THORChain (RUNE) Nedir? Zincirler Arası Takas ve RUNE Arzı

KriptoAhmet52
12 dk okuma
Yapay Zekâ ile Özetle

THORChain, Bitcoin, Ethereum ve diğer ağlardaki coinleri sarmalanmış (wrapped) token ya da merkezi borsa kullanmadan doğrudan birbirine çevirmeyi sağlayan merkeziyetsiz bir takas ağı. Yerel tokenı RUNE; ağdaki her havuzun öbür tarafında RUNE duruyor ve ağı koruyan düğümler de teminat olarak RUNE kilitliyor. 2026 THORChain için zor ama hareketli bir yıl oldu: Mayıs’ta yaşanan bir kriptografik açık ağı beş hafta durdurdu, Nisan’da rezervdeki 65 milyona yakın RUNE yakıldı, son olarak da 31 Ekim’deki bir hata nedeniyle takaslar birkaç gün kapalı kaldı. Bu rehberde ağın nasıl çalıştığını, RUNE arzını ve önümüzdeki 12 ayda arzı neyin değiştirebileceğini resmî belgeler ve zincir verileriyle ele alıyoruz.

THORChain (RUNE) resmî logosu

THORChain nedir, hangi sorunu çözüyor?

Bitcoin’i Ethereum’a çevirmek isteyen biri genellikle ya merkezi bir borsaya para yatırır ya da Bitcoin’in Ethereum üzerindeki bir kopyasını (WBTC gibi) kullanır. İlkinde varlığın kontrolü borsaya geçer, ikincisinde kopyayı basan kuruma güvenmek gerekir. THORChain gerçek BTC’yi alıp karşılığında gerçek ETH gönderiyor; araya bir saklayıcı ya da sarmalanmış token girmiyor.

Bu yüzden ağ özellikle “native” takas isteyen cüzdanlar ve toplayıcılar arasında yaygın. Trust Wallet, ShapeShift, Edge ve SwapKit gibi arayüzler THORChain likiditesini kendi kullanıcılarına sunuyor. Bağlı ağlar arasında Bitcoin, Ethereum, Bitcoin Cash, Litecoin, Dogecoin, Avalanche, BNB Chain, Base, Tron, XRP Ledger, Cosmos Hub, Solana ve son olarak Zcash var. Monero entegrasyonu ise güvenlik incelemesinden geçti ve yayın sırası bekliyor.

THORChain nasıl çalışıyor?

Ağ, Cosmos SDK ile yazılmış kendi blokzincirine sahip. Her bağlı ağ için bir likidite havuzu var ve her havuz o varlıkla RUNE’dan oluşuyor. BTC’den ETH’ye takas aslında iki adımda gerçekleşiyor: Önce BTC havuzunda BTC satılıp RUNE alınıyor, sonra ETH havuzunda RUNE satılıp ETH alınıyor. Kullanıcı RUNE görmüyor ama arka planda bütün takaslar RUNE üzerinden geçiyor.

Peki gerçek Bitcoin’ler nerede duruyor? Bağlı ağlardaki varlıklar Asgard adı verilen kasalarda tutuluyor. Bu kasaların özel anahtarı tek bir kişide değil; eşik imza (TSS) yöntemiyle düğümler arasında parçalara bölünmüş durumda. Yeterli sayıda düğüm birlikte imza atmadan kasadan çıkış yapılamıyor. Düğümler belirli aralıklarla değiştiriliyor (churn), kasalar da yeni düğüm grubuna taşınıyor.

Gece yarısı loş bir veri merkezi koridorunda yan yana dizilmiş sunucu dolapları ve yeşil durum ışıkları, THORChain doğrulayıcı düğümlerini anlatan temsili görsel

Düğüm çalıştırmak için ciddi bir teminat gerekiyor. Eylül sonundaki resmî rapora göre aktif setteki 103 düğümün kilitlediği toplam miktar 97,66 milyon RUNE, en düşük teminat ise 360.116 RUNE idi. Bir düğüm hile yapmaya kalkarsa teminatı kesiliyor. Sistemin güvenlik mantığı, kilitli RUNE değerinin havuzlardaki varlıkların değerinden yüksek tutulmasına dayanıyor.

RUNE token ne işe yarıyor?

RUNE’un dört görevi var: havuzlarda karşı varlık olmak, düğümlerin teminatı olmak, ağ ücretlerini ödemek ve yönetişim. THORChain’de yönetişim token oylamasıyla değil, düğüm operatörlerinin “Mimir” adı verilen ayar oylarıyla işliyor. ADR denen karar önerileri de düğüm oylarıyla kabul ediliyor.

