Cari Denge Eylülde Beklentiyi Aştı, Kripto İlk Kez Veride

Türkiye’nin cari denge verisi eylülde de artı tarafta kaldı. TCMB’nin bu sabah 10.00’da yayımladığı ödemeler dengesi istatistiklerine göre cari işlemler hesabı eylülde 2 milyar 720 milyon dolar fazla verdi (TCMB). Rakam, AA Finans anketindeki yaklaşık 2,39 milyar dolarlık ortalama beklentinin üzerinde. Bültenin kripto okurları için ayrı bir önemi de var: Merkezi Kayıt Kuruluşu verileriyle kripto varlık işlemleri bu ay ilk kez resmî istatistiğe girdi.

Eylülde cari denge beklentiyi aştı

Eylül fazlası geçen yılın aynı ayındaki 585 milyon dolarlık fazlanın yaklaşık 2,1 milyar dolar üzerinde. Ağustos rakamı da yukarı düzeltildi: ilk açıklamada 4,05 milyar dolar olan fazla, yeni tabloda 4,58 milyar dolara çıktı. Böylece cari denge temmuzdan bu yana üç aydır art arda fazlada. Ekonomistlerin tahmin aralığı 1,9 ile 2,9 milyar dolar arasındaydı; gerçekleşme aralığın üst bölgesine yakın (AA Finans).

Fazlanın kaynağına bakınca tablo tanıdık. Mal ticaretinde ödemeler dengesi tanımıyla 3,64 milyar dolar açık var, ancak hizmetlerden gelen 9,01 milyar dolarlık net gelir bu açığı fazlasıyla kapatıyor. Hizmet kaleminin büyük kısmı seyahatten, yani turizmden geliyor: seyahatten net 6,57 milyar dolar, taşımacılıktan 3,09 milyar dolar girdi. Altın ve enerji ticareti hesaptan çıkarıldığında fazla 7,34 milyar dolara yükseliyor; bu da enerji ithalatının dış dengede ne kadar yer kapladığını bir kez daha gösteriyor (TCMB).

Yıllık cari açık geriliyor, ama yıl sonu beklentisi hâlâ açık yönünde

Son on iki ayı toplayan yıllıklandırılmış açık yaklaşık 39,2 milyar dolara indi. Ağustos verisi ilk açıklandığında bu rakam 42,1 milyar dolardı (AA Finans). Yine de dokuz aylık toplamda tablo geçen yıldan zayıf: ocak–eylül döneminde açık 27,96 milyar dolar, 2025’in aynı döneminde ise 19,10 milyar dolardı. Farkın büyük kısmı mal ticaretinden geliyor: dokuz aylık dış ticaret açığı bu yıl 57,06 milyar dolara çıktı, geçen yılın aynı döneminde 49,55 milyar dolardı.

Yıl sonuna dair beklenti de bu tabloyla uyumlu. TCMB’nin yine bu sabah yayımladığı Kasım Piyasa Katılımcıları Anketi’nde 2026 cari açık beklentisi 46,1 milyar dolar (TCMB). Dokuz ayın 27,96 milyar dolarlık açığı düşüldüğünde bu beklenti, son çeyrekte kabaca 18 milyar dolarlık bir açık anlamına geliyor. Bizim hesabımıza göre 2025’in son üç ayında açık yaklaşık 11 milyar dolardı (Finansmetre / TCMB EVDS). Yani piyasa, turizm sezonu kapanırken cari dengenin geçen yıla göre daha belirgin biçimde açığa döneceğini düşünüyor. Brent petrolün bu sabah yeniden 96 doları aşması, bu beklentiyi besleyen etkenlerden biri olarak görülebilir.

Kripto varlıklar ilk kez ödemeler dengesinde

Bültenin en yeni kısmı sermaye hesabında. TCMB, Merkezi Kayıt Kuruluşu’ndan (MKK) aldığı verilerle kripto varlık işlemlerini ilk kez istatistiklere eklediğini duyurdu. Buna göre Türkiye’de yerleşik kişiler eylülde net 21 milyon dolarlık “karşı yükümlülük oluşturmayan” kripto varlık sattı, buna karşılık net 49 milyon dolarlık stablecoin aldı (TCMB).

