Ethereum, üzerinde akıllı sözleşmelerin ve merkeziyetsiz uygulamaların çalıştığı açık bir blokzincir ağı; ağın yerel kripto parası ise ether, kısa kodu ETH. Bitcoin değer transferi için tasarlanırken Ethereum programlanabilir bir altyapı olarak kuruldu: Stablecoin’ler, borç verme protokolleri, NFT’ler ve katman-2 ağların büyük kısmı bu zincirin üzerinde ya da ona bağlı çalışıyor. Bu rehberde Ethereum’un nasıl işlediğini, ETH arzının neden sabit olmadığını, staking ve yakım dengesini ve yaklaşan Glamsterdam güncellemesinin bugünkü durumunu anlatıyoruz.
Vitalik Buterin 2013 sonunda yayımladığı beyaz bültende basit bir soru sordu: Bitcoin para transferini aracısız yapabiliyorsa, aynı mantık herhangi bir anlaşmaya uygulanamaz mı? Ethereum bu sorunun cevabı olarak 30 Temmuz 2015’te yayına girdi. Ağda kodla yazılmış kurallar, yani akıllı sözleşmeler, kimsenin onayına gerek kalmadan kendiliğinden çalışıyor.
Pratikte bunun anlamı şu: Bir kredi platformu, bir borsa ya da bir oyun, kendi sunucusu yerine Ethereum’un ortak hesap defterini kullanabiliyor. Kayıtları silmek ya da kuralları gizlice değiştirmek mümkün olmadığı için kullanıcı, karşısındaki şirkete değil koda güvenmek zorunda kalıyor. Bu, avantaj olduğu kadar risk de taşıyor; hatalı yazılmış bir sözleşme de aynı kararlılıkla çalışıyor.
Ethereum ilk yedi yılında Bitcoin gibi madencilikle (Proof of Work) çalıştı. 15 Eylül 2022’deki “Merge” geçişiyle Proof of Stake modeline geçildi ve madencilik tamamen sona erdi. Artık blokları, teminat olarak ETH kilitleyen doğrulayıcılar öneriyor ve onaylıyor. Her 12 saniyede bir “slot” açılıyor, rastgele seçilen bir doğrulayıcı blok öneriyor, diğerleri oy veriyor.
Kurallara aykırı davranan doğrulayıcının teminatından kesinti yapılıyor (slashing). Ağ, 10 Kasım 2026 itibarıyla validatorqueue.com verilerine göre 814 binden fazla aktif doğrulayıcıyla çalışıyor. Bu sayı, ağın tek bir merkeze bağlı olmamasının en somut göstergelerinden biri.
ETH’nin üç temel görevi var. Birincisi ücret: Ethereum’da her işlem, “gas” denen hesaplama birimi üzerinden ETH ile ödeniyor. İkincisi güvenlik: Doğrulayıcı olmak için ETH stake etmek gerekiyor; tek başına doğrulayıcı açmanın alt sınırı 32 ETH. Üçüncüsü teminat: Merkeziyetsiz finans uygulamalarında ETH, borç almak için en çok kullanılan teminatlardan biri. Katman-2 ağların önemli bir kısmı da kullanıcı ücretlerini yine ETH cinsinden topluyor.
Ethereum’un bugünkü kullanımına bakınca dört alan öne çıkıyor: dolar bazlı stablecoin’ler, merkeziyetsiz borsalar ve kredi protokolleri, tokenize edilen fon ve tahvil gibi gerçek dünya varlıkları, bir de dijital koleksiyonlar. Ana ağda işlem ücreti yoğun saatlerde yükselebildiği için kullanıcı trafiğinin büyük bölümü Arbitrum, Base ve Optimism gibi katman-2 ağlara kaymış durumda. Bu ağlar işlemleri kendi tarafında toplayıp özetini Ethereum’a yazıyor; nasıl çalıştıklarını Optimism rehberimizde ayrıntılı anlattık.
Bizim değerlendirmemiz şu: Katman-2’lerin büyümesi Ethereum için iki yüzlü bir gelişme. Ağın kapasitesi artıyor, ama ana zincirde yakılan ücret azalıyor. Aşağıdaki arz bölümünde bu dengenin sonucunu rakamlarla görmek mümkün.