Ağın gelirini oluşturan takas ücretleri, resmî sayfadaki güncel paylaşıma göre şöyle dağıtılıyor: %59 düğümlere ve likidite sağlayıcılara, %20 protokole ait likiditeye (POL), %10 TCY sahiplerine, %5 geliştirme fonuna, %5 pazarlama fonuna ve %1 yakıma. TCY, Ocak 2025’te askıya alınan THORFi borç verme ve tasarruf ürünlerindeki yaklaşık 210 milyon dolarlık alacağın karşılığında, alacaklılara her dolar için bir adet verilen ayrı bir token. Yani ağ, gelirinin bir kısmıyla o dönemin borcunu ödemeye devam ediyor.

Ayrıca belirtmek gerekir: Ayrı bir “stake et, faiz al” ürünü yok. Getiri almak isteyen RUNE sahibi ya bir düğüme teminat sağlayıcısı olarak katılıyor ya da havuzlara likidite ekliyor; ikisinde de risk taşıyor.

THORChain arzı: 1 milyardan 354 milyona

RUNE’un arz hikâyesi biraz karışık, çünkü yıllar içinde birkaç kez değişti. Nisan 2026’daki ADR-023 kararıyla rezervde hiç dolaşıma girmemiş yaklaşık 64,9 milyon RUNE yakıldı ve üst sınır 360 milyona indi. Resmî RUNE sayfası bugün toplam arzı 354 milyon civarında gösteriyor ve son kilit açılımının 2023’te yapıldığını yazıyor.

Arz kalemiMiktar (RUNE)Kaynak ve tarih
Maksimum arz (zincirdeki üst sınır)359.741.337THORNode Mimir ayarı MAXRUNESUPPLY, 12 Kasım 2026 07:25 TSİ
Toplam arz353.850.370THORNode zincir verisi (bank supply), 12 Kasım 2026 07:25 TSİ
Dolaşımdaki arz329.147.115CoinGecko, 12 Kasım 2026 07:20 TSİ
Rezerv modülü24.703.337THORNode zincir verisi, 12 Kasım 2026 07:25 TSİ
Doğrulayıcılarda kilitli (bond)97,66 milyonTHORChain, Eylül 2026 ağ raporu (103 düğüm)

Arzın nasıl bu noktaya geldiğini resmî kaynaklardan derledik:

AdımDeğişiklikSonrası
BaşlangıçToplam arz 1 milyar—
İlk indirimÜst sınır 500 milyona çekildi500 milyon
ADR-012 ve diğer düzeltmeler60 milyon yakım (eski borç verme sistemi için), taşınmayan 13,9 milyon BEP2 RUNE’un silinmesi, ücretlerden 0,9 milyon yakım≈425,3 milyon (Ekim 2025)
ADR-023 (v3.17, Nisan 2026)Rezervden yaklaşık 64,9 milyon RUNE yakıldı, üst sınır 360 milyona indirildi≈360 milyon
BugünGelirden yakım sürüyor (şu an gelirin %1’i)353,85 milyon

Burada iki çelişkiye dikkat çekmek gerekiyor. Birincisi rezerv: ADR-023 sonrası rezervde 9,3 milyon RUNE bırakılması planlanmıştı, resmî RUNE sayfası 16 milyon diyor, zincir verisi ise 12 Kasım sabahı 24,70 milyon gösteriyor. Üçüncü çeyrek raporuna göre Mayıs saldırısının ardından yapılan havuz düzeltmesinde serbest kalan RUNE’lar yakılmadı, rezerve gönderildi; farkın önemli bölümünün buradan geldiğini düşünüyoruz, ama resmî bir döküm bulamadık. İkincisi üst sınır: Zincirdeki ayar 359,74 milyon, CoinGecko ise maksimum arzı toplam arzla aynı rakamda gösteriyor. Ekip de bu alanın artık sembolik olduğunu, toplam arzı izlemesini tercih ettiğini söylüyor.

RUNE kilit açılımları: 3 aylık ve 12 aylık tablo

RUNE’da ekip ya da yatırımcı vesting’i kalmadı, blok ödülü de bir yılı aşkın süredir verilmiyor. Resmî RUNE sayfasının ifadesiyle ağda “blok ödülü, enflasyon ve kilit açılımı yok”. Arzı değiştirebilecek kalemler yakım, rezervin protokole ait likidite için kullanılması ve olağanüstü durumlarda düğüm oylaması. Oranları CoinGecko’nun dolaşım rakamına ve zincirdeki toplam arza göre hesapladık.