Bu ayrımın mantığı basit: Bitcoin gibi varlıkların arkasında borçlu bir kurum yok, bu nedenle istatistikte kimsenin yükümlülüğü olarak görünmüyorlar. Stablecoinlerde ise ihraç eden şirkete karşı bir talep söz konusu. Tutarlar milyarlarca dolarlık hizmet ve portföy akımlarının yanında küçük kalıyor. Asıl önemli olan, Türkiye’de kripto varlıklarla yapılan sınır ötesi hareketlerin artık cari denge ve sermaye hareketlerini birlikte gösteren ödemeler dengesi tablosunda ayrı bir satır olarak izlenecek olması. Eylülün tek başına bir eğilim göstermesi için erken; ancak yerleşiklerin klasik kripto varlıklarda satıcı, dolara endeksli stablecoinlerde alıcı olması, oynak dönemlerde sabit değerli varlıklara yönelmeyle uyumlu bir görüntü.

Finans hesabında portföy çıkışı ve rezerv kaybı

Cari dengedeki fazlaya rağmen eylül, sermaye hareketleri açısından zor bir ay oldu. Portföy yatırımlarında net 7,73 milyar dolarlık çıkış görüldü; yurt dışı yerleşikler hisse senedi ve yatırım fonlarında 5,86 milyar dolar, devlet iç borçlanma senetlerinde 495 milyon dolar net satış yaptı (TCMB). TCMB tablolarına göre hisse ve fon tarafındaki bu çıkış, 2026’nın en büyük aylık satışı; önceki en yüksek rakam martta 4,17 milyar dolardı. Doğrudan yatırımlarda ise net 859 milyon dolarlık giriş var. Resmî rezervler ay içinde 10,01 milyar dolar azaldı.

Piyasa katılımcılarında enflasyon beklentisi yüzde 30’u aştı

Sabahın ikinci verisi Piyasa Katılımcıları Anketi oldu. 9–11 Kasım arasında 70 katılımcıyla yapılan ankette 2026 yıl sonu enflasyon beklentisi yüzde 29,63’ten yüzde 30,04’e çıktı. On iki ay sonrası beklentisi yüzde 24,04’e, yıl sonu dolar/TL beklentisi 51,61 liraya yükseldi; aralık toplantısı için politika faizi beklentisi yüzde 35 (TCMB). Anket, TCMB’nin dün yıl sonu tahminini yüzde 29,5’e yükselttiği Enflasyon Raporu’ndan önce tamamlandı; raporun ayrıntılarını dünkü haberimizde aktarmıştık. Piyasanın beklentisi hâlâ Merkez Bankası tahmininin bir miktar üzerinde.

Borsa İstanbul yatay açıldı, dolar/TL 50,37’den başladı

BIST 100 dün yüzde 1,24 yükselerek 11.811,19 puandan kapanmıştı. Bugün güne 5,71 puanlık sınırlı bir düşüşle 11.805,48 puandan başladı; bankalar yüzde 0,40, holdingler yüzde 0,11 ekside işlem gördü (CNBC-e / AA). Cari denge verisiyle aynı saate denk gelen açılışta belirgin bir hareket görülmedi. Kur tarafında dolar/TL dünü 50,2553’ten kapattıktan sonra bankalararası piyasada güne yaklaşık yüzde 0,2 yukarıda, 50,3680’den başladı. TCMB’nin dün ilan ettiği gösterge kurlarda dolar 50,2595, euro 55,7353 lira olarak açıklanmıştı (döviz satış, TCMB).

Dünya piyasalarında petrol ve faiz baskısı

New York’ta perşembe seansı ekside bitti. Dow Jones yüzde 0,36 düşüşle 52.297,09, S&P 500 yüzde 0,35 kayıpla 7.592,40, Nasdaq Bileşik yüzde 0,39 gerileyerek 25.366,09 puana indi; oynaklık endeksi VIX yüzde 7,26 yükseldi (AA). Nvidia’daki üst yönetim değişikliği hisseyi yüzde 4,3 aşağı çekti, ABD 10 yıllık tahvil faizi 22 Ekim’den bu yana ilk kez yeniden yüzde 5’in üzerine çıktı. Bu sabah ABD vadeli endeksleri ise artıda: Nasdaq 100 kontratları yüzde 0,6, S&P 500 kontratları yüzde 0,4 yükseliyor (Saxo).

Faiz beklentileri, salı günü açıklanan ve beklentiyi aşan ABD enflasyonundan bu yana sertleşmiş durumda. Saxo’nun derlemesine göre piyasa, 2027 ortasına kadar Fed’den toplam yaklaşık 88 baz puanlık faiz artırımı fiyatlıyor; CPI öncesinde bu rakam 78 baz puandı (Saxo). ABD’de haftalık işsizlik başvuruları 200 bine çıkarak 195 binlik beklentiyi aştı (AA). Avrupa ise günü artıda kapattı: Stoxx 600 yüzde 0,14, DAX yüzde 0,41, FTSE 100 yüzde 0,25, CAC 40 yüzde 0,34 yükseldi. DAX gün içinde ilk kez 27.000 puanı aştı (finanzen.ch). Asya’da sabah saatlerinde Nikkei 225 yüzde 0,82 yükselirken Hang Seng yüzde 0,92 geriledi (Hibya).

