Chiliz, spor kulüplerinin taraftarlarıyla dijital bağ kurmasını sağlayan fan token ekosisteminin altyapısı ve bu altyapının yerel kripto parası CHZ’nin adı. Galatasaray, Trabzonspor, Barcelona ya da PSG gibi kulüplerin Socios.com’daki fan tokenları Chiliz Chain üzerinde çalışıyor ve bu tokenları almak için kullanılan temel birim CHZ. Projede son iki yılda iki büyük değişiklik yaşandı: Sabit arz modeli terk edilerek kontrollü enflasyona geçildi ve Paribu’nun kendi zinciri Chiliz Chain’e katıldı. Bu rehberde Chiliz’in nasıl çalıştığını, arz takvimini ve yakım düzenini resmî belgelerle anlatıyoruz.
Chiliz 2018’de Alexandre Dreyfus tarafından kuruldu; Dreyfus bugün hem Chiliz’in hem de Socios.com’un kurucusu ve CEO’su olarak anılıyor. İki marka aynı grubun parçası, ama görevleri farklı. Socios.com, taraftarın kullandığı uygulama: Fan token satın alınan, oylamalara katılınan ve ödül kazanılan yer burası. Chiliz ise bu uygulamanın arkasındaki blokzincir ve token ekonomisi.
Bu ayrımı bilmek önemli, çünkü CHZ ile fan tokenlar aynı şey değil. Galatasaray’ın GAL ya da Trabzonspor’un TRA tokenı her kulübe özel; CHZ ise bu tokenların içinde döndüğü ağın ortak yakıtı. Türk okur için ekosistemin en tanıdık yüzü de bu kulüp tokenları.
Fan token, kulübün izin verdiği konularda taraftara oy hakkı ve ayrıcalık sunan dijital bir varlık. Oylamalar genellikle forma tasarımı, gol müziği, maç günü etkinlikleri gibi kulübün devrettiği küçük kararlarla sınırlı; kulüp yönetimi ya da transfer politikası gibi büyük kararlar fan token sahiplerine bırakılmıyor. Kullanıcılar uygulamada ayrıca ödül, ürün ve deneyim kazanabiliyor.
Kulüpler fan token satışından ve ikincil işlemlerden gelir elde ediyor. Burada Chiliz’in 2026 stratejisi devreye giriyor: Grup, fan token işlemleri ve pazar yeri faaliyetlerinden gelen gelirin %10’uyla piyasadan CHZ geri alıp yakıyor. Böylece fan token tarafındaki hareketlilik doğrudan CHZ arzına bağlanmış oluyor.
Chiliz başlangıçta Ethereum üzerinde bir token olarak çıktı, daha sonra kendi blokzincirine geçti. Chiliz Chain, EVM uyumlu bir katman-1 ağ; yani Ethereum için yazılmış akıllı sözleşmeler küçük değişikliklerle burada çalışabiliyor. Konsensüs modeli Proof of Staked Authority (PoSA): Sınırlı sayıda tanınmış doğrulayıcı blok üretiyor, CHZ sahipleri de bu doğrulayıcılara token devrederek ağın güvenliğine katılıyor. Resmî sitede ilk aşamada 11 doğrulayıcıdan oluşan bir yapı tarif ediliyor.
Ekim 2025’teki Snake8 sert çatallanması önemli bir değişiklik getirdi. Önceden doğrulayıcılar eşit sayıda blok üretiyordu; artık bir doğrulayıcının sıradaki bloğu üretme ihtimali, üzerinde stake edilen CHZ miktarıyla orantılı. Her doğrulayıcının seçilme sıklığı yine de 1/(2N) seviyesinin altına inmiyor; N, aktif doğrulayıcı sayısı. Bu kural küçük doğrulayıcıların tamamen dışarıda kalmasını engellemek için konmuş.
