ABD’de ISM İmalat Endeksi 55,5’e Çıktı, Wall Street Artıda

ABD’de imalat sanayisi ekimde beklenenden güçlü bir tablo çizdi. Türkiye saatiyle 18.00’de yayımlanan ISM imalat endeksi 55,5’e çıkarak hem eylüldeki 54,5’i hem de piyasa beklentisini geride bıraktı. Wall Street ise veriden önce, cuma günkü sert teknoloji satışının ardından haftaya yükselişle başlamıştı. Petrolde ABD ile İran arasında diplomasi umudunun yarattığı yüzde 6’yı aşan düşüş ve ABD tahvil faizlerindeki gerileme de havayı yumuşattı. Türkiye cephesinde ise tablo farklı: İstanbul Sanayi Odası’nın imalat endeksi 47,3’e inerek daralmanın sürdüğünü gösterdi, buna karşın BIST 100 günün ikinci yarısında yüzde 2’ye yakın yükseldi.

ISM imalat endeksi neden dikkat çekti?

Tedarik Yönetimi Enstitüsü’nün (ISM) raporuna göre ABD imalat sektörü ekimde onuncu ayını büyüme bölgesinde geçirdi. ISM imalat endeksini oluşturan beş alt kalemin tamamı 50’nin üzerine çıktı; eylülde bu sayı dörttü. En güçlü sinyal üretimden geldi. Üretim endeksi 59’a yükseldi ve Kasım 2021’den beri gördüğü en yüksek seviyeye ulaştı. Stoklar da yeniden artış bölgesine geçti.

Kaynak: ISM imalat endeksi raporu (2 Kasım, 18.00 TSİ), beklenti: Investing.com. 50’nin üzeri büyüme, altı daralma anlamına gelir.

ISM imalat endeksinin ardında daha temkinli bir hikâye de var. Ankete katılan yöneticilerin yorumlarında genel hava üç aydır kötüleşiyor: Ekim yorumlarının yüzde 34’ü olumlu, yüzde 66’sı olumsuzdu. Olumsuz yorumlarda fiyat oynaklığı yüzde 62 ile ilk sırada; onu yüzde 41 ile uzayan teslim süreleri, yüzde 25 ile gümrük tarifeleri ve yüzde 21 ile İran savaşı izliyor. Yani fabrikalar daha çok üretiyor, ama bunu pahalı girdiler ve aksayan tedarik zincirleriyle yapıyor. ISM Anket Komitesi Başkanı Susan Spence, ISM imalat endeksindeki 55,5’lik okumanın geçmiş ilişkiler dikkate alındığında yıllık bazda yüzde 2,7’lik bir reel büyümeye karşılık geldiğini belirtti.

ISM imalat endeksinin fiyat kalemi 77,9’dan 75,2’ye gerilese de hâlâ çok yüksek. Bu kalem, Fed açısından verinin en önemli tarafı. Yükselen petrol ve tarife maliyetlerinin fabrika kapısındaki fiyatlara yansıdığını gösteriyor ve faiz artırımı tartışmasını canlı tutuyor.

İkinci PMI ve inşaat harcamaları daha zayıf

Aynı sabah gelen iki veri, resmi biraz dengeledi. S&P Global’in ABD imalat PMI’ı ekimde 54,9 olarak kesinleşti; öncü tahmin 56,0, eylül değeri ise 52 ayın zirvesi olan 55,9’du. Endeks 15. aydır 50’nin üzerinde olsa da büyüme biraz yavaşladı.

Raporda şirketlerin satış fiyatlarını Eylül 2022’den bu yana en hızlı tempoda artırdığı, tedarikçi teslim sürelerinin de Ağustos 2022’den bu yana en fazla uzadığı belirtiliyor; yeni sipariş artışı ise marttan bu yana en zayıf düzeye indi.

Buna karşılık istihdam artışı Nisan 2021’den beri en güçlü düzeyde. S&P Global’in baş ekonomisti Chris Williamson’ın değerlendirmesine yer verilen raporda, tedarikçilerin özellikle yapay zekâ veri merkezi inşasına yönelik ürünlerde talebe yetişmekte zorlandığı vurgulanıyor.

İnşaat tarafı ise ayrışıyor. ABD Nüfus Bürosu’nun verisine göre eylülde inşaat harcamaları aylık yüzde 1,9 düşüşle yıllıklandırılmış 2.186,1 milyar dolara indi; bir yıl önceye göre kayıp yüzde 2,7. Konut inşaatındaki yüzde 5,5’lik aylık düşüş belirleyici oldu. Yüksek uzun vadeli faizlerin konut kredilerini pahalı tuttuğu bir dönemde bu gerileme sürpriz sayılmaz, ancak piyasa küçük bir artış bekliyordu.

