Binance, geçen haftaki güvenlik olayından sonra beklenen adımı attı: 31 Ekim tarihli rezerv kanıtı artık kullanıcıların kendi bilgisayarında doğrulayabileceği hâle geldi. Borsa, Türkiye saatiyle 15.49’da yayımladığı 5 numaralı kurtarma güncellemesinde sıfır bilgi ispatının (zero-knowledge proof) tamamlandığını duyurdu. Aynı gün ABD doları dahil beş para biriminde fiat çekimler açıldı, dolandırıcılara karşı ayrı bir uyarı yapıldı ve ek ağlarda çekimlerin yarın, yani 3 Kasım’da aşamalı olarak açılacağı bildirildi.
Olayın başlangıcını ve ilk gün yaşanan sert düşüşü 30 Ekim tarihli haberimizde, hafta sonu gelen 4 numaralı güncellemeyi ise sabahki Kripto Kulisleri yazımızda ele almıştık. Bu yazı, sabahtan bu yana gelen yeni resmi açıklamalara odaklanıyor.
Binance’in açıklamasına göre kanıt, 31 Ekim saat 00.00 UTC’de (Türkiye saatiyle 03.00) alınan anlık görüntüyü kapsıyor. Bu görüntüde on varlık yer alıyor: BTC, ETH, USDT, BNB, SOL, USDC, XRP, USD1, RLUSD ve ZEC. Borsa daha önce, saldırıda eksilen bu varlıkların kendi kasasından tamamlandığını ve yüzde 100 karşılıklı olduğunu söylemişti. Şimdi bu iddia, kullanıcının kendi hesabı için sınanabilir hâle geldi. Bu on tokenden birini tutan kullanıcı, Binance’teki bakiyesinin en az 1’e 1 oranında karşılandığını kendisi kontrol edebiliyor.
Sistem iki parçadan oluşuyor. Merkle ağacı denen yapı, her kullanıcının kendi hesabının anlık görüntüye dahil edildiğini görmesini sağlıyor. zk-SNARK adı verilen kriptografik ispat ise tek tek bakiyeleri açığa çıkarmadan toplam rezervlerin kullanıcı varlıklarını en az bire bir karşıladığını gösteriyor. Böylece kullanıcı, başkasının bakiyesini görmeden kendi payının hesaba katıldığını teyit ediyor.
İşlem birkaç tıkla bitmiyor ve Binance de bunu kabul ediyor. Borsanın yardım sayfasındaki adımlara göre kullanıcının önce hesabına giriş yapması, ardından rezerv kanıtı sayfasından doğrulama aracını bilgisayarına indirmesi gerekiyor. Kontrol kullanıcının kendi cihazında çalışıyor; böylece sonuç borsanın sunucusundan gelen bir sayıya dayanmıyor.
Binance, aracın açık kaynak olduğunu ve kodun herkese açık bir GitHub deposunda güncellendiğini belirtiyor. Kodun bağımsız denetimden geçtiğine örnek olarak da güvenlik firması Hacken’in Şubat 2023 tarihli denetim raporunu gösteriyor. Borsa aynı yerde bir hatırlatma da yapıyor: Doğrulama yalnızca resmi Binance sitesi üzerinden yapılmalı, giriş bilgileri kimseyle paylaşılmamalı ve güvenilmeyen cihazlar kullanılmamalı.
Bu kanıtın sınırlarını da bilmek gerekiyor. Gösterdiği şey, belirli bir andaki fotoğraf. 31 Ekim saat 03.00’ten sonraki giriş çıkışları kapsamıyor ve listedeki on varlık dışındaki tokenler için bir şey söylemiyor. Bu yüzden 4 Kasım’da alınacak yeni görüntü önemli. Binance, bu kez daha fazla tokeni kapsayacağını ve tam ispatın yoğun hesaplama nedeniyle yaklaşık 40 ila 50 saat süreceğini açıkladı. Bu takvime göre sonucun 5–6 Kasım’da ortaya çıkması mümkün.
Borsanın verdiği bilgiye göre etkilenen tutarın yaklaşık yüzde 95’i karşılanmış durumda. Kalan yüzde 5, ilk ondaki varlıklar dışında kalan ve likiditesi düşük tokenlerden oluşuyor. Binance, bu varlıkları gereken büyüklükte toplamanın daha uzun sürdüğünü, alımları tamamlamak için sektördeki ortaklarla çalıştığını söylüyor. Şirketin taahhüdü değişmedi: Çalınan fonların mali yükünü kullanıcıların değil borsanın üstleneceği belirtiliyor.