Chiliz Chain’de her işlemin ücreti CHZ ile ödeniyor. Token stake edildiğinde ağ güvenliğine ve yönetişim oylamalarına katılım hakkı veriyor. Fan token ekonomisinde ortak birim olan CHZ, fan tokenlara odaklı KayenFi gibi merkeziyetsiz borsalarda likidite varlığı olarak da dolaşıyor. Chiliz ayrıca kendi köprüsüyle CHZ’yi ve fan tokenları Solana ile Base ağlarına taşıyabiliyor.
Chiliz’in eski modelinde arz 8.888.888.888 CHZ’de sabitti. 6 Mayıs 2024’te uygulanan Dragon8 sert çatallanmasıyla “Tokenomics 2.0” devreye girdi ve bu sınır kalktı. Maksimum arz sınırı bulunmuyor; bunun yerine her yıl azalan oranlı bir enflasyon uygulanıyor.
| Arz kalemi | Miktar (CHZ) | Kaynak ve tarih |
|---|---|---|
| Maksimum arz | Sınır yok | Chiliz Tokenomics 2.0 (Dragon8, 6 Mayıs 2024) |
| Toplam arz | 10.604.407.038 | CoinGecko, 10 Kasım 2026 07:17 TSİ |
| Dolaşımdaki arz | 10.604.340.497 | CoinGecko, 10 Kasım 2026 07:17 TSİ |
| Eski sabit arz (Tokenomics 1.0) | 8.888.888.888 | Chiliz dokümanı, 1. yıl başlangıç arzı |
| Eski veri gösteren kaynak | Toplam ≈9,44 milyar / maks. 8,888 milyar | Coinpaprika, 9 Kasım 2026 kontrolü (eski model) |
Veri sağlayıcılar arasında belirgin bir fark var. CoinGecko 10 Kasım sabahı toplam arzı yaklaşık 10,604 milyar CHZ olarak gösteriyor; dolaşımdaki miktar da neredeyse aynı. Coinpaprika ise hâlâ 9,44 milyar toplam ve 8,888 milyar maksimum arz yazıyor; bu, eski modele ait bir kayıt gibi görünüyor. Resmî yol haritasına göre 3. yıl 10,516 milyarla başladı ve yeni ihraçla büyümeye devam ediyor. CoinGecko’nun rakamının bu brüt hesabın altında kalmasında yakımların ve sağlayıcının yönteminin payı olabilir; iki tarafı birebir eşleştiren resmî bir açıklama bulamadık.
Resmî formül y = 9,24e(−0,25x) + 1,60. Başlangıç oranı %8,80, 14. yıldan itibaren de %1,88’de sabitleniyor. Yeni basılan CHZ’nin %65’i doğrulayıcı ve delegelere, %10’u topluluk kasası, CHZ likidite havuzları ve olası paylaşımlı güvenlik ödüllerine, %25’i ise ekosistem ve operasyon dağıtımına gidiyor.
| Yıl (Dragon8’den itibaren) | Yaklaşık dönem | Enflasyon | Yeni arz (CHZ) | Yıl sonu toplam (CHZ) |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Mayıs 2024 – Mayıs 2025 | %8,80 | 781.877.265 | 9.670.766.153 |
| 2 | Mayıs 2025 – Mayıs 2026 | %7,20 | 845.315.193* | 10.516.081.346 |
| 3 | Mayıs 2026 – Mayıs 2027 | %5,53 | 581.591.225 | 11.097.672.571 |
| 4 | Mayıs 2027 – Mayıs 2028 | %4,654 | 516.527.870 | 11.614.200.441 |
| 5 | Mayıs 2028 – Mayıs 2029 | %3,967 | 460.778.406 | 12.074.978.847 |
| 14 ve sonrası | — | %1,88 (taban) | ≈277,6 milyon ve devamı | 15.050.414.348 (14. yıl sonu) |
* 2. yıla, Ağustos 2025’teki Pepper8 kararıyla Paribu Net’in PRB tokenlarının CHZ’ye dönüştürülmesinden gelen tek seferlik ek arz dahil.