Wall Street açılışta toparlandı

New York borsası, kışa geçilen saat uygulamasıyla Türkiye saatiyle 17.30’da açıldı. Reuters’ın açılış verilerine göre üç ana endeks de artıda başladı. Cuma günü S&P 500 yüzde 1,82, Nasdaq yüzde 2,86 gerilemiş, Nasdaq 100 endeksi ekim ayı boyunca 2,5 trilyon dolardan fazla piyasa değeri kaybetmişti. O satışın arka planını cuma günkü Wall Street yazımızda aktarmıştık.

Kaynak: Açılış: Reuters (The Business Times); gün içi: CNBC piyasa verisi. Rakamlar gün içinde değişebilir.

Bugünkü yükselişi bir dönüşten çok nefes alma olarak okuyanlar çoğunlukta. Yatırımcıların büyük teknoloji şirketlerinin yapay zekâ harcamalarına bakışı hâlâ temkinli; cuma günü OpenAI’ın finansman hedefini 10 milyar dolar düşürdüğüne dair medya haberleri de bu tedirginliği artırmıştı. UBS Global Wealth Management’tan Kiran Ganesh, bilanço döneminin oynak geçmesinin muhtemel olduğunu ve beklentileri karşılayamayan şirketlerin cezalandırılabileceğini söyledi. Barron’s’un aktardığına göre bu hafta Apple, AMD ve Palantir gibi büyük teknoloji şirketlerinin bilançoları ve cuma günkü ekim istihdam raporu, piyasaların oynak kalmasına yol açabilir.

Haftanın ana siyasi olayı da yarın. ABD’de 3 Kasım’daki ara seçimlerde Temsilciler Meclisi ve Senato’nun kontrolü belirlenecek. Janus Henderson’dan Seth Meyer, ara seçimlerin genellikle iktidar partisi için zor geçtiğini ve Demokratların Temsilciler Meclisi’ni kazanması hâlinde ABD’nin bölünmüş yönetime döneceğini, bunun da tarihsel olarak alışılmadık bir durum olmadığını hatırlattı.

Petrol ve tahviller: Diplomasi umudu fiyatlarda

Günün en büyük hareketi petrolde yaşandı. CNBC’nin haberine göre ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Başkan Donald Trump’ın İran’a saldırı konusunda karar vermediğini, yönetimin meseleyi barışçıl yoldan çözmeyi tercih edeceğini söyledi.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi de Washington iyi niyet gösterirse anlaşmanın mümkün olduğunu belirtti; Tahran yaptırımların kaldırılmasını, bölgedeki ABD askeri varlığının önceki seviyesine indirilmesini ve ablukanın sona ermesini istiyor. Anadolu Ajansı ise İran’ın önerisinin Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını ABD deniz ablukasının bitmesine bağladığını aktardı. Brent sabah saatlerindeki düşüşü öğleden sonra derinleştirdi ve 18.02’de varil başına 106 doların altına indi. Sabahki ilk tepkiyi ve OPEC+ kararını bugünkü sabah ekonomi yazımızda ele almıştık.

Düşüşün kalıcı olup olmayacağı konusunda görüşler bölünüyor. Reuters’ın haberine göre Brent ekimi altı ayın en yüksek seviyesinde kapatmıştı; bunun nedeni, salı günkü ara seçimlerin ardından çatışmanın yeniden tırmanabileceği endişesiydi. UBS analisti Giovanni Staunovo, piyasanın Orta Doğu’dan gelen her habere aşırı hassas tepki verdiğini söyledi. Goldman Sachs ise pazar günü petrol tahminlerini yükseltti; Körfez üretimi 2025 ortalamasının günlük 3,5 milyon varil altında kalırsa Brent’in 2027’de 140 dolara çıkabileceği senaryosunu paylaştı.

Petroldeki gerileme tahvil piyasasına da yansıdı. CNBC’ye göre bu yıl petrol fiyatlarıyla tahvil faizleri büyük ölçüde aynı yönde hareket etti, ancak ekimde ilgi yapay zekâ ve büyük teknoloji hisselerine kayınca bu bağ zayıfladı. ABD 10 yıllık tahvil faizi 18.12’de yüzde 4,888’e indi, 2 yıllık faiz ise yüzde 4,59 civarında yatay seyretti. Kısa vadeli faizin düşmemesi, piyasanın Fed’e dair beklentisini koruduğunu düşündürüyor.

