Wall Street’te salı sabahı ekranlar sakin görünse de asıl hareket Fed cephesinden geldi. Faiz kararlarında söz sahibi isimlerden biri, enflasyonun kendiliğinden geri çekilmesini beklemenin riskli olduğunu söyleyip bahara kadar birden fazla faiz artırımına kapı araladı. Aynı saatlerde açıklanan ABD perakende satışları ve ithalat fiyatları da bu görüşü zayıflatacak türden değildi. Endeksler açılışta yön bulmakta zorlandı, çünkü piyasanın aklı bir yandan faizde, bir yandan da gece gelecek dev bir bilançodaydı.
Konuşmanın sahibi St. Louis Fed Başkanı Alberto Musalem. Arjantin Merkez Bankası’nın Buenos Aires’teki konferansında yaptığı ve metni Türkiye saatiyle 16.25 civarında yayımlanan konuşmada, ekonominin “2027 baharından önce büyük olasılıkla birkaç faiz artırımına” ihtiyaç duyacağını söyledi (St. Louis Fed konuşma metni).
Musalem’in hesabı oldukça açık. Enflasyondan arındırılmış politika faizinin bugün yüzde 1 ile 1,5 aralığının alt ucunda olduğunu, bahara kadar ise “sağlam biçimde” yüzde 2 ile 2,5 arasına çıkması gerektiğini düşünüyor. CNBC bu farkı, aralık, ocak, mart ve nisan toplantılarının her birinde çeyrek puanlık artış anlamına gelebilecek bir yol haritası olarak yorumladı (CNBC, 16.34 TSİ). Politika faizi şu anda yüzde 3,75–4 aralığında.
Konuşmanın bana en çok dikkat çeken kısmı, Musalem’in kendi görüşünün tersine işleyebilecek senaryoyu da açıkça yazması oldu. Enerji fiyatları ve navlun maliyetleri düşerse, verimlilik artarsa ya da yapay zekâ ve veri merkezi harcamaları beklenenden sert yavaşlarsa ek artırıma gerek kalmayabileceğini söylüyor; ancak bu ihtimali “olası değil ama makul” diye tarif ediyor. Musalem şu sırada faiz kararlarında oy kullanan üyeler arasında değil. Yine de Fed’in tahmin grafiğine görüş veren bir başkanın bu kadar net konuşması, piyasanın beklentilerini sertleştiren bir mesaj.
Musalem’in “güçlü talep” vurgusuna en yakın veri, Türkiye saatiyle 16.30’da ABD Ticaret Bakanlığı’na bağlı Nüfus Sayım Bürosu’ndan geldi. Perakende ve gıda hizmetleri satışları ekimde aylık yüzde 0,2 arttı. Eylüldeki yüzde 0,8’lik artış revize edilmedi. İlk bakışta bir yavaşlama gibi duruyor; ama otomobil satışları çıkarıldığında tablo değişiyor.
| Ekim perakende satışları (aylık) | Değişim |
|---|---|
| Toplam perakende ve gıda hizmetleri | %0,2 (748,2 milyar dolar) |
| Otomobil hariç | %0,6 |
| Otomobil ve akaryakıt hariç | %0,5 |
| Otomobil ve yedek parça bayileri | %−1,6 |
| Akaryakıt istasyonları | %1,5 |
| İnternet ve mağaza dışı satışlar | %1,2 |
| Yıllık değişim (toplam) | %6,8 |
Kaynak: ABD Nüfus Sayım Bürosu, ekim öncü perakende raporu (17 Kasım, 16.30 TSİ). Rakamlar fiyat değişimlerinden arındırılmamıştır.
Yahoo Finance’in sabah paylaştığı takvime göre otomobil hariç satışlarda beklenti yüzde 0,4’tü; gerçekleşen yüzde 0,6 bunun üzerinde kaldı. Otomobil bayilerindeki düşüş toplam rakamı aşağı çekti, internet satışları ise yine yukarı itti. Bu tabloyu, faiz artırımı konuşulan bir ortamda ABD’li tüketicinin harcamayı kısmadığı şeklinde okumak mümkün. Fiyat artışlarının da satış rakamlarını şişirdiğini unutmamak lazım.
