ABD, DeepSeek’i Federal Kurumların Sistemlerinden Çıkarıyor

ABD İç Güvenlik Bakanlığı (DHS), Çinli yapay zeka şirketi DeepSeek’in ürünlerini federal sivil kurumların bilgisayar sistemlerinden çıkarma kararını kamuoyuna duyurdu. Emir yalnızca DeepSeek’in kendi uygulama ve hizmetlerini değil, DeepSeek modelleri kullanılarak geliştirilmiş başka şirketlerin ürünlerini de kapsıyor. Kurumların bundan sonra DeepSeek ya da bağlı şirketlerinden satın alma yapması da yasak. DeepSeek yasağı, ABD hükümetinin Çinli bir yapay zeka şirketine yönelik bugüne kadarki en geniş kapsamlı adımlarından biri olarak öne çıkıyor.

Karar aslında yeni değil. Emir 24 Temmuz’da İç Güvenlik Bakanı Markwayne Mullin’in imzasıyla çıkmış, ancak üç ay boyunca kamuoyuyla paylaşılmamış. Bakanlık 19 Ekim Pazartesi günü emre ilişkin bildirimi yayımladı; metin 20 Ekim’de ABD’nin resmi gazetesi sayılan Federal Register’da 2026-21447 numarasıyla yer aldı. İmzalı emrin tamamı ise bildirimin ekinde bulunuyor.

DeepSeek yasağı neleri kapsıyor?

Emir, 2018’de çıkarılan Federal Tedarik Zinciri Güvenliği Yasası’na (FASCSA) dayanıyor. Bu yasa, devletin satın aldığı yazılım ve donanımdaki riskleri incelemek için bir konsey kurdu ve İç Güvenlik Bakanı’na sivil kurumlar adına “bu ürünü alma, varsa çıkar” deme yetkisi verdi. DeepSeek kararı da konseyin tavsiyesi ve bakanlığın incelediği kanıtlar üzerine alındı.

Pratikte iki ayrı yükümlülük var. Birincisi satın alma tarafı: DeepSeek ürünleri kurumların onaylı ürün listelerinden, hizmet sağlayıcı ekipman listelerinden ve kamu e-ticaret platformlarından çıkarılacak. İkincisi kullanım tarafı: Sistemlerde halihazırda bulunan DeepSeek ürünleri kaldırılacak. Aşağıdaki tablo emrin ana hatlarını gösteriyor.

Emrin kapsamına Hazine, Dışişleri ve Adalet gibi sivil bakanlıklar giriyor. Savunma Bakanlığı ve istihbarat kurumları ise bu emrin dışında; yasa, bu alanlardaki kararları Savunma Bakanı’na ve Ulusal İstihbarat Direktörü’ne bırakıyor. ABD’deki bireysel kullanıcılar, özel şirketler ya da ABD dışındaki kurumlar için emirde doğrudan bir yükümlülük bulunmuyor.

Bakanlık hangi riskleri gerekçe gösteriyor?

Emrin ekindeki risk özetine göre DeepSeek’in sunucuları Çin’de bulunuyor ve Çin’in hukuk sistemi, devletin siber ve istihbarat birimlerine özel şirketlerin altyapısına erişim konusunda geniş yetki tanıyor. Bakanlık ayrıca DeepSeek’in kendi barındırdığı hizmetlerde hesap açılırken kişisel bilgilerin toplandığını, kullanıcıların izlenip dijital parmak iziyle tanımlanabileceğini belirtiyor.

Asıl endişe, sohbet tabanlı kullanımın doğasından kaynaklanıyor. Bir kamu çalışanı ya da yüklenici, modele soru sorarken belge, yazışma veya veri paylaşabilir. Emre göre bu bilgilerin Çin’e ulaşması ve kamuya açık verilerle birleştirilmesi, ABD vatandaşları ya da devlet programları hakkında kullanılabilir istihbarat üretebilir. Metinde modellerin kötü amaçlı yazılım veya başka güvenlik açıkları barındırabileceği de yazıyor; buna örnek olarak, güvenlik firması NowSecure’un Şubat 2025’te DeepSeek’in iOS uygulamasında bulduğu kritik açıklara atıf yapılıyor.

Emirde, kaldırma işlemi bitene kadar kurumlardan ağ trafiğini izlemeleri, kayıt tutmayı genişletmeleri, veri sızıntısına karşı denetim koymaları ve olağan dışı hareketleri işaretlemeleri isteniyor. Kendi teknik kapasitesi yetmeyen kurumlara Siber Güvenlik ve Altyapı Güvenliği Ajansı (CISA) destek verebilecek.

Açık ağırlıklı model meselesi

Kararı önceki kısıtlamalardan ayıran nokta, “DeepSeek tabanlı üçüncü taraf ürünler” ifadesi. DeepSeek modellerini açık ağırlıklı olarak yayımlıyor. Yani modelin eğitilmiş parametreleri herkesin indirip kendi sunucusunda çalıştırabileceği şekilde paylaşılıyor. Bu yüzden bir kamu kurumu DeepSeek’in uygulamasını hiç açmadan, başka bir şirketin yazılımı içinde DeepSeek modeli kullanıyor olabilir.

