Arweave, bir kez ücret ödenerek yüklenen verinin yıllarca, hedefe göre kalıcı olarak saklandığı merkeziyetsiz bir depolama ağı. Yerel coini AR. Klasik bulut hizmetlerinde her ay ödeme yaparsınız, ödemeyi bıraktığınızda dosyanız silinir. Arweave ise ödemenin bir kısmını bir fonda biriktiriyor ve bu fonla madencilere uzun yıllar boyunca ödeme yapmayı hedefliyor. Bu rehberde Arweave’in nasıl çalıştığını, 2026’daki gelişmeleri, AR arzını, AO ile ilişkisini ve önümüzdeki 3 ve 12 ayda ne kadar yeni AR basılacağını anlatıyoruz.
Arweave 2017’de Sam Williams ve William Jones tarafından kuruldu; Williams bugün de projenin en bilinen ismi. Ana ağ 8 Haziran 2018’de 55 milyon AR’lik genesis bloğuyla açıldı. Proje Kasım 2019’da a16z crypto liderliğinde, Union Square Ventures ve Multicoin Capital’ın katıldığı 5 milyon dolarlık bir token satışı yaptı. Mart 2020’de a16z, Union Square Ventures ve Coinbase Ventures’tan 8,3 milyon dolar daha topladı.
CoinGecko verisine göre AR 4 Kasım sabahı yaklaşık 3,08 dolardan işlem görüyor; piyasa değeri 202 milyon dolar civarında ve listede 162. sırada. Coin son 30 günde yaklaşık yüzde 31 değer kaybetti. Rastlantıya bakın ki bugün, 4 Kasım 2021’de görülen 89,24 dolarlık zirvenin tam beşinci yıl dönümü; fiyat o seviyenin yaklaşık yüzde 97 altında.
Arweave’de bloklar yalnızca bir önceki bloğa değil, geçmişteki rastgele seçilmiş bir bloğa da bağlanıyor. Bu yapıya “blockweave” (blok örgüsü) deniyor. Yeni blok üretmek isteyen madencinin, ağın eski verilerinden rastgele seçilen parçaları gerçekten sakladığını kanıtlaması gerekiyor. Böylece madenciler, verinin olabildiğince çok kopyasını tutmaya teşvik ediliyor. Blok hızı ise doğrulanabilir gecikme fonksiyonu (VDF) adı verilen bir sayaçla ayarlanıyor; hedef yaklaşık 2 dakikada bir blok.
4 Kasım sabahı itibarıyla ağın blok yüksekliği 2.035.131, saklanan verinin toplam boyutu ise yaklaşık 393 terabayt. Eylül’deki 2 milyonuncu bloktan bu yana ağ günde ortalama 680 blok üretti. Arweave madenciliği bilgisayar gücünden çok depolama kapasitesi istiyor; madenciler yüzlerce terabaytlık veriyi disklerde tutup hızlı erişim sağlamak zorunda.
Arweave’in ekonomik modelinin merkezinde depolama fonu (endowment) var. Veri yükleyen kişi küçük bir işlem ücretiyle birlikte, ödemenin büyük bölümünü bu fona katkı olarak yatırıyor. Arweave’in protokol belgelerinde verilen hesaba göre kullanıcılar bugünkü fiyatlarla 200 yıllık çoğaltılmış depolama bedeli ödüyor. Depolama maliyeti yılda yalnızca yüzde 0,5 düşse bile fonun süresiz yetebileceği varsayılıyor. Belgelere göre son 50 yılda depolama maliyeti yılda ortalama yaklaşık yüzde 38,5 geriledi.
Madencinin bir bloktan aldığı ödül üç parçadan oluşuyor: işlem ücretlerinin doğrudan payı, yeni basılan AR ve gerekirse depolama fonundan yapılan ödeme. Fon ancak ücretler ve yeni basım madencilerin maliyetini karşılamadığında devreye giriyor. 4 Kasım’daki blok verisine göre fonda yaklaşık 381.709 AR bekliyor. Bizim değerlendirmemize göre bu model, depolama maliyetinin düşmeye devam edeceği varsayımına dayanıyor; bu varsayım bozulursa fonun yeterliliği tartışma konusu olabilir.
Arweave yalnızca dosya saklamak için kullanılmıyor. Şubat 2025’te ana ağa geçen AO, Arweave’i kayıt defteri olarak kullanan ve çok sayıda işlemi paralel yürütebilen bir hesaplama ağı. AO’nun kendi tokeni olan AO’nun arzı 21 milyonla sınırlı. Basılan AO’nun yaklaşık yüzde 36’sı AR sahiplerine, yüzde 64’ü ise stETH gibi varlıklarını köprüleyen kullanıcılara gidiyor. Yani AR tutmak, ayrıca AO kazanmak anlamına da geliyor. AO, 8 Şubat 2025’te transfer edilebilir hâle geldi.
2026’nın en önemli altyapı değişikliği HyperBEAM oldu. AO ekibinin Şubat’taki açıklamasına göre ağın ana erişim kapısı arweave.net, 2018’den beri merkezi bir yapıdan ve tek bir ekip tarafından işletiliyordu; bu kapı yaklaşık 25 milyar işlemi indeksliyor ve her gün 10 milyon yeni işlem ekliyordu. Şubat sonunda arweave.net, doğrulanabilir yanıtlar üreten dağıtık HyperBEAM düğümlerine taşındı. 12 Ağustos’ta Bazar adlı pazar yeri, AO varlıklarının doğrudan AR karşılığında alınıp satılabildiği HyperBEAM ana ağ sürümüne geçti. Arweave Hub’ın 5 Ekim tarihli bültenine göre AO ekibi ayrıca Arweave işlemlerinin aranabilir bir kataloğunu ArLMDB adlı araçla doğrudan Arweave’in üzerinde yayımladı; tarayıcı bu katalogda yalnızca ihtiyaç duyduğu veriyi çekerek arama yapabiliyor.
Arweave’in çekirdek yazılımını artık Digital History Association adlı araştırma grubu hazırlıyor. 2.9.6 sürümü 2.000.000’inci blokta, yaklaşık 13 Eylül 2026’da devreye giren bir yumuşak çatallanma (soft fork) getirdi. Bu sürümle 2020’den beri kullanımdan kaldırılmış olan eski “format 1” işlemler tamamen kabul edilmez oldu; bu işlemler ağdaki etkileşimlerin yalnızca yüzde 0,007’sini oluşturuyordu. 21 Ekim’de yayımlanan 2.9.7 sürümü ise düğümlerin veriyi birbirinden çok daha istikrarlı ve hızlı eşitlemesini sağladı.
AR’ın ana görevi depolama ödemesi: Arweave’e veri yazmanın tek yolu AR ile ücret ödemek. Bazı yükleme hizmetleri kullanıcılardan kredi kartı ya da başka coinlerle ödeme alıyor, ama arka planda işlem yine AR ile kapatılıyor. İkinci görev madenci ödülleri; blok ödülleri ve depolama fonu AR olarak ödeniyor. Üçüncüsü AO ekonomisi: AR sahipleri AO basımından pay alıyor ve Bazar gibi uygulamalarda AR, AO varlıklarıyla takas ediliyor. AR’da klasik anlamda staking ya da yakım mekanizması yok; ancak depolama fonuna giren AR, dolaşımdan fiilen çekilmiş oluyor.
AR’ın arz yapısı oldukça basit ve önceden belli. Toplam 66 milyonluk tavanın 55 milyonu genesis’te oluşturuldu. Kalan 11 milyon AR, her yıl yaklaşık yarıya inen bir eğriyle madencilere blok ödülü olarak veriliyor: ilk yıl 5,5 milyon, ikinci yıl 2,75 milyon ve böyle devam ediyor. Bugün bir blokta yeni basılan AR miktarı yaklaşık 0,135.
| Kalem | Değer | Tarih / kaynak |
|---|---|---|
| Maksimum arz | 66.000.000 AR | Arweave sarı kitabı (yellow paper); CoinGecko |
| Genesis arzı | 55.000.000 AR | 8 Haziran 2018, sarı kitap |
| Blok ödülleriyle basılacak toplam | 11.000.000 AR | Her yıl yarıya inen eğriyle |
| Dolaşımdaki arz | 65.652.466 AR | 4 Kasım 2026 sabahı, CoinGecko |
| Toplam arz | 65.652.466 AR | 4 Kasım 2026 sabahı, CoinGecko |
| Basılmayı bekleyen (formül tahmini) | ~51.300 AR | Blok yüksekliği 2.035.131’e göre bizim hesabımız |
| Depolama fonundaki (endowment) AR | ~381.709 AR | 4 Kasım 2026, arweave.net blok verisi |
Rakamlar arasında bir fark var ve bunu açıkça belirtmek gerekiyor. Ağın yazılımındaki formüle göre 11 milyon AR’ın yalnızca yaklaşık 51 bini basılmayı bekliyor; bu da basılmış toplamın 65,95 milyon civarında olduğu anlamına geliyor. CoinGecko ise dolaşımdaki ve toplam arzı 65,65 milyon AR gösteriyor. Aradaki yaklaşık 300 bin AR’lık farkın resmî bir açıklaması yok. Bizim değerlendirmemize göre fark, depolama fonunda bekleyen AR’ın ve ağın ilk yıllarındaki farklı ödül kurallarının sayılış biçiminden kaynaklanıyor olabilir.
2018’deki genesis dağılımında ön satış, halka satış, özel satış, danışmanlar, ekip ve ekosistem payları vardı. Takip sitesi Tokenradar, ekip ve “gelecekteki proje kullanımı” paylarının beş yıllık açılımla dağıtıldığını, ancak tarihlerin kendi tahmini olduğunu belirtiyor. 2018’den bu yana beş yıldan fazla geçtiği için bu payların açılımının tamamlanmış olması bekleniyor.