Aynı saatte açıklanan ithalat fiyatları, Fed’in enflasyon kaygısını besleyen ikinci veri oldu. ABD Çalışma İstatistikleri Bürosu’nun (BLS) verisine göre ithalat fiyatları ekimde aylık yüzde 1,1 arttı, beklenti yüzde 0,7’ydi. Akaryakıt hariç ithalat fiyatları yüzde 0,8 yükseldi. Sermaye malları ithalat fiyatlarındaki yüzde 1,5’lik artış, serinin 1988’de başlamasından bu yana görülen en yüksek aylık artış olarak kayda geçti (investingLive, BLS verisi).
Fed’in 17.15’te yayımladığı sanayi üretimi ise ters yönde bir işaret verdi. Sanayi üretimi ekimde yüzde 0,4 geriledi; düşüşün büyük kısmı eylüldeki sıcak havanın ardından yüzde 4,3 azalan elektrik ve doğalgaz üretiminden geldi. İmalat yüzde 0,3 artsa da otomotiv hariç imalat yüzde 0,1 düştü, kapasite kullanımı yüzde 76,4’e indi (Federal Reserve G.17). Yani fabrikalar tarafında, mağazalardaki canlılığın aynısı görülmüyor.
Bu verilerin ardından Türkiye saatiyle 17.30’da açılan seansta Dow Jones eksiden, Nasdaq ise hafif artıdan başladı. İlk dakikalardaki kararsızlık uzun sürmedi ve üç endeks de kısa sürede eksiye geçti.
| Endeks | Açılış (17.30 TSİ) | Açılıştaki değişim | 18.27 TSİ | Önceki kapanışa göre |
|---|---|---|---|---|
| Dow Jones | 51.386,98 | %−0,43 | 51.226,43 | %−0,74 |
| S&P 500 | 7.411,02 | %−0,08 | 7.386,92 | %−0,40 |
| Nasdaq Bileşik | 24.528,06 | %+0,07 | 24.421,95 | %−0,36 |
Açılış: Reuters. 18.27 değerleri: CNBC piyasa verisi.
Dow’daki görece sert düşüşün arkasında birkaç büyük şirket var. Investopedia’nın seans notlarına göre Salesforce ve UnitedHealth yüzde 5’in üzerinde değer kaybetti. Home Depot, üçüncü çeyrekte 43,4 milyar dolarlık gelirle beklentiyi aşmasına ve finans direktörü Richard McPhail’i 23 Kasım’dan itibaren CEO olarak atamasına rağmen zayıf görünüm nedeniyle yüzde 2 civarında geriledi. Disney ise hisse başına 1,77 dolarlık düzeltilmiş kârla beklentiyi geçti ve yüzde 1 kadar yükseldi (Investopedia, 17.53 TSİ; Yahoo Finance).
Asıl bekleyiş ise gece. Nvidia üçüncü çeyrek sonuçlarını ABD borsalarının kapanışından sonra, Türkiye saatiyle gece yarısından sonra açıklayacak. Bu, Jensen Huang’ın istifasından sonraki ilk bilanço ve görüşmeyi geçici CEO Colette Kress yönetecek. Yahoo Finance’in derlediği beklentiler hisse başına 2,47 dolar kâr ve 109,15 milyar dolar gelir yönünde. Hisse 18.27’de yüzde 1,2 düşüşle 154,25 dolardaydı. Dün çip satışının nasıl yayıldığını pazartesi akşamki Wall Street yazımızda anlatmıştık; perşembe günü ise Anthropic’in halka arzı var.
CME FedWatch verilerini aktaran FXBus’a göre piyasa salı günü aralıkta 25 baz puanlık artışa yüzde 95,7, 50 baz puanlık artışa yüzde 4,3 ihtimal veriyordu; ocak toplantısına kadar toplam 50 baz puanlık artış ihtimali yüzde 69,4’tü. Ekimdeki enflasyon verisinden bu yana tartışmanın “artırım olacak mı” sorusundan “kaç kez” sorusuna kaydığını ABD enflasyonu yazımızda yazmıştık; bugünkü konuşma da bu kaymayı hızlandırıyor gibi.
| Gösterge | Değer | Değişim | Saat (TSİ) |
|---|---|---|---|
| ABD 10 yıllık tahvil faizi | %5,139 | +1,8 baz puan | 18.27 |
| Dolar endeksi (DXY) | 103,61 | %+0,06 | 18.27 |
| Euro/dolar | 1,0992 | %−0,04 | 18.12 |
| Brent petrol (vadeli, varil) | 93,46 dolar | %+1,10 | 18.17 |
| Aralık 2026 Fed: 25 baz puan artış ihtimali | %95,7 | — | 17 Kasım (FXBus/CME) |
Piyasa verileri: CNBC (gecikmeli olabilir). Fed ihtimali: CME FedWatch, FXBus aktarımı.