Petrolde yön yeniden yukarı döndü. ABD Başkanı Donald Trump’ın Washington’ın artık İran’la bir anlaşmaya ihtiyacı olmadığını söylemesinin ardından Brent dün yüzde 3,3 artışla 95,82 dolardan kapandı (T24). Ocak vadeli Brent bu sabah 09.30’da 96,27 dolardan, WTI 88,73 dolardan işlem görüyordu (AA / En Son Dakika). ABD’deki ham petrol stokları ise 4,7 milyon varil arttı; bu da fiyatlardaki tırmanışı bir ölçüde frenliyor. Enerji ithalatçısı bir ülke olarak Türkiye için petrolün bu bandı, yukarıda değindiğimiz son çeyrek cari denge beklentisinin de belirleyicilerinden biri.

Günün takvimi

Öğleden sonra gözler dışarıda olacak. Euro Bölgesi’nin üçüncü çeyrek öncü büyüme verisi ve dış ticaret dengesi, ardından ABD’de ekim üretici fiyatları açıklanacak (CNBC-e / AA). ÜFE için aylık beklenti yüzde 0,3; eylülde artış yüzde 0,7 olmuştu (QNB Invest). Fed’e dair artırım fiyatlamasının ne kadar kalıcı olduğu, bu veriye verilecek tepkiyle daha net görülebilir.

Cari denge verisi neden önemli?

Cari denge, bir ülkenin dış dünyayla mal, hizmet ve gelir alışverişinde ne kadar döviz kazandığını ya da harcadığını gösteriyor. Fazla verilen aylarda ekonomiye giren döviz çıkandan fazla oluyor; bu da kur ve rezervler üzerinde rahatlatıcı bir etki yaratabiliyor. Eylül verisi bu açıdan iki farklı hikâyeyi aynı anda anlatıyor. Cari tarafta turizm sayesinde beklentinin üzerinde bir fazla var. Finans tarafında ise yabancıların hisse ve fonlardan yılın en büyük çıkışını yapması ve rezervlerin 10 milyar dolar erimesi, sermaye akımlarının ne kadar oynak olabildiğini hatırlatıyor. Turizm sezonunun kapanmasıyla son çeyrekte mevsimsel olarak açığa dönmesi beklenen cari hesap ve yüksek seyreden petrol fiyatları, önümüzdeki aylarda izlenecek iki ana başlık olacak.

Kaynaklar

• TCMB — Ödemeler Dengesi İstatistikleri, Eylül 2026 (bülten ve tablolar, 13 Kasım 2026 10.00)
• TCMB — Piyasa Katılımcıları Anketi, Kasım 2026
• AA — AA Finans Ödemeler Dengesi Beklenti Anketi (9 Kasım 2026)
• Finansmetre — Cari işlemler dengesi (TCMB EVDS verisi)
• CNBC-e — Borsa İstanbul canlı, 13 Kasım 2026
• TCMB — Gösterge niteliğindeki döviz kurları (12 Kasım 2026)
• AA — US stocks end day lower as oil climbs, Europe closes mixed (13 Kasım 2026)
• Saxo — Asia Market Quick Take, 13 Kasım 2026
• finanzen.ch — Börse aktuell, 13 Kasım 2026
• Hibya — Asya borsalarında karışık seyir (13 Kasım 2026)
• En Son Dakika / AA — Brent petrolün varili 96,27 dolardan işlem görüyor
• T24 — Petrol fiyatlarında Trump etkisi
• QNB Invest — Piyasalarda Bugün (13 Kasım 2026)

Yatırım tavsiyesi değildir. Bu yazı yalnızca haber ve bilgilendirme amacı taşır.

📚 Yazarın Kitapları

Bilge Yatırımcı

Piyasa analizi, portföy yönetimi ve risk değerlendirmesi için pratik bir rehber.

TÜRKÇE SATIN ALİNGİLİZCE SATIN ALALMANCA SATIN AL

Geleceğine Yatırım

Teknoloji ve geleceğin trendlerine odaklanan stratejik yatırım fikirleri.

TÜRKÇE SATIN ALİNGİLİZCE SATIN AL