Çekim tarafında ise iki somut adım var. Sabah 11.00’de yapılan fiat çekim duyurusuyla ABD doları (USD), BAE dirhemi (AED), Vietnam dongu (VND), Filipin pesosu (PHP) ve Endonezya rupisi (IDR) listeye eklendi. Euro, Japon yeni ve Brezilya reali gibi 23 para birimi zaten açıktı. Ek ağ ve varlıklar için bir sonraki aşama ise 3 Kasım’a planlanmış durumda. Borsa bunun kademeli olacağını, ayrıntıları hazır olduğunda paylaşacağını belirtti.
| Tarih ve saat (TSİ) | Gelişme |
|---|---|
| 31 Ekim, 03.00 | Binance yeni bir rezerv fotoğrafı (anlık görüntü) aldı |
| 1 Kasım | Zararın yaklaşık %95’inin karşılandığı açıklandı, çekimler 15 ağda yeniden açıldı |
| 1 Kasım, 09.00–18.30 | Reuters’a göre 4,649 milyar dolar çıkış, 1,01 milyar dolar giriş; net çıkış 3,64 milyar dolar |
| 2 Kasım, 11.00 | Fiat çekimlere ABD doları, BAE dirhemi, Vietnam dongu, Filipin pesosu ve Endonezya rupisi eklendi |
| 2 Kasım, 15.49 | 5 numaralı kurtarma güncellemesi: 31 Ekim rezerv kanıtı kullanıcı doğrulamasına açıldı |
| 2 Kasım, 17.35 | Çekim sürecini hedef alan dolandırıcılara karşı resmi uyarı |
| 3 Kasım (plan) | Ek ağ ve varlıklarda çekimlerin aşamalı olarak açılması |
| 4 Kasım (plan) | Daha fazla tokeni kapsayan yeni anlık görüntü; kanıt üretimi 40–50 saat |
Kaynak: Binance’in resmi X hesabı ve Reuters. Saatler Türkiye saatine çevrildi.
Para çıkışının hızı da izleniyor. Reuters’a konuşan bir Binance sözcüsü, çekimlerin yeniden açılmasından bu yana net çıkışın 4,72 milyar dolara ulaştığını, bunun borsadaki varlıkların yaklaşık yüzde 2,8’ine denk geldiğini ve çıkışların yavaşladığını söyledi. Ajans, borsadaki toplam varlığı 171 milyar dolar civarında veriyor. Öte yandan Binance öğleden sonra, kullanıcılara teşekkür amacıyla işlem ücreti iadesi içeren bir kampanya da duyurdu. Kampanyanın koşulları borsanın resmi duyurusunda yer alıyor.
Türkiye saatiyle 17.35’te gelen güvenlik hatırlatması, bu süreçte belki de en pratik bilgi. Binance, çekimlerin aşama aşama açıldığı bu dönemde dolandırıcıların kendisini taklit ederek özel mesaj, e-posta, grup sohbeti ve hatta mesaj iliştirilmiş küçük transferlerle kullanıcılara ulaşabileceğini belirtiyor. “Çekimi hızlandırma”, “öncelikli işlem”, “tazminat başvurusu” ya da varlıkları güvenli bir “kasaya” taşıma teklifleri bu tuzakların tipik örnekleri.
Borsanın açıkça “asla yapmayız” dediği şeyler şunlar:
Zincir üstü işlemler genellikle geri alınamadığı için bir kez imza verildiğinde fonların üçüncü kişilerce taşınabileceğini hatırlatan borsa, bekleyen çekimlerin durumunun yalnızca uygulama içinden kontrol edilmesini öneriyor. Bir hesabın, kanalın ya da sitenin gerçek olup olmadığı resmi doğrulama sayfasından sorgulanabiliyor. Benzer bir saldırı riskinin başka platformlarda da sürdüğünü sabah yayımladığımız BTCPay Server haberinde anlatmıştık.
