The Graph, blokzincirlerdeki dağınık veriyi uygulamaların hızlıca sorgulayabileceği düzenli bir biçime sokan bir veri altyapısı. Ağın yerel tokenı GRT; veriyi işleyen indeksleyiciler bu tokenı teminat olarak yatırıyor, ödüllerini de GRT ile alıyor. 2026’nın üçüncü çeyreği proje için bir yön değişikliğiyle geçti: The Graph Vakfı ağın merkezindeki ürünleri doğrudan işletmeye başladı, ödüller gerçek hizmete bağlandı ve yeni basımın beşte biri vakfa yönlendirildi. Bu rehberde ağın nasıl çalıştığını, arzın nasıl büyüdüğünü ve önümüzdeki 12 ayda hangi tarihlerde kilit açılımı olduğunu anlatıyoruz.
Bir blokzinciri, her işlemi sırayla kaydeden devasa bir defter gibi düşünülebilir. Bir merkeziyetsiz borsanın “son bir haftada en çok işlem gören 10 havuzu” göstermesi için bu defteri baştan sona taramak gerekir; bu da yavaş ve pahalıdır. The Graph bu işi önceden yapıyor. Geliştiriciler “subgraph” adı verilen küçük tanım dosyaları yazıyor; hangi akıllı sözleşmenin hangi olaylarının izleneceğini ve verinin nasıl saklanacağını bu dosya belirliyor. İndeksleyiciler subgraph’ı çalıştırıp veriyi hazır tutuyor, uygulama da GraphQL denen sorgu diliyle saniyeler içinde cevap alıyor.
Proje 2018’de Yaniv Tal, Brandon Ramirez ve Jannis Pohlmann tarafından kuruldu; kurucu ekip daha sonra Edge & Node adıyla çalışmaya devam etti. Ocak 2019’daki 2,5 milyon dolarlık tohum turuna Multicoin Capital liderlik etti, Haziran 2020’deki 5 milyon dolarlık token satışına ise Coinbase Ventures, Framework ve ParaFi gibi fonlar katıldı. Merkeziyetsiz ağ Aralık 2020’de açıldı. Bugün resmî dokümanlara göre 60’tan fazla ağın verisi The Graph üzerinden sunuluyor.
GRT’nin görevi, ağdaki herkesin dürüst davranması için ekonomik bir teminat oluşturmak. Ağda dört temel rol var. İndeksleyiciler düğüm çalıştırıyor ve bunun için en az 100 bin GRT’yi kendi adlarına stake etmek zorundalar. Delegatörler, düğüm çalıştırmadan GRT’lerini bir indeksleyiciye devrediyor ve onun kazancından pay alıyor; bir indeksleyici kendi stake’inin en fazla 16 katı kadar delegasyon kabul edebiliyor. Küratörler, hangi subgraph’ların değerli olduğunu GRT “sinyali” vererek gösteriyor. Geliştiriciler ve veri kullanıcıları ise sorgu ücreti ödüyor.
Delegasyonu geri çekmek isteyen kullanıcı 28 dönemlik, yani yaklaşık 26 günlük bir bekleme süresine tabi. Bu süre, The Graph’ta staking yaparken en çok gözden kaçan ayrıntı. GRT’nin resmî sözleşme adresleri hem Ethereum ana ağında hem de Arbitrum One üzerinde bulunuyor; işlem yapmadan önce adresi resmî dokümandan kontrol etmek, sahte token riskini azaltır.
GRT’nin sabit bir üst sınırı yok. Ağ 10 milyar GRT ile başladı ve indeksleyicileri ödüllendirmek için her yıl yaklaşık yüzde 3 oranında yeni token basılıyor. Bu yüzden toplam arz bugün başlangıç rakamının üzerinde.
| Arz kalemi | Miktar | Not |
|---|---|---|
| Maksimum arz | Yok | Maksimum arz sınırı bulunmuyor; her blokta yeni GRT basılıyor |
| Başlangıç arzı (Aralık 2020) | 10.000.000.000 | Ağ açılışında oluşturulan miktar |
| Toplam arz (CoinGecko, 2 Kasım 2026) | 11.612.995.353 | Basım ve yakımlar sonrası güncel toplam |
| Dolaşımdaki arz (CoinGecko, 2 Kasım 2026) | 10.941.320.353 | Toplam arzın yaklaşık %94,2’si |
Toplam arz ile dolaşımdaki arz arasındaki yaklaşık 672 milyonluk fark, henüz serbest kalmamış vesting paylarını gösteriyor. Tokenomics.com ise kilitli miktarı 721 milyon, kalan açılımları 642 milyon olarak veriyor. Hesaplama yöntemleri farklı olduğu için iki rakamı da aktarıyoruz. 2 Kasım itibarıyla GRT yaklaşık 0,020 dolardan işlem görüyor; piyasa değeri yaklaşık 220 milyon dolarla CoinGecko’da 158. sırada.
Başlangıçtaki 10 milyar GRT’nin dağılımı aşağıdaki gibi. Yatırımcı ve ekip paylarının açılımı tamamlandı; takvimi süren tek büyük kalem The Graph Vakfı’nın payı.
| Başlangıç dağılımı | Pay | Vesting (takip sitesine göre) |
|---|---|---|
| Erken destekçiler ve destekçiler (özel yatırımcılar) | %34 | 6 ve 12 ay bekleme sonrası; tamamlandı |
| Erken ekip ve danışmanlar | %23 | 6 ay bekleme, 48 ay doğrusal; tamamlandı |
| The Graph Vakfı | %20 | %23’ü başlangıçta, kalanı 120 ay doğrusal (Aralık 2030’a kadar) |
| Edge & Node | %8 | 60 ay doğrusal; tamamlandı |
| Topluluk programları (küratör, test ağı, eğitim, hata ödülü) | %9 | Büyük kısmı tamamlandı |
| Halka açık ve stratejik satış | %6 | Tamamlandı |
Basım tarafında 2026’nın en önemli değişikliği GIP-0089 oldu. The Graph Konseyi’nin 26 Ağustos’ta onayladığı teklifle, 31 Ağustos’tan itibaren blok başına basılan 120,73 GRT’nin yüzde 20’si vakfın “Yenilik Payı”na gidiyor. Toplam basım hızı değişmedi; değişen, yeni tokenların kime gittiği.
| Basım kalemi (31 Ağustos 2026’dan beri) | Blok başına | Yıllık yaklaşık |
|---|---|---|
| Toplam yeni basım | 120,73 | ~315 milyon |
| İndeksleme ödülleri (Rewards Manager) | 96,584 | ~252 milyon |
| Vakfın Yenilik Payı (GIP-0089) | 24,146 | ~63 milyon |
Gelecekte devreye girmesi planlanan bir adımla blok başına 6 GRT de doğrudan indeksleme anlaşmalarını yöneten bir sözleşmeye ayrılacak. 30 Ekim’de ise basımın binde birini bir topluluk grubuna ayırmayı öneren GIP-0090 tartışmaya açıldı; bu teklif henüz onaylanmış değil.
Basımı dengeleyen yakımlar da var: delegasyonda yüzde 0,5, yeni bir subgraph’a sinyal verirken yüzde 1 vergi alınıp yakılıyor. Ağa ödenen sorgu ücretlerinin yüzde 1’i de yakılıyor; kurallara aykırı davranan indeksleyicilerin teminatından kesilen tokenların bir kısmı da dolaşımdan çıkıyor. Bizim değerlendirmemize göre sorgu hacmi bugünkü seviyelerdeyken bu yakımlar yıllık basımı karşılamaktan uzak; GRT’nin net arzı artmaya devam ediyor.
Tokenomics.com verilerine göre GRT’nin vesting takvimi Aralık 2030’a kadar sürüyor ve her ayın 17’sinde yaklaşık 12,84 milyon GRT serbest kalıyor. Takip sitesi alıcı grubu belirtmiyor. Ancak başlangıç dağılımında Aralık 2030’a uzanan tek kalem vakfın 120 aylık doğrusal payı ve aylık rakam bu payın hesabıyla örtüşüyor. Bu eşleştirme bizim çıkarımımız; resmî bir açıklama değil. Oranlar CoinGecko’nun 2 Kasım verileriyle hesaplandı.
Önümüzdeki 3 ay (2 Kasım 2026 – 2 Şubat 2027)
| Tarih | Miktar | Dolaşımdaki arza oranı | Toplam arza oranı | Alıcı grup |
|---|---|---|---|---|
| 17 Kasım 2026 | ~12,84 milyon | ~%0,12 | ~%0,11 | Takip sitesi belirtmiyor; dağılıma göre büyük ihtimalle Vakıf payı (bizim çıkarımımız) |
| 17 Aralık 2026 | ~12,84 milyon | ~%0,12 | ~%0,11 | Aynı |
| 17 Ocak 2027 | ~12,84 milyon | ~%0,12 | ~%0,11 | Aynı |
| 3 ay toplam | ~38,5 milyon | ~%0,35 | ~%0,33 | Aylık doğrusal açılım |
Önümüzdeki 12 ay (2 Kasım 2027’ye kadar)
| Dönem | Miktar | Dolaşımdaki arza oranı | Toplam arza oranı | Not |
|---|---|---|---|---|
| 17 Şubat – 17 Ekim 2027 (9 açılım) | ~115,6 milyon | ~%1,06 | ~%1,00 | Her ayın 17’sinde ~12,84 milyon |
| 12 ay toplam (12 açılım) | ~154 milyon | ~%1,41 | ~%1,33 | Takvim Aralık 2030’a kadar sürüyor |
| Ayrıca: protokol basımı (12 ay) | ~315 milyon | ~%2,9 | ~%2,7 | Kilit açılımı değil, yeni basım; yakımlarla kısmen dengeleniyor |
Resmi kaynaklarda bir yıllık kesin kilit açılım takvimi bulunamadı. Yukarıdaki tarihler bağımsız bir takip sitesinin vesting modelinden geliyor; The Graph Vakfı ayrı bir açılım takvimi yayınlamıyor. Aylık açılımlar, yeni basımın yanında görece küçük kalıyor.
Üçüncü çeyreğin ana başlığı vakfın yeni rolü oldu. The Graph Vakfı artık Subgraph Gateway, Subgraph Studio ve Graph Explorer’ı kendisi işletiyor; GraphOps ve Edge & Node’dan mühendisler vakfa geçti. Geliştiricilerin test ortamı olarak kullandığı Studio üzerinden akan gerçek trafik, yıllarca merkezî bir “yükseltme indeksleyicisi” tarafından karşılanıyordu. Bu trafik kademeli olarak merkeziyetsiz ağa taşınıyor: BNB Chain ve Polygon için Studio test sorguları 8 Ekim’de kapandı, sorguları artık ağdaki indeksleyiciler karşılayıp ücretini alıyor.
İkinci önemli değişiklik Ödül Uygunluk Oracle’ı (REO). Proje verilerine göre 2025’te indeksleme ödüllerinin yüzde 15,2’si ağa fiilen hizmet vermeyen indeksleyicilere gitmişti. Yeni sistemde bir indeksleyicinin ödül alabilmesi için son 28 günün en az beşinde, belirli kalite şartlarını karşılayan sorgulara cevap vermesi gerekiyor. Sistem ilk yayınlandığında listedeki 97 indeksleyicinin 49’u uygundu. 27 Ekim’de günlük şart 5’ten 10 subgraph’a yükseltildi. Delegatörler açısından bu, devrettikleri indeksleyicinin hizmet kalitesinin artık doğrudan kazançlarını etkilemesi anlamına geliyor.
Delegatörlere yönelik bir diğer yenilik likit staking. Avantgarde Finance’in Enzyme altyapısıyla kurulan ve vakfın yönettiği kasa, stake edilmiş GRT’yi stGRT adlı devredilebilir bir tokena dönüştürüyor; ilk aşama sınırlı katılımla başladı. Graph Horizon ile de stake modeli yenilendi: indeksleyiciler teminatlarını artık belirli veri hizmetlerine ayırıyor. Yapay zekâ tarafında ise sorguların API anahtarı olmadan, Base ağında USDC ile ödenebildiği bir x402 geçidi devrede. The Graph’ın yapay zekâ anlatısındaki yerini daha önce yapay zekâ coinlerini ele aldığımız yazıda da incelemiştik.
Blokzinciri verisi alanında The Graph’ın rakipleri hem merkezî hem merkeziyetsiz. Alchemy ve QuickNode gibi düğüm sağlayıcıları kendi indeksleme hizmetlerini sunuyor; Goldsky ve Subsquid gibi şirketler subgraph uyumlu alternatifler geliştiriyor. Covalent da çok zincirli veri API’si tarafında benzer bir pazara oynuyor. Farklı zincirlerin veri ihtiyacını NEAR Protocol rehberimizde da örneklerle anlatmıştık.
Bizim değerlendirmemize göre önümüzdeki dönemde izlenmesi gereken üç gösterge var: Studio trafiğinin diğer zincirlerde de ağa taşınıp taşınmadığı, REO sonrası indeksleyici sayısı ve sorgu ücretlerinin basımla kıyaslandığında nereye gittiği. Projenin resmî sitesi ve dokümantasyonu bu verileri takip etmek için ilk adres.
Yatırım tavsiyesi değildir. Bu yazı yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; kripto paralar yüksek risk taşır, karar vermeden önce kendi araştırmanızı yapın.
📚 Yazarın Kitapları
Ons altın cuma günkü sert düşüşün ardından petroldeki gerilemeyle yeniden 3.900 dolar civarına çıktı. Fed…
Ons gümüş geçen haftaki yüzde 9'luk kaybın ardından bu sabah yeniden 50 doların üzerine çıktı.…
Borsa İstanbul Genel Müdürü Korkmaz Enes Ergun fon soruşturmasında gözaltına alındı, yerine Atila Türeli vekaleten…
Algorand (ALGO) rehberi: saf hisse ispatı, 10 milyar sabit arz, vakıf hazinesindeki hareket, 30 bin…
BTCPay Server, bazı kurulumlardaki sıcak cüzdanların boşaltıldığını duyurup sunucuların kapatılmasını istedi. Resmî açıklamaya göre saldırı…
Hafta sonunun doğrulanmış kripto kulisleri: Binance’in dört güncellemesi, FBI uyarısı, THORChain duraklaması ve ETF çıkışları;…