Alpenglow, Solana ana ağında 21 Ekim Çarşamba günü saat 16.54 TSİ’de devreye girdi. Ağın 2020’den bu yana kullandığı TowerBFT oylama sistemi bu anla birlikte emekliye ayrıldı. Protokolü geliştiren Anza, geçişi aynı dakika içinde X hesabından duyurdu; Solana’nın resmî hesabı da beş dakika sonra “Alpenglow artık Solana ana ağında canlı” mesajını paylaştı. Sabah yazılarımızda “bugün bekleniyor” diye aktardığımız geçiş, böylece tamamlanmış oldu.
Geçişi Solana’nın herkese açık RPC uç noktasından kendimiz de kontrol ettik, sabah ve akşam aldığımız ağ ölçümlerini karşılaştırdık ve SOL grafiğine geçiş saatlerinden baktık.
Anza’nın açıkladığı rakamlara göre yeni uzlaşmanın başlangıç noktası 459.653.000 numaralı slot oldu. Geçişe 654 doğrulayıcı katıldı ve iki sistem arasındaki devir yaklaşık 900 milisaniye sürdü. Geçiş, 1064 numaralı dönemin (epoch) başlangıcından yaklaşık 5.000 slot sonra gerçekleşti. Solana’nın teknik sayfasında önceden duyurulan bu ara bir güvenlik payı: ağ, dönemin ilk 5.000 slotunu eski sistemle tamamlıyor.
Biz de bunu doğrulamak için 19.02 TSİ’de ana ağa Alpenglow ile gelen getAgGenesisCert sorgusunu gönderdik. Ağ hâlâ TowerBFT kullanıyor olsaydı bu sorgu boş dönecekti. Dönen yanıt ise imzalı bir “başlangıç sertifikası” içeriyordu ve 459.652.999 numaralı bloğu gösteriyordu. Bu blok eski düzenin son bloğu; zaman damgası 16.54.00 TSİ. 459.653.000 numaralı slot atlanmış görünüyor, bir sonraki blok ise 16.54.03’te üretilmiş. Ağ düğümü yazılım sürümü olarak solana-core 4.3.2 bildiriyor. Yani duyuru ile zincir kaydı birbirini tutuyor.
TowerBFT döneminde doğrulayıcılar her oyu sıradan bir işlem gibi zincire yazıyordu. Bu oylar hem blok alanını dolduruyor hem de bir işlemin geri döndürülemez hâle gelmesi için beklenmesi gereken süreyi uzatıyordu. Bugün devreye giren ilk aşamanın adı Votor ve temel fikri basit: oylama artık zincirin üzerinde yapılmıyor. Doğrulayıcılar artık birbirine BLS imzalı mesajlar gönderiyor; bu imzalar tek bir sertifikada toplanıyor.
Anza ve Solana Vakfı, kesinleşme süresinin yaklaşık 12,8 saniyeden 150 milisaniyeye indiğini söylüyor. Bu rakam proje tarafının açıklaması; bağımsız ölçümler için birkaç gün beklemek doğru olur. CoinDesk’in aktardığı Galaxy değerlendirmesine göre slot süresinin daha önce kısaltılmasıyla pratikteki bekleme zaten 6 saniye civarına inmişti. Bu yüzden “kaç kat hızlandı” sorusunun yanıtı, hangi başlangıç noktasının alındığına göre değişiyor.
Yeni sistemde bir blok, payın yüzde 80’i oy verirse tek turda, yüzde 60’ı oy verirse iki turda kesinleşiyor. Anza’ya göre ağ, payın yüzde 20’si kötü niyetli ve yüzde 20’si çevrimdışı olsa bile çalışmayı sürdürecek şekilde tasarlandı. Doğrulayıcıların maliyet kalemi de değişti. Dönem başına yaklaşık 1 SOL tutan oy işlemi ücretleri kalktı; yerine her oy veren doğrulayıcıdan dönem başına 0,8 SOL alınan ve yakılan sabit bir giriş bedeli (VAT) geldi. Blok verisinin ağda dağıtılma yöntemini yenileyecek Rotor ise ikinci aşamaya bırakıldı ve takvimi belli değil.