Ethereum’un fikir babası Vitalik Buterin. Kurucu ekipte Gavin Wood, Joseph Lubin, Charles Hoskinson, Anthony Di Iorio, Mihai Alisie, Amir Chetrit ve Jeffrey Wilcke gibi isimler yer aldı; bunların bir kısmı daha sonra Polkadot ve Cardano gibi rakip projeleri kurdu. Protokolün tek bir sahibi yok. Geliştirme; Geth, Nethermind, Prysm ve Lighthouse gibi farklı istemci ekipleri ile İsviçre merkezli kâr amacı gütmeyen Ethereum Vakfı (Ethereum Foundation) etrafında yürüyor.
Vakıf 2026’da sarsıntılı bir yönetim dönemi geçirdi. Eş icra direktörlerinden Tomasz Stańczak Şubat’ta görevi bıraktı, yönetim kurulu Bastian Aue’yi geçici eş icra direktörü olarak atadı. Hsiao-Wei Wang da Haziran’da istifa etti; CoinDesk’in aktardığına göre son beş ayda en az sekiz üst düzey isim vakıftan ayrılmıştı. Ağın işleyişi vakfa bağlı değil, ama yol haritasının hızı ve önceliği konusunda vakfın sesi hâlâ güçlü.
ETH’nin Bitcoin’deki 21 milyon gibi bir tavanı yok. Maksimum arz sınırı bulunmuyor; arz her gün doğrulayıcılara verilen ödüllerle artıyor, işlem ücretlerinin yakılan kısmıyla azalıyor. CoinGecko’da toplam ve dolaşımdaki arz aynı görünüyor, çünkü ETH’de kilitli yatırımcı ya da ekip paketi bulunmuyor.
| Arz kalemi | Miktar (ETH) | Kaynak ve tarih |
|---|---|---|
| Maksimum arz | Sınır yok | Ethereum protokolü (sabit üst sınır tanımlanmamış) |
| Toplam arz | 122.206.811 | CoinGecko, 10 Kasım 2026 07:16 TSİ |
| Dolaşımdaki arz | 122.206.811 | CoinGecko, 10 Kasım 2026 07:16 TSİ (toplamla aynı) |
| Merge günü arzı (15 Eylül 2022) | ≈120.520.222 | ultrasound.money saatlik arz kaydı |
| Başlangıç (genesis) arzı, Temmuz 2015 | ≈72 milyon | 2014 ön satışı ve ilk dağıtım |
| EIP-1559’dan bu yana yakılan | ≈4.643.564 | ultrasound.money, 10 Kasım 2026 |
Merge günü yaklaşık 120,52 milyon olan arz, 10 Kasım 2026’da 122,21 milyona çıktı. Dört yılı aşan sürede artış yaklaşık 1,69 milyon ETH, yani yaklaşık %1,4. Bu, “ETH deflasyonist oldu” söyleminin 2023’teki yoğun dönem için geçerli olduğunu, sonrasında ise yeniden hafif enflasyona dönüldüğünü gösteriyor.
2014 yazındaki ön satışta yaklaşık 60 milyon ETH bitcoin karşılığında satıldı. Yaklaşık 12 milyon ETH ise erken katkıcılara ve Ethereum Vakfı’na ayrıldı. Bu ilk dağıtımın üzerine yıllar içinde madencilik ve sonra staking ödülleri eklendi. Bugünkü yapıda ayrı bir ekip ya da yatırımcı kasası için kilit takvimi yok.
5 Ağustos 2021’deki London güncellemesiyle gelen EIP-1559, her işlem ücretini ikiye böldü. “Taban ücret” kısmı doğrudan yakılıyor, kullanıcının eklediği bahşiş ise doğrulayıcıya gidiyor. ultrasound.money verisine göre o günden bu yana yaklaşık 4,64 milyon ETH yakıldı.
Son dönemde yakım ciddi şekilde yavaşladı. Aynı kaynağa göre son 30 günde yakılan miktar yaklaşık 2.725 ETH. Günlük ihraç ise yaklaşık 2.992 ETH civarında; yani bugünkü tempoda bir ayda yakılan, bir günlük ihracı ancak karşılıyor. Bunun ana nedeni, 2024’teki Dencun ve Aralık 2025’teki Fusaka güncellemeleriyle katman-2’lerin veri yazma maliyetinin büyük ölçüde düşmesi.
10 Kasım verilerine göre yaklaşık 44,5 milyon ETH stake edilmiş durumda; bu, arzın %36,41’i. Yıllık ödül oranı yaklaşık %2,44 seviyesinde görünüyor. Oran sabit değil: Stake edilen miktar arttıkça kişi başına düşen ödül azalıyor.
