Kripto dünyasında yükseltme haberleri genelde iyi haber diye okunur: daha hızlı ağ, daha ucuz işlem, daha çok kapasite. Bu akşam masamızdaki konu ise biraz farklı. Piyasa değeri bakımından ikinci sıradaki ağın sıradaki büyük güncellemesi, ağda yıllardır sorunsuz çalışan 10 ila 15 bin akıllı sözleşmenin davranışını değiştirebilir. Bunu bir eleştirmen değil, güncellemeyi hazırlayan ekibin kendisi söylüyor.
Pazartesi akşamı yapılan geliştirici toplantısı bir sonuçla bitmedi. Bağımsız denetim firmalarının bulguları masaya kondu, uygulama geliştiricileri itirazlarını sıraladı, karar ise perşembeye kaldı. Aradaki sürede test ağındaki takvim de donmuş durumda. Kısacası bu, fiyat ekranında henüz pek konuşulmayan ama ağın yol haritasını doğrudan etkileyen bir kripto gelişmesi.
Önce neyin tartışıldığını, sonra bunun neden yalnızca teknik bir ayrıntı olmadığını anlatalım. Yazının sonunda da coinin grafikte nerede durduğuna kendi hesapladığımız verilerle bakacağız.
Söz konusu ağ Ethereum, yükseltmenin adı da Glamsterdam. Ethereum Vakfı’nın 6 Kasım’da yayımladığı duyuruya göre güncelleme şu anda test ağlarında deneniyor ve sorun, paketteki iki öneriden çıkıyor: EIP-8037 ve EIP-8038. Bu iki öneri, ağın bazı işlemler için ne kadar “gas” yani işlem ücreti birimi alacağını ve özellikle kalıcı veri depolamanın nasıl ücretlendirileceğini baştan düzenliyor.
Değişikliğin amacı anlaşılır. Ethereum her blokta daha fazla işlem taşımaya hazırlanıyor. Geliştirici forumundaki toplantı özetine göre bu ücret düzenlemeleri ağın kapasitesini yaklaşık 3,3 ila 3,5 kat büyütmenin parçası. Ama blok başına iş arttıkça ağın tuttuğu veri tabanı da hızla şişer. Mimarlar bunun önüne geçmek için yeni kalıcı veri oluşturmayı belirgin biçimde pahalılaştırmak istiyor.
Rakamlar küçük bir ayar olmadığını gösteriyor. CoinDesk’in aktardığı hesaplara göre yeni bir sözleşme yayımlamanın maliyeti yaklaşık 32 bin gas’tan 183.600 gas’a, yeni bir depolama alanı açmanın maliyeti ise 20 bin gas’tan yaklaşık 97.920 gas’a çıkacak. Sıradan bir kullanıcı bunu fark etmeyebilir, hatta vakfın anlatımına göre çoğu kullanıcı için işlemler ucuzlayacak. Sorun, bu maliyetlerin hiç değişmeyeceğini varsayarak yazılmış eski sözleşmelerde.
Ethereum’da pek çok uygulama bilerek değiştirilemez biçimde yayımlanır. Kod bir kez zincire yazıldıktan sonra kimse ona dokunamaz; güvenin kaynağı da zaten budur. Fakat kodun değişmemesi, çalıştığı ortamın değişmeyeceği anlamına gelmiyor. Bir sözleşme başka bir sözleşmeyi çağırırken ona sabit miktarda gas veriyorsa ya da bir işlemin belli bir bütçeyle biteceğini varsayıyorsa, kurallar değiştiğinde bu hesap tutmayabilir. İşlem yarıda kesilebilir, beklenen koruma devreye girmeyebilir.
Vakıf bu varsayımları sekiz başlık altında topladı ve geliştiricilere kendi projelerini kontrol edebilmeleri için ayrı bir kaynak açtı. Etkilenebileceğini düşünen ekiplerden de doğrudan bildirim istedi. 9 Kasım’daki ek güncellemede, sahada çalışan ve değişiklikten zarar görebilecek sözleşmelere dair dört bildirim geldiği yazıyordu. Bir hafta içinde tablo epey büyüdü.
16 Kasım’daki test odaklı çekirdek geliştirici toplantısında (ACDT 103) iki bağımsız denetim firması bulgularını anlattı. Toplantı özetine göre vakıftan Marius van der Wijden, etkilenebilecek sözleşme sayısını Ethereum’daki yaklaşık 90 milyon sözleşme içinde 10 ila 15 bin civarında gösterdi. Oran küçük, kabul. Ama bu sayı, birkaç hafta önce konuşulan tek haneli örneklerin çok üstünde.