BBC, Snowflake, Vercel ve OpenRouter gibi şirketlerin müşterilerine sundukları hizmetlerde DeepSeek modellerine yer verdiğini hatırlatıyor. Ancak emirde etkilenecek ürünlerin bir listesi yok. Bu durumda devlete yazılım satan şirketlerin, ürünlerinin arka planında hangi modelin çalıştığını belgelemesi gerekebilir. Emrin, DeepSeek modellerinin ABD’li bir şirketin kendi sunucularında çalıştırılması durumunu ayrıca ele almaması da sektörde soru işareti yaratabilir; buradaki yorum, uygulamanın nasıl yürütüleceğine bağlı olacak.

Zamanlama da dikkat çekiyor. DeepSeek, 17 Ekim’de V4.1-Flash modelinin güncellenmiş sürümünü yayımlamıştı; ayrıntıları 18 Ekim tarihli yapay zeka gündemi yazımızda aktarmıştık. BBC’ye göre kullanıcılar bu sürümü özellikle yazılım geliştirme işlerinde başarılı buluyor.

Çin’den tepki, Washington’dan eleştiri

CNBC’nin Reuters’a dayandırdığı habere göre Çin Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Mao Ning, ülkesinin şirketlerinin hak ve çıkarlarını koruyacağını söyledi. Mao, Çin’in ulusal güvenlik kavramının aşırı genişletilmesine ve bilim, teknoloji ve ticaret konularının siyasallaştırılmasına her zaman karşı çıktığını vurguladı. DeepSeek ise CNBC’nin yorum talebine ilk aşamada yanıt vermedi.

ABD tarafında Çinli yapay zeka şirketlerine yönelik eleştiriler bir süredir artıyor. BBC’nin aktardığına göre Beyaz Saray’ın teknoloji sorumlusu Michael Kratsios, bu yıl yazdığı bir iç notta ABD’li yapay zeka şirketlerinin, ağırlıklı olarak Çinli rakipler tarafından “kötü niyetli şekilde istismar edildiğini” belirtmişti. Önümüzdeki aylarda halka arz hazırlığında olduğu konuşulan Anthropic ve OpenAI de modellerinin DeepSeek dahil bazı Çinli şirketler tarafından kopyalandığını öne sürmüştü. Bu iddialar ilgili şirketlere ait ve bağımsız olarak doğrulanmış değil. Anthropic’in halka arz sürecine dair son gelişmeleri Anthropic kamu yararı fonu haberimizde ele almıştık.

DeepSeek’e yönelik önceki kısıtlamalar

DeepSeek’in 2025 başında gündeme oturmasından bu yana pek çok kurum ve ülke çeşitli sınırlamalar getirdi. Bunların çoğu kamu cihazlarında uygulamanın kullanılmasını yasaklayan dar kapsamlı adımlardı. ABD’de New York, Tennessee ve Virginia gibi eyaletlerin yanı sıra Donanma da benzer yasaklar uygulamıştı.

Bu listeyle karşılaştırıldığında DeepSeek yasağı iki noktada ayrışıyor: Tek bir bakanlıkla sınırlı kalmayıp tüm federal sivil kurumları bağlıyor ve DeepSeek modellerini içeren üçüncü taraf ürünleri de kapsıyor.

Bundan sonra neye bakılacak?

Emirde istisna başvuruları için emrin çıkışından itibaren 60 günlük bir süre tanınıyor. Emir 24 Temmuz’da çıktığına göre bu süre kâğıt üzerinde 22 Eylül civarında dolmuş görünüyor. Kaç kurumun istisna istediği ya da kaldırma işinin ne kadarının tamamlandığı açıklanmadı.

Önümüzdeki dönemde izlenecek başlıklar şöyle:

• CISA’nın istisna başvurularına ilişkin bir bilgi paylaşıp paylaşmayacağı,
• Devlete yazılım satan şirketlerin ürünlerinde DeepSeek kullanımına dair açıklama yapıp yapmayacağı,
• Savunma Bakanlığı ve istihbarat kurumlarının benzer bir karar alıp almayacağı,
• Çin’in açıkladığı “şirket haklarını koruma” tutumunun somut bir adıma dönüşüp dönüşmeyeceği,
• Bakanlığın, en geç Temmuz 2027’de yapması gereken ilk gözden geçirmede emri değiştirip değiştirmeyeceği.

DeepSeek yasağı, açık ağırlıklı modellerin yaygınlaşmasıyla birlikte devletlerin yalnızca uygulamaları değil, ürünlerin içine gömülü modelleri de denetlemeye başladığını gösteriyor. Benzer bir yaklaşımın başka ülkelerin kamu alımlarına yansıyıp yansımayacağı, önümüzdeki dönemin izlenecek konularından biri olacak.

Kaynaklar

• Federal Register: Notice of Order Regarding Exclusion and Removal of DeepSeek Products (91 FR 66346, 20 Ekim 2026)
• Federal Register kamu inceleme belgesi 2026-21447, imzalı emir ekli (PDF)
• CNBC: U.S. bans DeepSeek from government agency systems amid AI rift with China
• BBC: US bans China’s DeepSeek from government in race for AI dominance
• Bloomberg Law: US Moves to Bar China’s DeepSeek From Federal Agency Systems
• The Hindu BusinessLine: US orders removal of DeepSeek from civilian government IT systems
• Reuters: Governments, regulators increase scrutiny of DeepSeek
• Reuters: Australia bans DeepSeek on government devices
• Reuters: Taiwan bans government departments from using DeepSeek AI

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.