32 ETH’si olmayan kullanıcılar genellikle likit staking protokollerini ya da borsaların staking hizmetlerini kullanıyor. Bu alanın en büyük oyuncusunu Lido rehberimizde ele almıştık. Mayıs 2025’teki Pectra güncellemesi bir doğrulayıcının etkin bakiye üst sınırını 32 ETH’den 2.048 ETH’ye çıkararak büyük kurumların işini kolaylaştırdı.
Ethereum’da yeni projelerde gördüğümüz türden, belirli tarihlerde açılan yatırımcı ya da ekip kilitleri bulunmuyor. Resmî kaynaklarda böyle bir vesting takvimi yer almıyor; arza etki eden şey blok başına basılan staking ödülü ve yakılan ücretler. Kilit açılımına en çok benzeyen kalem staking çıkış kuyruğu: Staking’den ayrılmak isteyen ETH, belirli bir sırayla serbest kalıyor. Aşağıdaki tablo bu kalemleri 10 Kasım 2026 – 10 Şubat 2027 dönemi için gösteriyor.
| Dönem / kalem | Miktar (ETH) | Dolaşıma oranı | Toplam arza oranı | Kime gidiyor | Not |
|---|---|---|---|---|---|
| 10 Kas 2026 – 10 Şub 2027 (92 gün): yeni ihraç | ≈275 bin | ≈%0,23 | ≈%0,23 | Doğrulayıcılar (staking ödülü) | Kilit açılımı değil; günlük ≈2.992 ETH tahmini ihraçla bizim hesabımız |
| Aynı dönem: tahmini yakım | ≈8,4 bin | ≈%0,007 | ≈%0,007 | Arzdan kalıcı olarak çıkar | Son 30 günün yakım hızıyla hesap; ağ yoğunluğu artarsa değişir |
| Staking çıkış kuyruğu (10 Kasım) | 5.094 | ≈%0,004 | ≈%0,004 | Staking’den ayrılan doğrulayıcı sahipleri | Bekleme ≈1 gün; günlük değişir |
| Staking giriş kuyruğu (10 Kasım) | 902.291 | ≈%0,74 | ≈%0,74 | Yeni stake edilen ETH | Arz dışına çıkmaz, kilitlenir; bekleme ≈16 gün |
| Yatırımcı / ekip vesting açılımı | Yok | — | — | — | ETH’de takvimli kilit açılımı bulunmuyor |
12 aylık görünüm (10 Kasım 2027’ye kadar):
| Dönem | Yaklaşık yeni ihraç (ETH) | Tahmini yakım (ETH) | Net değişim | Not |
|---|---|---|---|---|
| 10 Kas 2026 – 10 Kas 2027 | ≈1,09 milyon | ≈33 bin | ≈+1,06 milyon (≈%0,87) | Bugünkü ihraç ve son 30 günün yakım hızı sabit varsayıldı |
| Takvimli vesting / ekip açılımı | Yok | — | — | Resmî bir açılım takvimi yok; arz değişimi tamamen protokol kaynaklı |
İhraç tahmini, ultrasound.money’nin 10 Kasım’daki slot başına ≈0,4155 ETH değerinden türetildi. Stake edilen miktar değiştikçe bu rakam da kayacak; tabloyu kesin takvim değil yön gösteren bir hesap olarak okumak gerekiyor.
Ethereum artık yılda iki büyük güncelleme hedefliyor. Son tamamlanan Fusaka, 3 Aralık 2025’te ana ağda devreye girdi. Öne çıkan yeniliği PeerDAS oldu: Düğümler blob verisinin tamamını indirmek yerine örnekleme yaparak doğruluyor, bu da katman-2’lere daha fazla ve daha ucuz veri alanı açıyor.
Sıradaki büyük adım Glamsterdam. Paket, blok önerici ile blok üreticisinin görevlerini protokol içinde ayıran ePBS (EIP-7732) ve işlemlerin hangi verilere dokunacağını önceden haritalayan blok düzeyinde erişim listeleri (EIP-7928) üzerine kurulu. ethereum.org’a göre standart ETH transferini %71’e kadar ucuzlatması hedeflenen EIP-2780 ve sözleşme boyutu sınırını yaklaşık 24 KiB’den 64 KiB’ye çıkaran bir değişiklik de listede.