Petrolde iki zıt rüzgâr var. Reuters’ın CNBC’de yayımlanan haberine göre İran insansız hava araçlarının Bahreyn’deki bir ABD askeri radar sistemine saldırması ve Hürmüz Boğazı’nda iki kez vurulan bir gemi fiyatları destekliyor. Öte yandan Uluslararası Enerji Ajansı’nın Orta Doğu ihracatının toparlanmasıyla piyasanın dördüncü çeyrekte arz fazlasına döneceği tahmini yükselişi sınırlıyor; Brent bu ay şimdiye kadar yüzde 21 değer kaybetmiş durumda (CNBC/Reuters, 15.04 TSİ).
Avrupa’da satış daha belirgindi. ABD’nin Çin’in gelişmiş yapay zekâ çiplerine erişimini kısıtlayan yeni kuralı teknoloji hisselerini baskıladı; Deutsche Bank da müşteri ilişkilerine dair sızdırılan belgelerle ilgili haberlerin ardından yüzde 6’nın üzerinde düştü (Reuters). STOXX 600 17.57 itibarıyla yüzde 1,06 düşüşle 655,27 puanda, Almanya’da DAX yüzde 1,27 kayıpla 26.259,89 puandaydı (CNBC).
Borsa İstanbul da bu havadan nasibini aldı. BIST 100 endeksi günü yüzde 1,53 düşüşle 11.661,00 puandan tamamladı; bu, endeksin dünkü kapanışa göre yaklaşık 181 puanlık kaybı demek (CNBC piyasa verisi, 18.10 TSİ kapanış). Dolar/TL 18.27 itibarıyla 50,41 seviyesindeydi. Sabah saatlerindeki fon soruşturması ve kayyum haberlerini sabahki ekonomi yazımızda aktarmıştık; öğleden sonra ise küresel risk iştahındaki zayıflık daha baskın görünüyordu.
Bugünkü tablo biraz çelişkili. Mağazalarda talep dirençli, ithalat fiyatları hızla yükseliyor, fabrikalarda ise belirgin bir canlılık yok. Musalem gibi şahin bir isim için ilk iki veri yeterince güçlü bir gerekçe. Fed içinde artırımların hızı konusunda farklı görüşler olduğunu da biliyoruz. Çarşamba günü açıklanacak Fed tutanakları bu farkları daha net gösterebilir. Gece gelecek bilanço ise faiz tartışmasını kısa süreliğine gölgede bırakabilir; yapay zekâ harcamalarının yavaşlaması, Musalem’in kendi konuşmasında saydığı “artırıma gerek kalmayabilir” senaryolarından biriydi.
Kaynaklar: St. Louis Fed – Musalem konuşma metni, ABD Nüfus Sayım Bürosu – Perakende satışlar, Fed – Sanayi üretimi, CNBC, Reuters, Investopedia, Yahoo Finance, investingLive, FXBus/CME FedWatch.
Bu yazı yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir. Piyasa verileri belirtilen saatlere aittir ve gün içinde hızla değişebilir.
📚 Yazarın Kitapları
Büyük bir kripto ağının sıradaki yükseltmesi, yıllardır çalışan 10 ila 15 bin akıllı sözleşmenin davranışını…
Kripto piyasasında milyonların her gün baktığı fiyat sitelerinden birinin çoğunluk hissesi, bir borsaya değil büyük…
Dün öğleden sonra BtcTurk'ün durum sayfasında açılan iki kırmızı kayıt, bugün öğleden sonra iki yeşil…
Fon soruşturmasında 21 şirketin yönetimi gece kararıyla TMSF’ye devredildi, 26 şüpheliden 7’si tutuklandı. BIST 100…
Ons gümüş, uzmanların sağlam taban dediği 50 doların altında, 47,7 dolar civarında işlem görüyor. Güneş…
Ons altın pazartesi Ekim 2025’ten bu yana en düşük s