Paribu, Türkiye’nin bilinen kripto borsalarından biri ve Mart 2022’de Paribu Net adlı kendi EVM uyumlu zincirini açmıştı. Ağustos 2025’te onaylanan Pepper8 önerisiyle Paribu Net’in doğrulayıcı faaliyeti sona erdi, ağ salt okunur bir arşive dönüştü ve PRB bakiyeleri sabit bir oranla CHZ’ye çevrildi. PRB’nin tamamı Paribu’nun kendi platformunda saklandığı için ayrı bir anlık görüntü (snapshot) alınmadı.
Belgelerdeki iki tabloyu karşılaştırdığımızda, ilk Dragon8 planında 3. yıl başlangıç arzı 10.367.481.346 CHZ iken Pepper8 sonrası tabloda 10.516.081.346 CHZ görünüyor. Aradaki yaklaşık 148,6 milyon CHZ, dönüşümle eklenen miktarı gösteriyor; bu rakam bizim hesabımız, Chiliz ayrı bir sayı olarak yayımlamadı.
Chiliz’de iki ayrı yakım kanalı var. Birincisi protokol seviyesinde: Chiliz Chain, Ethereum’daki EIP-1559 modelini uyguluyor ve işlem ücretlerinin büyük kısmı yakılıyor. Ekip, uzun vadede yakılan ücretler enflasyonu aşarsa arzın daralabileceğini belirtiyor; şu anki ağ hacmiyle bu durum uzak görünüyor.
İkinci kanal, fan token gelirine bağlı geri alım. Chiliz’in 26 Ekim 2026 tarihli 7 numaralı yakım raporuna göre Eylül ayında 7.399.831 CHZ yakıldı; yaklaşık değeri 122.704 dolardı. 2026 başından bu rapora kadar yakılan toplam miktar 69.918.100 CHZ. Bu rakamı enflasyonla karşılaştırmak öğretici: Mevcut oranla ayda yaklaşık 48 milyon CHZ yeni basılırken, yakım tarafı ayda birkaç milyon seviyesinde kalıyor.
CHZ sahipleri tokenlarını bir doğrulayıcıya devrederek stake edebiliyor. Ödüller iki kaynaktan geliyor: her blokta basılan enflasyon ve kullanıcıların işlemlerini öne almak için ödediği bahşişler. Blok başına toplamın %65’i doğrulayıcıda kalıyor ve delegelerle paylaşılıyor, %35’i ağa ayrılıyor. Doğrulayıcının komisyonu delegelerin payından düşüyor. Dokümanda yer alan ilk projeksiyona göre arzın yarısı stake edildiğinde yıllık getiri ortalama %11,44, tamamı stake edildiğinde en az %5,72 seviyesinde öngörülmüştü; bu oranlar enflasyon düştükçe değişiyor.
Chiliz’de risk sermayesi projelerinde gördüğümüz türden, belirli tarihlerde açılan yatırımcı ya da ekip kilitleri bulunmuyor. Resmî dokümanda böyle bir vesting takvimi yer almıyor. Arza yeni CHZ ekleyen tek düzenli kalem, blok başına basılan enflasyon. Aşağıdaki tablolar, 3. yıl oranına göre yaptığımız yaklaşık hesaplamayı gösteriyor.
| Dönem | Miktar (CHZ) | Dolaşıma oranı | Toplam arza oranı | Kime gidiyor | Not |
|---|---|---|---|---|---|
| 10 Kas 2026 – 10 Şub 2027 (92 gün) | ≈146,6 milyon yeni ihraç | ≈%1,38 | ≈%1,38 | %65 doğrulayıcı/delege, %10 topluluk kasası ve likidite, %25 ekosistem ve operasyon | Kilit açılımı değil, blok başına basılan enflasyon; 3. yıl oranıyla hesaplandı |
| Aynı dönem, kilitli yatırımcı/ekip paketi | Yok | — | — | — | Resmî belgelerde vesting takvimi bulunmuyor |
12 aylık görünüm (10 Kasım 2027’ye kadar):
| Dönem | Yaklaşık yeni ihraç (CHZ) | Oran | Not |
|---|---|---|---|
| 10 Kas 2026 – 6 May 2027 | ≈282,0 milyon | %5,53 (3. yıl) | Yılın kalan ≈177 günü |
| 6 May 2027 – 10 Kas 2027 | ≈266,0 milyon | %4,654 (4. yıl) | ≈188 gün |
| 12 ay toplamı | ≈548 milyon | ≈%5,17 (dolaşıma göre) | Yakımlar bu rakamı bir miktar azaltır |
Yıl geçişlerinin Dragon8’in 6 Mayıs 2024’teki aktivasyonuna göre hesaplandığını varsaydık; protokol blok sayısıyla çalıştığı için gerçek tarih birkaç gün kayabilir.