Fed 28 Ekim’deki toplantısında faizi yüzde 3,75–4 aralığında sabit tutmuş, karar metnine göre Lisa Cook ve Beth Hammack çeyrek puanlık artış yönünde oy kullanmıştı. Bir sonraki karar 8–9 Aralık’ta açıklanacak; ondan önce cuma günkü tarım dışı istihdam verisi izlenecek. Güçlü ISM imalat endeksi ve yüksek fiyat alt endeksi, artırım taraftarlarının elini güçlendirebilir; inşaat ve S&P Global verisindeki yavaşlama ise beklemeyi savunanlara argüman sunuyor.

Türkiye’de imalat daralıyor, borsa toparlandı

Günün iç piyasa verisi sabah 10.00’da geldi. İstanbul Sanayi Odası’nın Türkiye İmalat PMI raporuna göre manşet endeks eylüldeki 47,9’dan ekimde 47,3’e geriledi. Bu, haziran ayından bu yana en düşük okuma ve sektördeki zayıflamanın 31’inci ayı. Raporda üretim ve yeni siparişlerdeki düşüşün hızlandığı, yeni siparişlerde Temmuz 2023’te başlayan gerilemenin son üç ayın en belirgin düzeyine çıktığı belirtiliyor. Maliyet artışları biraz yavaşlasa da enflasyonist baskının faaliyeti zorlamaya devam ettiği vurgulanıyor. İstihdamdaki düşüş ise son dört ayın en ılımlı seviyesinde kaldı.

ISM imalat endeksindeki yükseliş ile İSO verisi arasındaki bu fark dikkat çekici. Okyanusun öbür yakasında fabrikalar yapay zekâ ekipmanı ve yatırım talebiyle kapasite zorlarken, Türk imalatçısı hem zayıf iç talep hem de yüksek finansman ve girdi maliyetleriyle uğraşıyor. Avrupa’daki talebin cılız seyri, ihracata dayalı sanayi için ayrı bir baskı unsuru.

Borsa İstanbul ise güne zayıf başlasa da gün içinde yön değiştirdi. BIST 100, sabah 10.626 puana kadar gerileyip öğleden sonra yükselişe geçti ve Fon Asistanı’nın Yahoo Finance verisine göre 17.55 itibarıyla yüzde 1,92 artışla 10.966 puandaydı. Ekotürk’ün aktardığına göre yükselişe en fazla katkıyı THY verirken bankacılık endeksi öğleden sonra yüzde 3’ü aşan artışla öne çıktı. Endeks, cuma günü yüzde 3,64 değer kaybetmiş ve ekimi yaklaşık yüzde 10 düşüşle kapatmıştı. Dolar/TL ise 18.11 itibarıyla 49,96 seviyesinde sınırlı bir yükselişle işlem gördü.

Kaynak: İSO Türkiye İmalat PMI raporu (10.00 TSİ), Fon Asistanı (Yahoo Finance verisi, 15–20 dakika gecikmeli), Ekotürk.

Yurt içinde gözler yarın sabah 10.00’da TÜİK’in açıklayacağı ekim enflasyonunda olacak. Bu veri hem Merkez Bankası’nın faiz patikasına dair beklentiler hem de borsadaki toparlanmanın sürüp sürmeyeceği açısından belirleyici olabilir. Küresel tarafta ise ara seçim sonuçları, Apple ve AMD bilançoları ve cuma günkü ABD istihdam raporu haftanın yönünü çizecek başlıklar.

Bu yazı yalnızca haber ve bilgilendirme amacı taşır, yatırım tavsiyesi değildir. Piyasa verileri yazının hazırlandığı saate aittir ve gün içinde değişebilir.

Kaynaklar

• ISM – Ekim 2026 İmalat PMI Raporu (PR Newswire)
• S&P Global – ABD İmalat PMI, Ekim 2026, investingLive özeti
• ABD Nüfus Bürosu – Eylül 2026 İnşaat Harcamaları
• Reuters (The Business Times) – Wall Street açılışı, Barron’s – piyasa canlı yayını
• CNBC – petrol fiyatları, CNBC – ABD tahvil faizleri
• Anadolu Ajansı – petrol fiyatları, Reuters (CNA) – petrol piyasası
• Federal Reserve – 28 Ekim 2026 FOMC karar metni
• İstanbul Sanayi Odası – Türkiye İmalat PMI, Ekim 2026
• Fon Asistanı – BIST 100 verisi, Ekotürk – Borsa İstanbul gün içi