Takvim ise belirsiz. Glamsterdam 6 Ekim 2026’da Sepolia test ağında devreye girdi. Hoodi test ağı için 26 Ekim’e planlanan aktivasyon, Ethereum Vakfı’nın 22 Ekim tarihli duyurusuyla ertelendi; geliştiriciler EIP-8037’nin ana ağdaki mevcut sözleşmelerle etkileşimini incelemek istiyor. Yeni Hoodi tarihi açıklanmadı, ana ağ tarihi de belli değil. ethereum.org yalnızca “2026’nın dördüncü çeyreği, tarih teyit edilmedi” diyor. Kendi değerlendirmemiz: Hoodi adımı hâlâ önde durduğu için, ana ağ aktivasyonunun yıl içinde gerçekleşmesi şu an için garanti sayılmamalı.
Ekonomi tarafında da tartışma var. 3–6 Kasım’da Mumbai’de yapılan Devcon 8’de, stake oranı yükseldikçe ödüllerin bir kısmını yakmayı öneren EIP-8363 taslağı masaya geldi. Bu yalnızca bir tartışma; protokolde onaylanmış bir değişiklik değil.
ABD’deki spot Ethereum ETF’leri, SoSoValue verisini derleyen CoinPulseHQ’ya göre 6 Kasım itibarıyla toplam yaklaşık 5,74 milyon ETH tutuyor; bu arzın yaklaşık %4,7’si. Fonlardan Ekim 2026’da net 1,61 milyar dolar çıkış oldu, Kasım’ın ilk haftası da eksi kapandı. Şirket hazineleri tarafında Bitmine, 8 Kasım itibarıyla 6.070.092 ETH tuttuğunu ve bunun 5,22 milyonundan fazlasını stake ettiğini açıkladı. Bu tür yoğunlaşmalar, staking’in giderek büyük kurumların elinde toplanıp toplanmadığı sorusunu da gündeme taşıyor.
Akıllı sözleşme platformu yarışında Ethereum’un en güçlü rakibi, yüksek hız ve düşük ücretle öne çıkan Solana. BNB Chain, Avalanche, Sui ve Aptos da aynı kullanıcı ve geliştirici kitlesi için yarışıyor. Ethereum’u ayıran taraf; en uzun süre kesintisiz çalışmış büyük akıllı sözleşme ağı olması, geliştirici sayısı ve stablecoin ile tokenizasyon tarafındaki derin likidite.
İlk risk teknik: Güncellemeler karmaşıklaştıkça, Glamsterdam örneğinde olduğu gibi ertelemeler yaşanabiliyor. İkincisi ekonomik: Yakım düşük kaldıkça arz artmaya devam ediyor. Üçüncüsü yoğunlaşma: Stake edilen ETH’nin büyük kısmının birkaç likit staking protokolü, borsa ve kurumda toplanması merkeziyetsizlik tartışmasını canlı tutuyor. Akıllı sözleşme hataları ve köprü saldırıları da ekosistemin kalıcı riskleri arasında. ETH, 10 Kasım sabahı CoinGecko’da yaklaşık 2.112 dolardan işlem görüyordu; piyasa değerinde Bitcoin’den sonra ikinci sırada.
Projenin resmî sitesi ethereum.org. Geliştirici belgeleri ethereum.org/developers adresinde, vakfın duyuruları ise blog.ethereum.org’da yayımlanıyor.
Yatırım tavsiyesi değildir. Bu yazı yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; kripto paralar yüksek risk taşır, karar vermeden önce kendi araştırmanızı yapın.
📚 Yazarın Kitapları
Ons altın, pazartesi günkü yüzde 1'i aşan yükselişin ardından salı sabahı 4.149 dolarla üç haftanın…
Ons gümüş pazartesi günkü yükselişin ardından salı sabahı 53,2 dolar civarında dengelendi. Hecla'nın üçüncü çeyrek…
Chiliz rehberi: Socios.com fan tokenlarının zinciri, PoSA ve Snake8, Tokenomics 2.0 ile kalkan arz sınırı,…
ABD Para Kontrolörlüğü Ofisi, Coinbase National Trust Company için lisansı 6 Kasım’da nihai hale getirdi.…
NYSE Avalanche’ı seçti, Schwab LINK’i ekledi, Elysium canlı: 9–10 Kasım kripto kulisleri ve LINK, HYPE,…
ONDO, bitcoin ve ether gerilerken 9 Kasım akşamı yüzde 7’yi aşan yükselişle 0,39 dolara kadar…