CoinDesk’in toplantı notlarına dayanan haberine göre ChainSecurity 152 bulgu raporladı; bunların yaklaşık yarısı vakfın kendi incelemesiyle çakışıyor ve birlikte toplam 200 civarında sorunlu noktaya ulaşılıyor. Dedaub ise olağan dışı gas kullanan yaklaşık 25 bin sözleşmeyi taradı, 70 orta ve yüksek riskli sorun işaretledi; bunların 22’si vakfın gözünden kaçmıştı. Vakfın doğrudan uygulama ekipleriyle yaptığı görüşmelerde de 3 yüksek ve en az 25 orta önemde açık bulundu, çoğu için düzeltme çalışması sürüyor. Van der Wijden’in tahminine göre risk altındaki toplam para birkaç yüz bin dolar düzeyinde.
Bence asıl önemli kısım para tutarı değil. Toplantıda Juicebox protokolü adına konuşan geliştiricinin sorusu, işin felsefi tarafını açıkça ortaya koydu: Ağ, kurallarını değiştirerek değiştirilemez diye yayımlanmış uygulamaların davranışını bozabiliyorsa, uzun vadeli protokol kuran ekipler ağa nasıl güvenecek? Öte yandan önerinin yazarlarından Ansgar Dietrichs güncellemenin ilerlemesi gerektiğini savundu; bazı katılımcılar da EIP-8037’den tamamen vazgeçmenin daha büyük sözleşmelerin yolunu kapatacağı ve güvenlik hedeflerini zayıflatacağı uyarısını yaptı. Yani ortada kolay bir “doğru cevap” yok.
Vakfın yayımladığı takvimde 19 Kasım perşembe günü yürütme katmanı toplantısı (ACDE) var ve notta açıkça “önceden taahhüt edilmiş bir karar yok” yazıyor. Masada üç yol görünüyor: önerileri olduğu gibi sürdürmek, etkiyi azaltacak biçimde değiştirmek ya da paketten çıkarmak. Vakıf, birkaç olası revizyonun prototip aşamasında olduğunu ve her birinin hangi sorunu çözüp hangi yeni varsayımı bozabileceğini belgelediklerini söylüyor.
Bu süreçte Hoodi adlı genel test ağına geçiş de bekletiliyor. Ekosistem açısından bunun anlamı basit: Glamsterdam’ın ana ağ için kesinleşmiş bir tarihi yok ve sorunlar çözülmeden de olmayacak gibi görünüyor. Vakıf, Glamsterdam’dan sonraki Hegota çalışmalarının paralel biçimde sürdüğünü ayrıca vurguluyor.
Geçen hafta 13 Kasım tarihli Kripto Kulisleri yazımızda ağın kuantum sonrası güvenlik planını ve Glamsterdam’dan sonra gelecek Hegota tartışmasını konuşmuştuk; bugünkü tartışma, o yol haritasının ilk halkasının bile ne kadar hassas olduğunu gösteriyor. Ağın temel işleyişini, gas kavramını ve akıllı sözleşmelerin nasıl çalıştığını baştan okumak isteyenler için Ethereum nedir rehberimiz iyi bir başlangıç olur.
Kısa vadede doğrudan bir kesinti ya da fon kaybı haberi yok; konuşulan risk, güncelleme bu hâliyle ana ağa gelirse ortaya çıkabilecek bir risk. Ama iki dolaylı etki var. Birincisi takvim: yükseltmeyi ağın ölçeklenme hikâyesinin bir sonraki adımı olarak fiyatlayanlar için gecikme, beklentinin ileriye itilmesi demek. İkincisi güven: eski bir DeFi uygulamasında fonu olan kullanıcıların, kullandıkları protokolün bu konuda bir açıklama yapıp yapmadığını takip etmesi mantıklı. Kendi sözleşmesini yayımlamış ekipler için vakfın sekiz varsayımlık listesi şu an en pratik kontrol aracı.
Aşağıdaki hesaplar Binance spot ETH/USDT verisiyle, 17 Kasım 2026 saat 19.24 TSİ’de çekilen 4 saatlik ve günlük mumlardan bizim tarafımızdan yapıldı. Göstergeler yalnızca kapanmış mumlardan hesaplandı.