Alpenglow sonrasında Solana’nın panolarına bakan herkes ilk anda bir çöküş görebilir. Kendi ölçümlerimizde, sabah 06.10 TSİ civarında alınan son 60 dakikalık örnekte ağ saniyede ortalama 4.753 işlem işliyordu; bunun yalnızca 1.672’si oy dışı, yani kullanıcı kaynaklı işlemdi. Akşam 19.06’da aynı yöntemle aldığımız örnekte toplam sayı saniyede 2.335’e indi, fakat bu işlemlerin tamamına yakını oy dışı işlem.
Kısacası düşüşün kaynağı kullanım kaybı değil, oyların artık işlem olarak sayılmaması. Solana’nın geliştirici sayfası da indeksleyicileri ve veri sağlayıcıları bu konuda uyarıyor, işlem sayısı ve TPS panolarının yeni düzene göre yeniden ayarlanması gerektiğini belirtiyor. Ölçümler günün farklı saatlerine ait olduğundan oy dışı işlemlerdeki artışı bir kullanım patlaması gibi okumamak gerekir.
Geçiş sırasında bazı borsalar temkinli davrandı. Güney Kore’nin en büyük borsası Upbit, 21 Ekim 12.00 TSİ’den itibaren Solana ağındaki 39 varlığın yatırma ve çekme işlemlerini durdurmuştu; liste SOL, USDC, JUP, JTO, PENGU, PYTH ve RENDER gibi varlıkları kapsıyordu. Borsa, bildirimi 18.33 TSİ’de güncelleyerek transferlerin yeniden açıldığını ve SOL staking başvurularının da devam ettiğini duyurdu. Alım satım işlemleri bu süre boyunca durmamıştı.
Bireysel kullanıcı için cüzdanlarda bir şey yapmak gerekmiyor; Solana’nın açıklamasına göre cüzdanlar ve uygulamalar eskisi gibi çalışmaya devam ediyor. Değişikliği asıl hissedecek olanlar ödeme altyapıları, alım satım uygulamaları ve kurumsal mutabakat yapan şirketler. Bir transferin saniyeler yerine milisaniyeler içinde kesinleşmesi, borsaların yatırma onaylarını ve uygulamaların bekleme sürelerini kısaltmalarının önünü açabilir.
Risk tarafı da göz ardı edilmemeli. CoinDesk’e göre test ağı mayıs ayından bu yana altı kez sıfırlandı ve bir geçiş denemesi tüm ağda başarısız olup geri alındı. Ana ağdaki ilk saatler sorunsuz geçti; ancak yeni sistemin yük altındaki davranışını görmek için birkaç haftalık veri gerekecek. Solana’nın neden bu kadar sık “hız” başlığıyla gündeme geldiğini ve ağın temel yapısını Solana (SOL) rehberimizde ayrıntılı anlatmıştık. Geçiş öncesi takvimi ve Upbit’in duruş kararını ise 21 Ekim kulis yazımızda aktarmıştık.
Binance spot verilerine göre SOL, 19.03 TSİ itibarıyla 108,47 dolardan işlem görüyordu; son 24 saatteki değişim yüzde 2,26 artı. Geçişi de içine alan 15.00–19.00 TSİ arasındaki dört saatlik mum 106,88 dolardan açılıp 108,49’dan kapandı. Mumun en yüksek seviyesi olan 108,92 dolar, son yedi günün de zirvesi. Bu mumdaki işlem hacmi 66,4 milyon dolar oldu ve önceki 20 mumun ortalamasının yüzde 116 üzerine çıktı.
Vadeli işlemlerde OKX verisi bir miktar yeni pozisyon açıldığını gösteriyor. SOL vadeli sözleşmelerindeki toplam açık pozisyon, gece yarısı yaklaşık 344,5 milyon dolar iken 18.00 TSİ’de 362,1 milyon dolara çıktı; artış yaklaşık yüzde 5. Fonlama oranı ise 19.00 TSİ ödemesinde yüzde 0,0017 ile pozitif ama son üç günün en düşük seviyesinde kaldı. Bu tablo, yükselişin aşırı kaldıraçla şişmediğine işaret ediyor. Yine de fiyatın Alpenglow haberine mi yoksa genel piyasaya mı tepki verdiğini bu verilerle ayırmak mümkün değil.