Wall Street, cuma günkü teknoloji satışının ardından haftaya artıyla başladı. Türkiye saatiyle 17.30’daki açılışta Dow Jones yüzde 0,78, S&P 500 yüzde 0,45, Nasdaq yüzde 0,63 yükseldi; Nasdaq’taki artış 18.12’de yüzde 0,94’e çıktı. Açılıştan sonra gelen ISM imalat verisinin ayrıntılarını akşamki ekonomi yazımızda bulabilirsiniz. Hisse senetlerindeki bu toparlanma kripto tarafına taşınmadı. Bitcoin 77–78 bin dolar aralığında yatay kalırken BNB son 24 saatte yüzde 1’in üzerinde geriledi.
| Gösterge | Seviye | Değişim | Saat (TSİ) |
|---|---|---|---|
| Dow Jones (açılış) | 52.173,40 | +%0,78 | 17.30 |
| S&P 500 (açılış) | 7.613,87 | +%0,45 | 17.30 |
| Nasdaq Bileşik (açılış) | 25.596,07 | +%0,63 | 17.30 |
| Nasdaq Bileşik | 25.676,74 | +%0,94 | 18.12 |
| Bitcoin (BTC) | 77.809 $ | 24 saatte -%0,25 | 18.44 |
| Ethereum (ETH) | 2.285 $ | 24 saatte +%0,76 | 18.44 |
| BNB | 703,58 $ | 24 saatte -%1,37 | 18.44 |
| Toplam kripto piyasa değeri | 2,63 trilyon $ | 24 saatte -%1,89 | 18.44 |
| Bitcoin hâkimiyeti | %59,3 | — | 18.44 |
Kaynak: Açılış: Reuters (The Business Times); gün içi Nasdaq: CNBC; kripto verileri: CoinGecko. Rakamlar gün içinde değişebilir.
Kripto tarafının neden ayrıştığına dair tek bir açıklama yok, ama arka planda birkaç etken öne çıkıyor. Cuma günü ABD’deki spot Bitcoin ETF’lerinden 643,3 milyon dolar çıkış oldu. Bu, haziran sonundan bu yana en büyük günlük çıkıştı. Aynı gün Ethereum ETF’lerinden de 155,9 milyon dolar çekildi. Diğer yanda Strategy’nin bugünkü açıklamasına göre şirket 26 Ekim–1 Kasım haftasında ortalama 80.846 dolardan 811 BTC aldı ve toplam varlığını 849.327 BTC’ye çıkardı. Piyasa bu hafta 3 Kasım’daki ABD ara seçimlerini ve 6 Kasım’daki istihdam raporunu bekliyor.
Bir borsa saldırıya uğradığında en zor soru, “Param gerçekten orada mı?” sorusudur. Binance’in bugün yaptığı, bu soruya bir açıklama metniyle değil kullanıcının kendi kontrol edebileceği bir araçla yanıt vermek. Bu, 2022’deki FTX çöküşünden sonra sektörün talep ettiği şeffaflık adımının bir kriz sırasında sınanması anlamına geliyor. Reuters’ın aktardığına göre olayın ardından Coinbase gibi rakip borsalar da çevrimdışı anahtar saklama düzenlerini gözden geçirdi.
Yine de bu bir finansal denetim değil. Rezerv kanıtı, belirli bir andaki varlıkların kullanıcı bakiyelerini karşıladığını gösteriyor; şirketin borçlarının tamamını, sonraki günlerdeki hareketleri ve listede olmayan tokenleri kapsamıyor. Bu yüzden önümüzdeki günlerde izlenecek üç başlık var: 3 Kasım’daki çekim aşamasının ne kadar sorunsuz ilerleyeceği, 4 Kasım görüntüsünün hangi tokenleri ekleyeceği ve eksik kalan yüzde 5’in ne zaman tamamlanacağı.
Yatırım tavsiyesi değildir. Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; kripto varlıklar yüksek risk taşır ve fiyatları kısa sürede sert değişebilir. Karar vermeden önce kendi araştırmanızı yapın.
📚 Yazarın Kitapları
Kite Foundation 30 Ekim'de ekip ve yatırımcıların KITE kilitlerini 12 ay uzatmayı kabul ettiğini açıkladı;…
ABD’de ISM imalat endeksi ekimde 55,5’e çıkarak beklentiyi aştı; üretim alt endeksi 2021’den bu yana…
OpenAI, Abu Dabi’de enerji, kamu yönetimi ve yatırım alanlarında dört anlaşma imzaladı; ADNOC, OpenAI teknolojisini…
Ons altın cuma günkü sert düşüşün ardından petroldeki gerilemeyle yeniden 3.900 dolar civarına çıktı. Fed…
Ons gümüş geçen haftaki yüzde 9'luk kaybın ardından bu sabah yeniden 50 doların üzerine çıktı.…
Borsa İstanbul Genel Müdürü Korkmaz Enes Ergun fon soruşturmasında gözaltına alındı, yerine Atila Türeli vekaleten…