ETH bu saatlerde 1.783,88 dolardan işlem görüyordu; son 24 saatteki değişim yüzde -2,58, gün içi aralık 1.751 ile 1.843 dolar arasıydı. 4 saatlik grafikte fiyat EMA30’un (1.875 dolar), EMA50’nin (1.939 dolar) ve EMA200’ün (2.197 dolar) altında. Üç ortalamanın yukarıdan aşağı sıralanması, kısa vadeli eğilimin hâlâ aşağı yönlü olduğunu gösteriyor. 4 saatlik RSI 33,5 ile zayıf bölgede ama aşırı satım sınırı olan 30’un biraz üstünde.
15 Kasım’dan bu yana fiyat 1.711 ile 1.867 dolar arasında dar bir bantta yatay seyrediyor. 1.711 dolar, son 90 günün en düşük seviyesi; ilk destek burası. Üst tarafta 16 Kasım’ın tepesi olan 1.867 ve 14 Kasım’ın tepesi olan 1.936 dolar direnç olarak izleniyor. Sert bir düşüşün ardından gelen bu tür dar bantlar bazen düşüşün devamına, bazen de dip arayışına işaret edebilir. Şu an tamamlanmış bir formasyon yok. 4 saatlik kapanışların 1.711 doların altına inmesi bandı aşağı yönde bozar; 1.867 doların üzerinde kalıcı kapanışlar ise aşağı yönlü baskının zayıfladığına dair ilk işaret olur. İkisi de gerçekleşmeden bir yön söylemek doğru olmaz.
Günlük grafikte tablo daha sert. Son kapanan günlük mum (16 Kasım) 1.820,67 dolardan kapandı ve günlük RSI 25,5 ile aşırı satım bölgesinde. Fiyat EMA30 (2.178 dolar), EMA50 (2.261 dolar) ve EMA200’ün (2.286 dolar) epey altında kaldı. Daha aşağıda izlenen seviye, son bir yılın en düşük noktası olan 6 Haziran’daki 1.505,68 dolar. Yukarıda ise 10 Kasım’daki 2.006 dolarlık dip artık direnç rolünde. Aşırı satım bölgesindeki RSI kendi başına bir dönüş sinyali sayılmaz; düşüş dönemlerinde gösterge uzun süre bu bölgede kalabiliyor.
Hacim tarafında son yedi günün günlük ortalaması yaklaşık 647 milyon USDT, önceki yedi günün ortalaması ise yaklaşık 524 milyon USDT. Yani düşüş yüzde 23 civarında daha yüksek işlem hacmiyle geldi. Binance vadeli işlem tarafında açık pozisyon 2,33 milyon ETH civarında ve ETH cinsinden 12 Kasım’daki seviyeyle neredeyse aynı; dolar karşılığının 4,72 milyar dolardan 4,16 milyar dolara gerilemesi büyük ölçüde fiyat düşüşünden kaynaklanıyor. Son fonlama oranı yüzde -0,0023 ile hafif negatif, yani vadelide kısa pozisyon tarafı biraz daha kalabalık.
Yükseltme tartışmasının bu fiyat hareketinin sebebi olduğunu söylemek için elimizde bir kanıt yok; ETH’deki düşüş genel piyasa satışıyla birlikte geliyor. Ama perşembe akşamına kadar geliştirici cephesinden gelecek her haberin, zaten kırılgan olan bu grafikte daha fazla dikkat çekeceği de bir gerçek.
Yatırım tavsiyesi değildir. Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır. Kripto paralar yüksek oynaklık taşır; karar vermeden önce kendi araştırmanızı yapmanız ve kaybetmeyi göze alabileceğiniz tutarla hareket etmeniz önemlidir.
Kripto piyasasında milyonların her gün baktığı fiyat sitelerinden birinin çoğunluk hissesi, bir borsaya değil büyük…
Bir Fed üyesi bahara kadar birkaç faiz artırımı gerekebileceğini söyledi. Ekim perakende satışları otomobil hariç…
Dün öğleden sonra BtcTurk'ün durum sayfasında açılan iki kırmızı kayıt, bugün öğleden sonra iki yeşil…
Fon soruşturmasında 21 şirketin yönetimi gece kararıyla TMSF’ye devredildi, 26 şüpheliden 7’si tutuklandı. BIST 100…
Ons gümüş, uzmanların sağlam taban dediği 50 doların altında, 47,7 dolar civarında işlem görüyor. Güneş…
Ons altın pazartesi Ekim 2025’ten bu yana en düşük s