Göstergeleri Binance’in herkese açık SOLUSDT mum verisinden, yalnızca kapanmış mumları kullanarak kendimiz hesapladık (veri çekim saati 19.03 TSİ). Dört saatlik grafikte fiyat, 30 dönemlik üstel ortalamanın (EMA30, 105,52) ve EMA50’nin (106,14) üzerine çıktı. 200 dönemlik ortalama ise 108,67 dolarda ve fiyat tam bu çizginin altında duruyor. Dört saatlik RSI(14) 63,3; yükseliş ivmesi var, ama aşırı alım bölgesi sayılan 70’in altında.
Dört saatlik grafikte ilk direnç bandı 108,7–109,1 dolar. Bu bant hem dört saatlik EMA200’ü, hem günün zirvesini, hem de günlük grafikteki EMA30’u (109,10) içine alıyor. Aşağıda ise 105,3–106,1 dolar aralığı, son iki günün diplerinin toplandığı yakın destek bölgesi. Daha güçlü destek, ekimin ortasında iki kez test edilen 100,4–100,7 dolar bandı.
Günlük grafikte SOL, 27 Eylül’deki 124,95 dolarlık zirveden bu yana düşüş eğiliminde. Son kapanmış günlük mumda RSI(14) 44,5; yani ortanın biraz altında. Fiyat EMA50’nin (106,81) üzerinde, EMA30’un (109,10) ise altında. Uzun vadeli EMA200 98,37 dolarda, oldukça aşağıda.
Grafikte dikkat çeken yapı, 15 Ekim’de 100,62 ve 18 Ekim’de 100,43 dolarda oluşan iki dip. Bu iki dip arasındaki en yüksek nokta 16 Ekim’deki 107,44 dolar. Teknik analizde bu seviye “ikili dip” formasyonunun boyun çizgisi kabul edilir. Fiyat gün içinde bu çizginin üzerine çıktı, ancak günlük mum henüz kapanmadı. Bu nedenle formasyon şu an teyitli değil. Günlük kapanışların 107,44 doların üzerinde kalması, düşüş eğiliminin zayıfladığına dair bir işaret olarak okunabilir. 100,43 doların altında bir günlük kapanış ise bu yapıyı geçersiz kılar. Günlük hacmin son yedi günde önceki haftaya göre yüzde 10,5 düşük olması da kırılımın henüz güçlü bir katılımla desteklenmediğini gösteriyor.
İlk olarak ağın kararlılığı: atlanan slot oranı, doğrulayıcı katılımı ve olası kesintiler. İkincisi, borsaların Solana yatırma onay sürelerini kısaltıp kısaltmayacağı. Üçüncüsü, Rotor aşamasının takvimi. Son olarak oy işlemlerinin kalkmasıyla değişen ücret ve ödül dengesinin, özellikle küçük doğrulayıcıların ekonomisine nasıl yansıyacağı. Alpenglow’un gerçek sınavı önümüzdeki haftalarda yaşanacak.
Risk notu: Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir. Kripto paralar yüksek oynaklık taşır; grafik seviyeleri geçmiş veriye dayanır ve gelecekteki fiyatı garanti etmez. Kararlarınızı kendi araştırmanız ve risk toleransınızla verin.
📚 Yazarın Kitapları
Fransa’nın dört finans otoritesi, AB’nin MiCA revizyonu danışmasına ortak yanıt verdi. Öneriler euro stablecoin’lere destek,…
ABD borsaları 21 Ekim’de SpaceX ve Super Micro sonuçlarıyla yükselişle açıldı; Nasdaq yüzde 0,67 arttı.…
Almanya hükümeti sanayide yapay zeka kullanımını yaygınlaştırmak için Nvidia ile ortak niyet beyanı imzaladı; Nvidia…
SPK, Alnus, Bulls ve Pusula Yatırım Menkul Değerler’in faaliyetlerini 21 Ekim 00.01’den itibaren geçici olarak…
Ethereum'da kısa vadeli grafik toparlanmaya işaret ederken günlük grafikteki düşüş riski ortadan kalkmış değil. 21…
Ons gümüş salı günü petrol ve faizlerin geri çekilmesiyle altından ayrışarak yükseldi; çarşamba sabahı 57,29…