TarihMiktar (RUNE)Dolaşıma oranıToplam arza oranıKimeDurum
12 Kas 2026 – 12 Şub 20270———Ekip, yatırımcı ya da vakıf vesting’i yok; son açılım 2023’te yapıldı
SürekliGelire bağlı, sabit miktar yok——Yakım (gelirin %1’i)Arzı azaltan yönde; Eylül’de yaklaşık 94 bin RUNE yakıldı
Sürekli, oylamaya bağlıRezervdeki 24,70 milyonun bir kısmı≈%7,5’e kadar≈%7’ye kadarProtokole ait likidite (POL)Rezerv, havuzlara RUNE yatırabiliyor; Eylül sonuna kadar 946 bin RUNE yatırıldı

12 aylık görünüm (12 Kasım 2027’ye kadar):

DönemPlanlı açılımNot
12 Kas 2026 – 12 Kas 2027YokBlok ödülü ve enflasyon yok; arz yalnızca yakımla azalabilir ya da yeni bir ADR ve düğüm oylamasıyla değişebilir
Olası istisnaBelirsizADR-023’e göre rezervi aşan bir saldırı zararı olursa eksik RUNE ancak yeni bir ADR ve düğüm oylamasıyla basılabilir

2026’da THORChain’de neler oldu?

15 Mayıs’ta ağın beş Asgard kasasından birinden izinsiz çıkışlar tespit edildi. Resmî rapora göre saldırgan doğrulayıcı olarak ağa girdi, kasa kurulumunda kusurlu bir anahtar parçası yerleştirdi ve imza turlarını yüzlerce kez bilerek başarısız kılarak diğer düğümlerin anahtar parçalarından bilgi sızdırdı. Kayıp önce 7,4 milyon, sonra yaklaşık 10,7 milyon dolar olarak açıklandı. Ağ 22 Haziran’a kadar kapalı kaldı. Zararın nasıl karşılanacağı ise üçüncü çeyrek raporunda hâlâ çözülmemiş olarak geçiyor.

Sabah ışığında boş bir mühendislik ofisinde masaya yayılmış çıktılar ve kapalı dizüstü bilgisayarlar, THORChain ekibinin güvenlik incelemesini anlatan temsili görsel

Ağ yeniden açıldıktan sonra yoğun bir dönem yaşandı. Eylül’deki Bitget saldırısında çalınan fonların bir bölümü THORChain üzerinden takas edildi; üçüncü çeyrekte işlem hacmi 3,82 milyar dolara, ücret geliri 5,77 milyon dolara çıktı. Bitget’in CEO’su saldırgan adreslerinin engellenmesini istedi, THORChain ise izinsiz ve tarafsız bir altyapı olduğunu, tek bir işlemi engelleyecek bir mekanizmasının bulunmadığını söyleyerek talebi reddetti. CoinDesk’in 4 Kasım tarihli haberine göre Binance saldırısıyla ilişkilendirilen Kuzey Kore bağlantılı grup da çalınan fonların bir kısmını aynı yoldan Bitcoin’e çeviriyor. Bu tartışma, ağın düzenleyiciler karşısındaki en büyük risk başlığı olmaya aday.

Son olay 31 Ekim’de yaşandı. Ethereum’daki tek bloklu bir yeniden düzenleme (reorg), kasaya hiç ulaşmamış 10 ETH’lik bir yatırma işleminin iade edilmesine yol açtı ve ağ otomatik olarak durdu. 3.21.1 sürümüyle takasların çoğu 3–4 Kasım’da yeniden açıldı. 12 Kasım sabahı itibarıyla düğüm değişimi hâlâ durdurulmuş, yeni teminat girişi de 3.22.0 sürümü yayına girene kadar askıda; ekibin durum sayfasına göre bu sürümün işlerinin yaklaşık %89’u tamamlandı.

Ekip, destekçiler ve rakipler

THORChain 2018’de kuruldu. İlk yıllarda ekibin büyük bölümü takma adlarla çalıştı; bugün de ağın arkasında tek bir şirket yok, geliştirme gelirden pay alan fonla finanse edilen bağımsız katkıcılarla yürüyor. ADR-025 kararıyla bu fon 2026’nın ikinci çeyreğinde Nine Realms’in kontrolündeki adresten THORChain, Maya Protocol ve THORWallet temsilcilerinin yönettiği bir çoklu imza cüzdanına taşındı. RUNE’un ilk satışı Temmuz 2019’da Binance DEX üzerinde yapıldı; 20 milyon RUNE satılarak yaklaşık 1,5 milyon dolar toplandı.