Chiliz 2026’da Solana’ya doğru belirgin bir açılım yaptı. Palermo FC’nin PMO tokenı 20 Ekim’de Meteora üzerinden Solana’da işlem görmeye başladı. Chiliz, 16 Kasım’da Londra’da Superteam Türkiye ile “Sports meets Solana” buluşması düzenleyecek ve ardından Solana Breakpoint 2026’ya katılacak. Daha önce Solana rehberimizde anlattığımız ekosistemin büyüklüğü, bu adımın arkasındaki mantığı açıklıyor.
Eylül 2026’da Socios.com ile Securitize, profesyonel spor kulüplerinde azınlık hissesini temsil edecek düzenlemeye tabi “Socios Equity Token” ürünü için ortaklık duyurdu. Ürün henüz satışta değil; katılacak kulüpler, şartlar ve tarih açıklanmadı. Aynı dönemde Olympique de Marseille ekosisteme katılırken Japon borsası GMO Coin, CHZ desteğini 24 Ekim 2026’da sonlandırdı.
Fan token alanında Chiliz’in en bilinen rakibi Binance’in fan token platformu. Daha geniş açıdan bakıldığında, kullanıcı katılımını tokenla ödüllendiren oyun ve eğlence zincirleri de aynı ilgi için yarışıyor. Chiliz’i ayıran taraf, sporun içinde kalan dar ama derin odağı ve kulüplerle yaptığı resmî anlaşmalar.
En somut risk enflasyon; yakım, yeni ihracın şimdilik küçük bir kısmını karşılıyor. Talep de dönemsel: Fan token ilgisi büyük turnuvalar ve sezon başlarında artıp sonra sönebiliyor. Ağ kullanımı tarafında Crypto Brief News’in aktardığı veriye göre zincire yatırılmış varlık yaklaşık 1,4 milyon dolar, yani piyasa değerinin %1’i civarında. Fan tokenların ülkeden ülkeye nasıl sınıflandırıldığı da değişebilecek bir başlık. CHZ, CoinGecko verisine göre 10 Kasım sabahı yaklaşık 0,011 dolardan işlem görüyordu.
Projenin resmî sitesi chiliz.com; teknik ayrıntılar docs.chiliz.com adresinde, fan token uygulaması ise socios.com’da yer alıyor.
Yatırım tavsiyesi değildir. Bu yazı yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; kripto paralar yüksek risk taşır, karar vermeden önce kendi araştırmanızı yapın.
📚 Yazarın Kitapları
Ons altın, pazartesi günkü yüzde 1'i aşan yükselişin ardından salı sabahı 4.149 dolarla üç haftanın…
Ons gümüş pazartesi günkü yükselişin ardından salı sabahı 53,2 dolar civarında dengelendi. Hecla'nın üçüncü çeyrek…
Ethereum rehberi: akıllı sözleşme ağı nasıl çalışıyor, ETH ne işe yarıyor, 122,2 milyon arz ve…
ABD Para Kontrolörlüğü Ofisi, Coinbase National Trust Company için lisansı 6 Kasım’da nihai hale getirdi.…
NYSE Avalanche’ı seçti, Schwab LINK’i ekledi, Elysium canlı: 9–10 Kasım kripto kulisleri ve LINK, HYPE,…
ONDO, bitcoin ve ether gerilerken 9 Kasım akşamı yüzde 7’yi aşan yükselişle 0,39 dolara kadar…