Resmi kaynaklarda bir yıllık kesin kilit açılım takvimi bulunamadı. Arweave için yatırımcı ya da ekip paylarına bağlı tarihli bir açılım yayımlanmış değil. Önümüzdeki dönemde yeni arzın tek öngörülebilir kaynağı blok ödülleri. Aşağıdaki hesaplar ağın yazılımındaki basım formülüne ve günde 680–720 blok varsayımına dayanıyor; resmî rakam değil, bizim tahminimiz. Oranlar 66 milyon maksimum arz ve 65,65 milyon dolaşımdaki arz üzerinden.
| Dönem | Miktar (AR) | Maksimum arza oranı | Dolaşıma oranı | Kime ait / not |
|---|---|---|---|---|
| 4 Kasım 2026 – 4 Şubat 2027 | Tarihli vesting açılımı yok | — | — | Resmî bir yatırımcı ya da ekip takvimi yayımlanmış değil |
| Referans: blok ödülüyle yeni basım (3 ay) | ~7.800–8.200 | ~%0,012 | ~%0,012 | Madencilere gidiyor; günde 680–720 blok varsayımıyla |
| Dönem | Miktar (AR) | Maksimum arza oranı | Dolaşıma oranı | Kime ait / not |
|---|---|---|---|---|
| 4 Kasım 2026 – 4 Kasım 2027 | Tarihli vesting açılımı yok | — | — | Resmî takvim yok |
| Referans: blok ödülüyle yeni basım (12 ay) | ~24.600–25.700 | ~%0,04 | ~%0,04 | Basım her yıl yaklaşık yarıya iniyor |
| Referans: depolama fonundan madencilere ödeme | Önceden bilinemez | — | — | Yalnızca ücret ve basım maliyeti karşılamazsa devreye giriyor |
Tablolardan da görüldüğü gibi AR’da yeni arz baskısı çok düşük. Önümüzdeki 12 ayda basılacak AR, dolaşımdaki arzın yüzde 0,04’ü civarında. Arz tarafında asıl izlenmesi gereken şey, depolama fonunun madencilere ödeme yapmaya başlayıp başlamayacağı.
Merkeziyetsiz depolamada Arweave’in en bilinen rakibi Filecoin. Filecoin süreli depolama anlaşmalarıyla çalışıyor; konuyu Filecoin (FIL) rehberimizde ayrıntılı anlatmıştık. Storj ve Sia klasik bulut depolamaya benzer hizmetler sunuyor, Walrus ise depolamayı Sui’deki akıllı sözleşmelerle birleştiriyor. Hesaplama tarafında AO, Internet Computer (ICP) gibi “uygulamayı tamamen zincirde çalıştırma” iddiasındaki ağlarla aynı alana oynuyor. Arweave’in farkı, tek seferlik ödemeyle kalıcı saklama sunan nadir ağlardan biri olması.
Riskler de var. Birincisi ekonomik varsayım: Model, depolama maliyetinin uzun vadede düşmeye devam edeceğine dayanıyor. İkincisi erişim katmanı: HyperBEAM geçişi tek bir erişim kapısına bağımlılığı azaltmayı hedefliyor, ama sistem henüz yeni ve uzun vadeli performansı zamanla görülecek. Üçüncüsü değer paylaşımı: Ekosistemdeki yeni ürünlerin önemli kısmı AO tokeni etrafında kuruluyor; bunun AR talebine ne kadar yansıyacağı belirsiz. Dördüncüsü içerik sorumluluğu: Kalıcı ve silinemez veri, yasa dışı içerik konusunda düğüm işletenler için hukuki soru işaretleri doğurabiliyor. Ayrıntılar için Arweave’in resmî sitesi ve resmî kanalları takip edilebilir.
Yatırım tavsiyesi değildir. Bu yazı yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; kripto paralar yüksek risk taşır, karar vermeden önce kendi araştırmanızı yapın.
📚 Yazarın Kitapları
Ons gümüş, ABD ara seçimlerinin ilk sonuçlarıyla altın yükselirken 49,66 dolarda yatay seyretti. Sanayi talebi…
Ons altın, ABD ara seçimlerinde Demokratların öne geçtiğine dair projeksiyonlarla zayıflayan dolar ve düşen tahvil…
ABD'de 3 Kasım'da yapılan ara seçimlerin ilk sonuçları Başkan Donald Trump için ağır bir tablo…
Flare (FLR) rehberi: zincire gömülü FTSO/FDC veri protokolleri, XRP’yi DeFi’ye taşıyan FXRP ve Firelight, %3…
SEC’in bir birimi Canton Coin için yaptırım önermeme mektubu verdi, NEAR’da basım indirimi geçti ama…
Takip siteleri 4 Kasım 03.00'te (TSİ) yaklaşık 250 milyon MMT'nin serbest kalacağını gösteriyor; bu, dolaşımdaki…