım 2026 10.18 TSİ verisi |
| Dolaşımdaki arz | 768.780.109 (toplam arzın ≈%36,0’sı) | CoinGecko, 20 Kasım 2026 07.20 TSİ (DefiLlama, 19 Kasım: 767,29 milyon) |
| Stake edilmiş (sAERO) pay | Toplam arzın %50,3’ü | Aero Protocol Metrics, 12 Kasım haftası |
Bu tabloda bir çelişkiye dikkat çekmek gerekiyor. Aero, lansman öncesinde dolaşımdaki arzın en fazla yaklaşık 1,07 milyara çıkacağını açıklamıştı. CoinGecko 20 Kasım sabahı dolaşımı 768,8 milyon gösteriyor; DefiLlama’da bir gün önce gördüğümüz rakam da 767 milyon civarındaydı. Aradaki farkın en olası açıklaması, eski tokenların bir kısmının henüz dönüştürülmemiş olması ve kaynakların stake edilmiş tokenları farklı sınıflandırması. Toplam arz için de CoinGecko ile protokol paneli arasında 15 milyon civarında fark var; bu da ödüllerin talep edildiği anda basılmasından kaynaklanıyor olabilir.
Aero’yu birçok yeni projeden ayıran en önemli özellik şu: ekip ya da yatırımcılar için kilitli bekleyen, belli tarihlerde açılacak bir pay yok. DefiLlama da 19 Kasım’daki kontrolümüzde planlanmış bir kilit açılımı olmadığını yazıyor. Bu yüzden “kilit açılımı” başlığında konuşulması gereken şey ihraç, yani likidite ödülü olarak sürekli basılan yeni tokenlar. Aşağıdaki tablo, protokol panelindeki 12 Kasım haftası verisini (haftada 6,18 milyon token; 5,92 milyonu likidite sağlayıcılara, 266 bini vakfa) 13 haftaya taşıyarak hesaplandı. Oranlar bugünkü dolaşım (768,8 milyon) ve toplam arz (2,136 milyar) üzerinden.
| Dönem | Alıcı grup | Miktar (yaklaşık) | Dolaşımın %’si | Toplam arzın %’si |
|---|---|---|---|---|
| 20 Kas 2026 – 20 Şub 2027 (sürekli, saniye bazında) | Likidite sağlayıcı ödülleri | ≈77.000.000 | ≈%10,0 | ≈%3,6 |
| 20 Kas 2026 – 20 Şub 2027 (her ödül talebinde) | Aero Foundation (ihracın %5’i) | ≈3.460.000 | ≈%0,45 | ≈%0,16 |
| — | Ekip / yatırımcı kilit açılımı | Yok | — | — |
| 3 aylık toplam (12 Kasım haftası hızıyla) | İki grup | ≈80.400.000 | ≈%10,5 | ≈%3,8 |
Burada iki uyarı şart. İlki, ihraç hızı sabit değil; AER Engine havuzların gelirine göre ödülü her an değiştiriyor, dolayısıyla haftalık rakam yükselebilir de düşebilir. İkincisi, ödüller talep edildiği anda basılıyor; talep edilmeyen ödül piyasaya da çıkmıyor. Yine de üç ayda dolaşımın yüzde 10’u civarında yeni token, küçümsenecek bir miktar değil.
Bir yıllık pencerede de ekip ya da yatırımcıya ait tarihli bir açılım bulunmuyor. Resmi kaynaklarda bir yıllık kesin kilit açılım takvimi bulunamadı; çünkü böyle bir takvim modelin doğasında yok. Bunun yerine üç farklı senaryo var:
| Senaryo (20 Kasım 2027’ye kadar) | Yeni token | Dolaşımın %’si | Toplam arzın %’si | Dayanak |
|---|---|---|---|---|
| Bugünkü haftalık hız korunursa | ≈321 milyon | ≈%41,8 | ≈%15,0 | Haftada 6,18 milyon (12 Kasım haftası) |
| Aero’nun lansmandaki beklentisi | ≈256 milyon | ≈%33,3 | ≈%12 | Gerçekleşen yıllık enflasyon beklentisi ≈%12 |
| Kod düzeyindeki tavan | ≈427 milyon | ≈%55,5 | ≈%20 | Yıllık ihraç tavanı %20 |
Hangi senaryonun gerçekleşeceği, Aero’nun yeni zincirlerde ne kadar işlem hacmi çekeceğine bağlı. Gelir arttıkça havuz tavanları yükseleceği için ihraç da artabilir; ama bu durumda yeni tokenlar gelir üreten bir faaliyetin karşılığı olarak basılmış olur. Gelir düşük kalırsa ihraç da kendiliğinden yavaşlıyor. Tasarımın amacı tam olarak bu dengeyi kurmak. Ayrıca vakıf ve ekosistem programları bugüne kadar 180 milyon tokenı geri alıp kilitlediğini açıklıyor; bu, ihracın bir kısmını dengeleyen bir unsur.
Aero’nun en büyük rakibi Ethereum ekosisteminde hâlâ en geniş kullanıcı tabanına sahip Uniswap. BNB Chain tarafında PancakeSwap güçlü; projenin modelini PancakeSwap (CAKE) rehberimizde anlatmıştık. Curve ise stablecoin takaslarında ve oy kilitli token modelinin öncüsü olarak hâlâ önemli bir referans. Aero’nun farkı, aynı token ekonomisini yedi zincirde birden çalıştırması ve Base’teki güçlü konumu.
Risklere gelince, ilki yoğunlaşma: gelirin ezici çoğunluğu hâlâ Base’ten geliyor ve yeni zincirlerin katkısı şimdilik çok küçük. İkincisi arz: kilitli yatırımcı payı olmaması iyi bir haber, ama yıllık yüzde 12–20 aralığındaki ihraç, gelir büyümezse fiyat üzerinde sürekli baskı yaratabilir. Üçüncüsü karmaşıklık: Predictive Allocation ve AER Engine yeni mekanizmalar ve gerçek piyasa koşullarındaki sınavları daha yeni başladı. Son olarak çok zincirli yapı, köprü ve akıllı sözleşme riskini de artırıyor; Aero lansman öncesinde kamuya açık bir denetim yarışması yaptığını açıklamıştı.
Projenin sitesi aero.xyz; uygulama ve teknik belgeler app.aero.xyz adresinde. Dönüşüm rehberleri aerodrome.finance ve velodrome.finance üzerinde duruyor. Resmî sözleşme adresleri, Aero belgelerindeki güvenlik sayfasında listeleniyor; dönüşüm yaparken başka bir adrese güvenmemenizi öneririz. Base ve Optimism ekosistemini merak edenler Optimism (OP) rehberimize göz atabilir.
Yatırım tavsiyesi değildir. Bu yazı yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; kripto paralar yüksek risk taşır, karar vermeden önce kendi araştırmanızı yapın.
📚 Yazarın Kitapları
Ons altın cuma sabahı 3.520 dolar civarına inerek beşinci seansında da geriledi ve haftayı marttan…
OKX’in tokenı OKB: 2025’teki tek seferlik yakım ve 21 milyon sabit arz, X Layer’daki yakıt…
Solana’nın kredi protokolü Kamino ve KMNO tokenı: nasıl çalışıyor, token neden oy ve gelir hakkı…
Bir ağ dünyanın en büyük kripto varlığını kredide teminata açtı, bir türev borsası dolar kasasını…
Hong Kong’un menkul kıymetler düzenleyicisi, vadeli işlem hacminde merkezi borsalarla yarışan dev bir merkeziyetsiz borsayı…
Köklü bir İsviçre bankası, yapılandırılmış ürünlerinin vade boyunca yürüyen işlemlerini halka açık bir blokzincirde yönetmek…