Rakipler arasında Chainflip, NEAR Intents ve THORChain kodundan türetilen Maya Protocol var. Uygulama katmanında ise Rujira ile ortaklık sürüyor; Rujira gelirinin üçte biri doğrudan THORChain’e gidiyor. Bizim değerlendirmemiz şu: THORChain’in “gerçek varlıkla zincirler arası takas” fikri hâlâ az rakibin sunabildiği bir hizmet, ama yılın iki büyük kesintisi güvenilirlik konusunu ön plana çıkardı. RUNE, 12 Kasım sabahı CoinGecko’da yaklaşık 0,59 dolardan işlem görüyor ve piyasa değeri sıralamasında 167. sırada.

Resmî kaynaklar

Projenin resmî sitesi thorchain.org. Teknik belgeler ve ADR kararları dev.thorchain.org adresinde, duyurular ve çeyrek raporları ise THORChain blogunda yayımlanıyor. Ağdaki Litecoin ve Zcash havuzlarının arka planı için Litecoin rehberimize ve Zcash rehberimize bakabilirsiniz; 4 Kasım’da takasların yeniden açılmasını Kripto Kulisleri’nde işlemiştik.

Kaynaklar

Yatırım tavsiyesi değildir. Bu yazı yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; kripto paralar yüksek risk taşır, karar vermeden önce kendi araştırmanızı yapın.

📚 Yazarın Kitapları

Bilge Yatırımcı kitap kapağı - Ahmet Sinka

Bilge Yatırımcı

Piyasa analizi, portföy yönetimi ve risk değerlendirmesi için pratik bir rehber.

TÜRKÇE SATIN ALİNGİLİZCE SATIN ALALMANCA SATIN AL

Geleceğine Yatırım kitap kapağı - Ahmet Sinka

Geleceğine Yatırım

Teknoloji ve geleceğin trendlerine odaklanan stratejik yatırım fikirleri.

TÜRKÇE SATIN ALİNGİLİZCE SATIN AL

Yasal Uyarı: Bu yazıda yer alan bilgi, yorum ve değerlendirmeler yalnızca bilgilendirme amacıyla paylaşılmaktadır. Hiçbir şekilde yatırım tavsiyesi niteliğinde değildir. Finansal piyasalarda yapacağınız işlemler kişisel sorumluluğunuzdadır.
Bu Makaleyi Paylaş
TarafındanKriptoAhmet52
Takip:
KriptoAhmet52 Kimdir? 📌 1989 yılından bu yana geleneksel borsalarda aktif yatırımcı olan KriptoAhmet52, 2012 yılından itibaren kripto para piyasalarına ilgi duymaya başladı. Finansal piyasalardaki derin bilgi birikimi ve deneyimi sayesinde, yatırım stratejileri, teknik analizler ve piyasa trendleri konusunda kapsamlı içerikler üretmektedir.💡 Uzmanlık Alanları:Kripto para piyasaları ve blockchain teknolojileri Bitcoin ve altcoin analizleri Teknik analiz, grafik okuma ve trend tahminleri Borsa ve yatırım psikolojisi 📚 Yayınlanmış Kitaplar:Bilge Yatırımcı (Zenginliğe Giden Yol) – Türkçe, Almanca, İngilizce (2023) Geleceğine Yatırım (Parayı Nasıl Bulurum?) – Türkçe, Almanca, İngilizce (2023) 🚀 Bu kitaplar, finansal bağımsızlık, yatırım stratejileri ve kripto para dünyasına giriş yapmak isteyenler için rehber niteliğindedir. Daha fazla bilgi için Kobo Kitapları ziyaret edebilirsiniz!🎙️ Medya & Yayınlar: KriptoAhmet52, kripto dünyasındaki en güncel gelişmeleri takip ederek yatırımcılara rehber niteliğinde analizler sunmaktadır. Deneyimlerini, piyasa öngörülerini ve derin analizlerini Kripto Coin Çarşısı platformunda paylaşarak geniş bir okuyucu kitlesine ulaşmaktadır.📌 Kripto paralara dair güvenilir bilgiye ulaşmak için KriptoAhmet52’yi takip edin! 🚀
Yorum yapılmamış

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir